Đề xuất cơ chế riêng cho VNR khai thác thương mại tại các ga đường sắt

Theo Bộ Tài chính, pháp luật đã có nhiều chính sách quy định về cơ chế đầu tư, khai thác thương mại và quản lý, sử dụng đất đai tại các ga đường sắt (kết cấu hạ tầng đường sắt).

Như Luật Đường sắt năm 2025 đã cho phép xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng và điểm cung cấp dịch vụ viễn thông công cộng tại ga đường sắt.

Luật Đất đai năm 2024 cũng xác định đất dành cho đường sắt bao gồm đất xây dựng công trình dịch vụ liên quan đến vận tải hành khách, vận tải hàng hóa và các công trình kinh doanh dịch vụ thương mại khác trong phạm vi đất xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt. Loại đất này được Nhà nước cho thuê và thu tiền thuê đất hằng năm.

Luật Đầu tư năm 2025 quy định ba hình thức lựa chọn nhà đầu tư, gồm đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư. Đối với một số trường hợp, cơ quan có thẩm quyền được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư mà không phải đấu giá, đấu thầu.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng, pháp luật hiện chưa quy định cụ thể đối với trường hợp doanh nghiệp được Nhà nước giao quản lý, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng quốc gia thực hiện dự án trên chính tài sản gắn liền với đất được giao quản lý nhưng chưa được giao đất, cho thuê đất theo quy định.

Do đó, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đặc thù của VNR, trong đó có cơ chế riêng để doanh nghiệp khai thác thương mại tại các ga đường sắt.

Theo dự thảo nghị định, trường hợp được Nhà nước giao quản lý, bảo trì, tổ chức vận hành và khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) được thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ thương mại, văn phòng trong phạm vi ga đường sắt và đất dành cho đường sắt gắn với ga.

Việc lựa chọn nhà đầu tư được đề xuất thực hiện theo hình thức chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư, thuộc trường hợp không phải đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Bộ Tài chính khẳng định quy định này chỉ bổ sung cơ chế áp dụng đối với trường hợp đặc thù là doanh nghiệp được Nhà nước giao quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đồng thời không làm thay đổi trình tự, thủ tục đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư và các quy định liên quan.

Theo Bộ Tài chính, ga đường sắt và quỹ đất gắn liền với ga là tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) quản lý, khai thác, bảo trì và tổ chức vận hành. Các hạng mục thương mại, văn phòng được đầu tư trong khu vực nhà ga không phải là dự án bất động sản độc lập mà là các công trình phục vụ mô hình khai thác đa chức năng của nhà ga, gắn với hoạt động tổ chức vận tải và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đường sắt.