Đề xuất doanh nghiệp phải thu hồi pin xe điện để tái chế

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm sẽ phải thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), trong đó có nghĩa vụ thu hồi, tái chế sản phẩm sau sử dụng theo tỷ lệ bắt buộc.

Tại dự thảo nghị định hướng dẫn, pin xe điện sử dụng công nghệ Lithium và Nickel-Metal Hydride (NiMH) được đề xuất áp dụng tỷ lệ tái chế bắt buộc 8% tổng số lượng bán ra thị trường trong giai đoạn 2029-2031. Tỷ lệ này sẽ tăng lên 15% trong giai đoạn 2032-2034, trong khi quy định hiện hành chưa áp dụng tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với nhóm sản phẩm này.

Doanh nghiệp có thể thực hiện tái chế thông qua tháo dỡ, phân loại và thu hồi các vật liệu như nhựa, lithium hoặc kim loại khác. Trường hợp trong nước chưa đủ năng lực, doanh nghiệp cũng có thể xuất khẩu sản phẩm sau sử dụng sang nước thứ ba để tái chế.

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là phương án đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường để thực hiện nghĩa vụ EPR được đề xuất loại bỏ. Theo cơ quan soạn thảo, việc doanh nghiệp đóng tiền hỗ trợ tái chế không phù hợp với nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền".

Trước đó, nhiều doanh nghiệp bày tỏ lo ngại về khả năng đáp ứng tỷ lệ tái chế bắt buộc đối với pin xe điện. Hiệp hội các Nhà sản xuất Xe máy Việt Nam (VAMM) và Hiệp hội các Nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) cho rằng hạ tầng tái chế trong nước chưa đáp ứng nhu cầu, trong khi công nghệ hiện nay chưa đủ khả năng thu hồi lithium và nickel.

Để tháo gỡ khó khăn, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất cho phép doanh nghiệp chưa đáp ứng đủ tỷ lệ 8% trong năm 2029 được chuyển phần nghĩa vụ còn thiếu sang các năm tiếp theo, nhưng tối đa không quá 5 năm. Doanh nghiệp cũng được phép xuất khẩu pin đã qua sử dụng sang nước thứ ba để tái chế, trước khi phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ từ năm 2033.

Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam đề xuất bổ sung chính sách khuyến khích tái sử dụng pin xe điện. Theo hiệp hội này, pin sau khi không còn phù hợp cho xe điện vẫn có thể được sử dụng làm pin lưu trữ, qua đó kéo dài vòng đời sản phẩm và giảm lượng chất thải ra môi trường.

Cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết các trường hợp đặc thù liên quan đến tái sử dụng pin sẽ tiếp tục được nghiên cứu và quy định cụ thể tại nghị định hướng dẫn thi hành.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến và dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai vào tháng tới.