Để Trung thu trở thành dấu ấn văn hóa của Hà Nội

“Đêm Trăng Phố cổ 2026” là một trong những hoạt động nổi bật thuộc chuỗi “Lưu Trăng Phố cổ”, do Ban Quản lý Hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội phối hợp với Câu lạc bộ Đình làng Việt cùng các nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ nhân, họa sĩ, nhà thiết kế, nghệ sĩ... tổ chức từ cuối tháng 8 đến cuối tháng 9 tại nhiều không gian văn hóa, di tích khu vực trung tâm Thủ đô.

Điểm nhấn là lễ rước dự kiến diễn ra quanh hồ Hoàn Kiếm vào đêm Rằm tháng Tám. Khoảng 1.000 người sẽ được chia thành 15 khối diễu hành nghệ thuật, tái hiện không khí Trung thu xưa qua các đoàn múa rồng, múa sư tử, hoạt cảnh Chị Hằng, Chú Cuội, Ông Địa, Nguyệt Cung cùng những màn diễn xướng dân gian, đồng dao.

Trong đoàn rước, những chiếc đèn lồng cổ truyền hình cua, cá, tôm, bướm, ông tiến sĩ... sẽ trở thành điểm nhấn. Đặc biệt, Câu lạc bộ Đình làng Việt giới thiệu hai mô hình đèn lồng lấy cảm hứng từ Tháp Bút và Đài Nghiên trước cổng đền Ngọc Sơn. Các mô hình cá chép, ngựa giấy cùng nhiều sản phẩm thủ công cũng góp phần gợi lại những món đồ chơi từng gắn với ký ức Trung thu của nhiều thế hệ người Việt.

Điều đáng chú ý là lễ rước không được xây dựng đơn thuần như một cuộc diễu hành để công chúng đứng xem. Người dân và du khách có thể trực tiếp tham gia, trải nghiệm, tương tác với các hoạt động, qua đó biến không gian lễ hội thành một cuộc trình diễn nghệ thuật thủ công truyền thống, nơi những giá trị văn hóa được tiếp nối bằng hình thức sinh động trong đời sống hiện đại.

Cùng với lễ rước, “Lưu Trăng Phố cổ” còn kết nối di tích, phố nghề, làng nghề, nghệ nhân và người trẻ thành một không gian văn hóa thống nhất. Tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, Trung tâm Văn hóa nghệ thuật, Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây hay Trung tâm thông tin văn hóa Hồ Gươm, người dân và du khách có cơ hội tìm hiểu các hoạt động nghiên cứu, phục dựng, sáng tạo, trải nghiệm và thực hành di sản.

Từ những chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân, tò he, mặt nạ giấy bồi đến các mô hình con giống và trò chơi dân gian, Trung thu phố cổ từng tạo nên một ký ức đô thị đặc biệt của Hà Nội. Đằng sau những món đồ chơi ấy là hệ thống phố nghề, làng nghề, nghệ nhân và những kỹ thuật thủ công được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, sự thay đổi của đời sống hiện đại cùng sự phổ biến của đồ chơi công nghiệp khiến nhiều nghề truyền thống, tập quán và không gian văn hóa Trung thu ngày càng thu hẹp. Việc đưa những giá trị này trở lại không gian công cộng vì thế không chỉ nhằm phục dựng một mùa lễ hội xưa, mà còn tạo cơ hội để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại.

“Lưu Trăng Phố cổ” vì thế hướng tới việc cộng đồng cùng viết tiếp câu chuyện về một Tết Trung thu mang đậm bản sắc Việt Nam. Nơi đây, di sản được gìn giữ bằng tình yêu, được tiếp nối bằng trí tuệ và sức sáng tạo của thế hệ trẻ, từng bước trở thành nguồn lực quan trọng cho sự phát triển văn hóa bền vững của Thủ đô Hà Nội.

Chuỗi hoạt động cũng thể hiện những nỗ lực trong triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam, đồng thời cụ thể hoá các chủ trương của Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội về phát huy giá trị di sản, phát triển công nghiệp văn hóa và thực hiện các cam kết với UNESCO khi trở thành thành viên mạng lưới Thành phố sáng tạo.

Từ một mùa trăng gắn với những món đồ chơi dân gian và không gian phố nghề, “Đêm Trăng Phố cổ” được kỳ vọng từng bước hình thành một lễ hội thường niên mang bản sắc riêng của Hà Nội. Khi Trung thu xưa được đưa xuống phố bằng tư duy sáng tạo và sự tham gia của cộng đồng, những ký ức văn hóa không chỉ được nhắc lại mà có thêm cơ hội tiếp tục sống, lan tỏa trong nhịp sống của Thủ đô.