Đề xuất cơ cấu lại Tổng Công ty Đường sắt thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ Đề án cơ cấu lại Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2035, theo định hướng hình thành Tập đoàn đường sắt quốc gia Việt Nam để đảm nhận vai trò chủ lực trong dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và phát triển công nghiệp đường sắt quốc gia.

Đây là tờ trình thứ 3 được Bộ Tài chính gửi lãnh đạo Chính phủ trong vòng 3 tháng qua liên quan đến việc cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam theo định hướng mô hình tập đoàn.

Theo đề xuất, Tập đoàn đường sắt quốc gia Việt Nam sẽ được hình thành trên cơ sở chuyển đổi mô hình hoạt động của tổng công ty hiện nay. Công ty mẹ của tập đoàn là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của VNR theo quy định pháp luật.

Một điểm nhấn quan trọng trong đề án là lộ trình hình thành các tổng công ty, công ty con và đơn vị chuyên ngành. Theo kế hoạch, đến cuối năm 2027, Tổng Công ty Công nghiệp đường sắt Việt Nam sẽ được thành lập; đến cuối năm 2029, thành lập Công ty TNHH MTV Điện khí hóa đường sắt Việt Nam; đến cuối năm 2031 hình thành Tổng Công ty Kết cấu hạ tầng đường sắt Việt Nam.

Những đơn vị này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò “hấp thụ” công nghệ, từng bước nội địa hóa, tiến tới làm chủ công nghệ đường sắt, từ vận hành, bảo trì đến sản xuất, chế tạo. Mục tiêu xa hơn là xây dựng một mô hình quản trị tập đoàn hiện đại theo thông lệ quốc tế, dựa trên nền tảng số, đủ sức đảm đương các dự án đường sắt lớn trong tương lai.

Về nguồn lực tài chính, Bộ Tài chính sẽ xây dựng phương án bổ sung vốn điều lệ cho tập đoàn theo quy định pháp luật. Đáng chú ý, VNR dự kiến tiếp nhận thêm tài sản công từ tuyến Đà Lạt - Trại Mát và một số ga hiện hữu như Hải Phòng, Thanh Hóa, Vinh, Huế, Sài Gòn. Riêng tuyến Đà Lạt - Trại Mát được ước tính có giá trị khoảng 50 tỷ đồng, qua đó nâng mức vốn điều lệ dự kiến của tập đoàn trong giai đoạn 2026-2030 lên gần 32.410 tỷ đồng và giai đoạn 2031-2035 lên hơn 49.780 tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, việc tái cơ cấu không chỉ là yêu cầu nội tại của doanh nghiệp, mà còn xuất phát từ những nhiệm vụ mới được Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng giao.

Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt và giao nhiệm vụ cho Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tham gia triển khai các Dự án ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi vận hành, bảo trì; quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng và tổ chức vận hành, khai thác các tuyến đường sắt mới (Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng…); làm cơ quan chủ quản thực hiện Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt.

Các nội dung này đều là nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi phải có sự thay đổi mạnh mẽ, kết hợp nhiều yếu tố như vốn, nhân lực, mô hình tổ chức… của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết.