Đến năm 2050, quy mô ngành công nghiệp đường sắt có thể đạt 2,3 triệu tỷ đồng

Theo Đề án Phát triển công nghiệp đường sắt do Bộ Công Thương chủ trì, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu xây dựng một nền công nghiệp đường sắt hiện đại, có khả năng tự chủ toàn diện từ thiết kế, chế tạo đến bảo trì. Chiến lược này tập trung ưu tiên các tuyến đường sắt đô thị và liên vùng có tốc độ dưới 200 km/h, tạo tiền đề vững chắc để tiến tới làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Lộ trình phát triển được định hướng rõ nét qua ba cột mốc quan trọng. Đến năm 2030, các doanh nghiệp trong nước kỳ vọng đạt tỷ lệ nội địa hóa 50% đối với toa xe và 40% đối với hệ thống thông tin tín hiệu. Bước sang năm 2035, Việt Nam hướng tới tự chủ phần lớn công tác bảo dưỡng, đồng thời tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị đường sắt tốc độ cao. Với tầm nhìn đến năm 2050, mục tiêu cao nhất là làm chủ hoàn toàn công nghệ sản xuất ray, ghi cho tàu cao tốc và vươn tầm xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Tiềm năng của lĩnh vực này là cực kỳ lớn khi Cục Công nghiệp dự báo giá trị thị trường có thể vượt mức 2,3 triệu tỷ đồng từ nay đến năm 2050. Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam nhận định rằng, chỉ cần nắm bắt được khoảng một phần ba thị phần này trong hai thập kỷ tới, ngành cơ khí chế tạo và luyện kim trong nước sẽ có một "cú hích" lịch sử để bứt phá mạnh mẽ.

Để hiện thực hóa tầm nhìn trên, Bộ Công Thương đề xuất lựa chọn 8 dự án đường sắt, gồm 6 dự án đường sắt đô thị và 2 dự án đường sắt quốc gia liên vùng, làm mô hình triển khai. Các liên danh nhà thầu được phép sử dụng đối tác nước ngoài có năng lực, kèm yêu cầu chuyển giao công nghệ trong tích hợp hệ thống, thiết kế, chế tạo. 

Về tài chính, Ngân hàng Phát triển Việt Nam được đề xuất tham gia thẩm định và cho vay vốn tín dụng đầu tư nhà nước đối với các dự án thiết bị đường sắt.

Đóng vai trò "đầu kéo" cho toàn bộ chiến lược là Tổ hợp công nghiệp đường sắt quốc gia tại huyện Ứng Hòa, Hà Nội, do Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) đề xuất. Với quy mô khoảng 250 ha và tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 17.500 tỷ đồng, tổ hợp này đang được VNR phấn đấu khởi công ngay trong cuối năm nay, nhằm đón đầu nhu cầu của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.