Đề xuất thí điểm xe 3 bánh chạy điện thu gom rác, hỗ trợ chữa cháy

Sáng 10/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan về Đề án "Sản xuất, lắp ráp và thí điểm đăng ký lưu hành, sử dụng xe ba bánh chạy điện".

Theo đề án, xe ba bánh chạy điện được nghiên cứu, sản xuất và thí điểm sử dụng trong ba nhóm hoạt động gồm thu gom, vận chuyển rác thải đô thị; bưu chính, logistics; hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy và rửa đường.

Việc đề xuất loại phương tiện này xuất phát từ nhu cầu cơ giới hóa một số hoạt động đô thị còn phụ thuộc nhiều vào phương thức thủ công. Đặc biệt, tại các khu vực ngõ nhỏ, phố hẹp, phương tiện chuyên dụng có thể gặp hạn chế về khả năng tiếp cận, trong khi xe ba bánh có ưu thế về tính cơ động và kích thước.

Đối với hoạt động thu gom rác, phương tiện chạy điện được kỳ vọng góp phần nâng cao năng suất, giảm sức lao động và từng bước thay thế một số phương thức thu gom thủ công.

Trong lĩnh vực bưu chính, logistics, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và dịch vụ chuyển phát cũng đặt ra nhu cầu về phương tiện có khả năng vận chuyển hàng hóa trong không gian giao thông hạn chế.

Đối với phòng cháy, chữa cháy, xe ba bánh chạy điện được định hướng như phương tiện hỗ trợ cơ động tại khu dân cư đông đúc, ngõ sâu, ngõ nhỏ, nơi xe chữa cháy chuyên dụng khó tiếp cận. Phương tiện có thể được thiết kế để mang theo thiết bị phục vụ chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và xử lý tình huống ban đầu.

Bộ Công an nhấn mạnh việc nghiên cứu loại phương tiện này hướng tới một mô hình xe mới, đáp ứng các yêu cầu về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và được quản lý, sử dụng trong phạm vi phù hợp, không phải khôi phục mô hình xe ba bánh tự chế trước đây.

Đề án dự kiến thí điểm tại các thành phố lớn, khu vực có mật độ dân cư cao, nhiều ngõ nhỏ, phố hẹp; đồng thời nghiên cứu áp dụng tại một số khu vực hải đảo, khu du lịch sinh thái và địa bàn phát triển du lịch xanh.

Qua thí điểm, cơ quan chức năng sẽ đánh giá khả năng vận hành, hiệu quả sử dụng, mức độ an toàn, tác động môi trường và khả năng tổ chức quản lý đối với loại phương tiện này.

Góp ý cho đề án, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá việc nghiên cứu xe ba bánh chạy điện phục vụ một số hoạt động như thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt, bưu chính, logistics và hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy là cần thiết.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an tiếp tục hoàn thiện đề án, trước hết tập trung ưu tiên cho hoạt động thu gom, vận chuyển rác thải; đồng thời tính toán nhu cầu thực tế, xu hướng phát triển của lĩnh vực bưu chính, logistics để xác định quy mô thí điểm phù hợp.

Đối với lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, cần tiếp tục nghiên cứu khả năng hỗ trợ thực tế của phương tiện, bảo đảm việc đưa vào sử dụng không chỉ phù hợp về mặt kỹ thuật mà còn phát huy hiệu quả trong những tình huống cụ thể.

Một trong những vấn đề được lãnh đạo Chính phủ lưu ý là tính khả thi và bền vững của phương án xã hội hóa. Theo đó, việc xây dựng đề án không chỉ tính đến chi phí đầu tư, sản xuất và lắp ráp phương tiện mà phải tính đầy đủ chi phí vận hành, bảo dưỡng và duy trì hoạt động.

Đặc biệt, đối với thu gom rác thải, cần tính đến cơ chế kinh phí hiện nay và khả năng tham gia của doanh nghiệp. Phó Thủ tướng lưu ý doanh nghiệp tham gia xã hội hóa không đồng nghĩa với doanh nghiệp công ích của Nhà nước, do đó mô hình phải bảo đảm khả năng hoạt động lâu dài và hiệu quả về kinh tế.

Các địa phương cũng cần được trao đổi, khảo sát để xác định nhu cầu thực tế và khả năng sử dụng phương tiện, tránh triển khai theo một mô hình chung khi địa phương đã có phương án thu gom, vận chuyển hiệu quả hơn.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá việc đề án không sử dụng ngân sách Nhà nước, không đề xuất cơ chế hỗ trợ về thuế, hải quan, nhập khẩu là phù hợp với định hướng xã hội hóa.

Tuy nhiên, cần tính đến tính khả thi trong trường hợp địa phương đã có giải pháp thu gom, vận chuyển khác; không đặt ra yêu cầu khiến nhà nước phải bố trí kinh phí hoặc các địa phương phải thực hiện theo một mô hình khi đã có phương án khác hiệu quả hơn.

Việc thí điểm cũng cần được kiểm soát về phạm vi, địa bàn, thời gian và đối tượng sử dụng, qua đó hạn chế rủi ro và bảo đảm phù hợp với quy định pháp luật. Trên cơ sở các ý kiến tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu Bộ Công an tiếp thu, hoàn thiện đề án trong tháng 8/2026 để báo cáo Chính phủ và xin ý kiến các thành viên Chính phủ.

Kết quả thí điểm sẽ là cơ sở để đánh giá toàn diện hiệu quả, mức độ an toàn, tác động môi trường và khả năng ứng dụng của xe ba bánh chạy điện, từ đó xem xét hoàn thiện cơ chế quản lý và phương án triển khai phù hợp trong thời gian tới.