Đề xuất cơ chế tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu

Theo dự thảo, nguồn tạm ứng được lấy từ phần tăng thu ngân sách Trung ương năm 2025. Nội dung đáng chú ý của dự thảo tập trung vào quy định tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn tạm ứng cho Quỹ.

Cụ thể, Bộ Công Thương sẽ căn cứ dự toán ngân sách năm 2026 để phân bổ cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước thực hiện quản lý, giám sát việc sử dụng Quỹ, đồng thời tổ chức tạm ứng cho các thương nhân đầu mối phục vụ công tác điều hành giá xăng dầu.

Về quy trình tạm ứng, ở kỳ đầu tiên, căn cứ kịch bản điều hành giá, thương nhân đầu mối gửi đề nghị tạm ứng. Mức tạm ứng được xác định theo sản lượng tiêu thụ dự kiến trong 7 ngày, nhân với mức chi Quỹ (5.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 4.000 đồng/lít với các mặt hàng khác). Sau khi tổng hợp, Bộ Công Thương phê duyệt và chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa của doanh nghiệp.

Ở các kỳ tiếp theo, trước mỗi lần điều hành giá, doanh nghiệp phải báo cáo tình hình sử dụng Quỹ, số dư và nhu cầu tạm ứng. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý xem xét, trình Bộ phê duyệt và tiếp tục cấp tạm ứng.

Trường hợp nguồn tạm ứng không đáp ứng đủ cho một chu kỳ điều hành 7 ngày, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền để bổ sung dự toán ngân sách, đảm bảo nguồn lực cho Quỹ.

Dự thảo cũng nhấn mạnh nguyên tắc công khai, minh bạch trong sử dụng Quỹ. Mỗi lít hoặc kg xăng dầu chỉ được áp dụng một lần chi Quỹ tại khâu đầu mối. Các doanh nghiệp phải mở tài khoản riêng tại ngân hàng để nhận tạm ứng, tài khoản này bị phong tỏa và chỉ sử dụng cho mục đích chi, trích lập và hoàn trả ngân sách.

Sau mỗi kỳ điều hành, thương nhân đầu mối xác định số tiền đã chi căn cứ sản lượng tiêu thụ thực tế và mức chi quy định, hoàn thiện hồ sơ để rút tiền từ tài khoản. Phần lãi phát sinh được bổ sung vào Quỹ.

Đối với việc trích lập, trong vòng 5 ngày sau mỗi kỳ điều hành, doanh nghiệp phải chuyển toàn bộ số tiền trích lập vào tài khoản phong tỏa, tính theo mức trích lập quy định và sản lượng tiêu thụ thực tế.

Về hoàn trả ngân sách, khi quy mô Quỹ đạt từ 8.000 tỷ đồng trở lên, Bộ Công Thương sẽ yêu cầu các thương nhân đầu mối thực hiện kiểm toán độc lập để xác định số liệu chi - trích lập, làm cơ sở quyết toán. Sau khi có kết quả kiểm toán và quyết định của cơ quan có thẩm quyền, doanh nghiệp phải nộp lại số dư Quỹ trong vòng 5 ngày làm việc để hoàn trả ngân sách.

Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi trích lập mà Quỹ chưa đủ để hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.

Việc xây dựng cơ chế tạm ứng ngân sách cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu được kỳ vọng sẽ tăng tính linh hoạt trong điều hành, góp phần kiểm soát biến động giá và ổn định thị trường xăng dầu trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.

Dự kiến thông tư được ban hành và có hiệu lực trong năm 2026.

Trước đó, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chính phủ đã bổ sung 8.000 tỷ đồng cho Bộ Công Thương từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương 2025 để tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Các giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông tiếp tục căng thẳng, ảnh hưởng đến thị trường năng lượng trong nước. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có 11 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 24.330 đồng, dầu diesel 35.440 đồng. Theo Bộ Công Thương, để ổn định thị trường, nhà điều hành đã sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu 9 lần với mức chi gần 5.300 tỷ đồng.