Đề xuất tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình

Sáng 14/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp phiên thứ 5 cho ý kiến về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình mục tiêu quốc gia.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, thực trạng hiện nay nội dung Chương trình còn dàn trải, nhiều đầu mối quản lý, hệ thống văn bản hướng dẫn còn cồng kềnh; vẫn còn tình trạng giao thoa về đối tượng, địa bàn, nhiệm vụ; quy định hướng dẫn chậm được sửa đổi; việc lập kế hoạch, chuẩn bị dự án, dự toán chưa gắn chặt với điều kiện sẵn sàng thực hiện, khả năng giải ngân và sản phẩm đầu ra.

Bên cạnh đó, hiệu quả sử dụng nguồn lực của các Chương trình mục tiêu quốc gia chưa đáp ứng yêu cầu. Đến hết năm 2025, giải ngân ngân sách trung ương của các Chương trình đạt 76,8% kế hoạch, dự toán đã phân bổ, giao (khoảng hơn 135.000 tỷ đồng), trong đó vốn đầu tư công đạt 81,7%, kinh phí thường xuyên đạt 70,2%. Đến ngày 31/7/2026, giải ngân số vốn đã làm thủ tục kéo dài sang năm 2026 đạt 23%.

Nếu tiếp tục duy trì nhiều đầu mối, nhiều quy trình và cách phân bổ chủ yếu theo nhu cầu đăng ký, nguy cơ chậm phân bổ, giải ngân thấp, trùng lặp nhiệm vụ và lãng phí nguồn lực sẽ tiếp tục phát sinh. Vì vậy, cần thiết phải thực hiện giải pháp tổ chức lại các Chương trình để vừa bảo vệ kết quả đã đạt được, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, tổ chức lại cấu trúc các Chương trình để khắc phục chồng chéo, dàn trải, thu gọn đầu mối quản lý, giảm thủ tục phối hợp, tạo điều kiện lồng ghép nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước; đồng thời bảo đảm thực hiện đầy đủ các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Quốc hội quyết nghị.

Do đó, Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương nghiên cứu, xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể trên cơ sở tích hợp thực chất các Chương trình mục tiêu quốc gia hiện hành: về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình.

Tên gọi Chương trình sau tích hợp được đề xuất là: “Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa-xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035”. Chương trình được hợp nhất từ 4 Chương trình hiện hành về văn hóa; giáo dục-đào tạo; nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Chương trình được cấu trúc gồm 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Tổng vốn huy động giai đoạn 2026-2030 dự kiến là 808.558 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương là 345 nghìn tỷ đồng.

Chính phủ sẽ rà soát, cơ cấu lại từng nguồn vốn, loại bỏ nội dung trùng lặp và nhiệm vụ thường niên; phấn đấu cơ cấu ngân sách nhà nước khoảng 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên, bảo đảm phân bổ, sử dụng ngân sách nhà nước trọng tâm, trọng điểm và phù hợp khả năng giải ngân.

Dự kiến, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan điều phối chung, giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương. Các bộ quản lý ngành chịu trách nhiệm về mục tiêu, chỉ tiêu, chính sách, tiêu chuẩn, sản phẩm đầu ra và đánh giá kết quả theo lĩnh vực; không thực hiện tầng trung gian trong phân bổ, giao vốn, quyết toán của địa phương.

Bộ Tài chính tổng hợp nguồn lực, phân bổ, điều chỉnh, điều chuyển vốn và tổng hợp kết quả.

Địa phương chủ động lựa chọn danh mục, thứ tự ưu tiên, phân bổ chi tiết, điều chỉnh vốn và phương thức thực hiện, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện về đối tượng, giá, khối lượng, chất lượng, tiến độ, hiệu quả và vận hành sau đầu tư.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị xây dựng hệ thống dữ liệu giám sát, số hóa, áp dụng quản lý rủi ro và giám sát theo thời gian thực thay cho phương thức báo cáo giấy định kỳ. Kết quả giải ngân, mức độ hoàn thành chỉ tiêu, chỉ số đầu ra phải cập nhật liên tục để kịp thời chuyển vốn từ nơi chậm sang nơi làm tốt...

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất việc tích hợp từ 4 chương trình thành 1 chương trình; đồng thời đề nghị Chính phủ rà soát, phối hợp cùng các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện hồ sơ để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất.