Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 - “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số”

Báo Công Thương chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số” diễn ra sáng 10/11 tại Hà Nội, với sự có mặt của gần 500 đại biểu.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh năng lượng phải đi trước một bước, tự chủ năng lượng là nền tảng của tự chủ kinh tế. Thứ trưởng đề nghị Diễn đàn tập trung năm nội dung: thể chế; bảo đảm đủ điện năm 2027 - 2028; tự chủ nhiên liệu và dự trữ; dự báo, điều hành dựa trên dữ liệu; chuyển dịch năng lượng gắn với huy động vốn, tiết kiệm năng lượng, tự chủ công nghệ.

Kỳ tích quản trị điều hành, bảo đảm an ninh năng lượng 2026

Tại Diễn đàn, Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 được công bố đã ghi nhận năm 2026 là năm hệ thống năng lượng chịu cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong toả khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng; nắng nóng lịch sử cùng hiện tượng El Niño đẩy phụ tải điện lên mức kỷ lục, sản lượng thuỷ điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Trên 177 nước được Báo cáo khảo sát, tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước (57,6%) gặp khó về năng lượng; 13 nước giữ được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.

Một là, đủ điện trong năm khó khăn chưa có tiền lệ. Điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3%, cao hơn kịch bản cơ sở khoảng 6,2 tỷ kWh. Công suất cực đại toàn hệ thống đạt kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6/2026, riêng miền Bắc 30.248 MW, vậy mà cả nước không phải cắt điện luân phiên. Điện thương phẩm 10 tháng tăng 9,84%, lần đầu ở mức xấp xỉ tốc độ tăng GDP. Chín tháng năm 2026, toàn ngành khởi công 136 công trình lưới điện, đóng điện 131 công trình. Kết quả ấy đến từ một chuỗi việc làm có tính toán: kế hoạch ba kịch bản được phê duyệt từ cuối năm 2025, lưới và nguồn đóng điện đúng mùa, tích nước, sửa chữa tổ máy hoàn tất trước mùa hè.

Hai là, giữ nguồn cung xăng dầu khi tuyến vận tải chiến lược bị phong toả. Tổ công tác về an ninh năng lượng được thành lập ngày 4/3/2026, ngay sau khi gián đoạn bắt đầu. Hai cơ sở lọc dầu sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn xăng dầu trong chín tháng, Dung Quất chạy khoảng 123%, Nghi Sơn khoảng 112% công suất thiết kế quy đổi. Khai thác dầu, condensate của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đạt 115% kế hoạch chín tháng, khí về bờ đạt 120%. Nguồn dầu thô được đa dạng hoá từ một lên hơn mười loại; Việt Nam chưa để xảy ra thiếu hụt, chưa phải sử dụng xăng dầu dự trữ quốc gia.

Ba là, giữ giá năng lượng trong tầm kiểm soát. Nhà nước dành trên 64.000 tỷ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu, tạm ứng Quỹ bình ổn giá. Ngày 26/10/2026, giá xăng bán lẻ trong nước bằng khoảng 63% bình quân thế giới, thấp nhất trong 16 nền kinh tế so sánh. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, còn 2.159,9037 đồng/kWh chưa gồm thuế giá trị gia tăng.

Bốn là, thể chế được khơi thông đồng bộ: 9 văn kiện của Đảng; 3 luật, 2 nghị quyết của Quốc hội; 4 nghị định, 4 nghị quyết của Chính phủ; 3 chỉ thị, 1 công điện của Thủ tướng Chính phủ; 3 thông tư của Bộ Công Thương. Năm 2026 cũng là năm đầu tiết kiệm năng lượng được đặt thành chỉ tiêu cụ thể, tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc, tối thiểu 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng.

Báo cáo gồm 6 phần: vai trò, thách thức và nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng; chủ trương, chính sách, pháp luật; kết quả thực hiện, tồn tại và thách thức; bức tranh năng lượng và định hướng phát triển; nhiệm vụ, giải pháp; kết luận và kiến nghị. Báo cáo thường niên gắn với từng kỳ Diễn đàn, mỗi năm một thông điệp, xuất bản song ngữ để đến với bạn đọc quốc tế.

Năm phụ lục công bố cùng Báo cáo đi sâu vào từng lĩnh vực. Phụ lục về điện nêu bật kết quả năm 2026 là một kỳ tích của quản trị, điều hành điện lực. Phụ lục về xăng dầu cho thấy nguồn trong nước được huy động ở mức cao, xăng E10 được bán trên toàn quốc từ tháng 6/2026, giúp giảm ước khoảng 2,5 triệu tấn CO2 mỗi năm. Phụ lục về giá điện, giá xăng dầu làm rõ tổ hợp công cụ cắt đỉnh giá, gồm Quỹ bình ổn giá và năm đợt giảm thuế; tháng 3/2026, giá điện hộ gia đình bằng khoảng 45% bình quân thế giới. Phụ lục về tiết kiệm năng lượng xác định đây là nguồn cung rẻ nhất, nhanh nhất cho giai đoạn 2027 - 2030. Phụ lục về bức tranh an ninh năng lượng toàn cầu phân loại 177 nước, trong đó 33 nước khủng hoảng nặng, 69 nước căng thẳng cao.

Trong mọi trường hợp phải cung ứng đủ điện

Báo cáo cho biết bảo đảm an ninh năng lượng năm 2027 khó khăn, năm 2028 còn khó khăn hơn khi nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao, nguồn điện nền mới chưa kịp vào vận hành, El Niño có thể kéo dài tới khoảng tháng 6/2027. Công suất cực đại miền Bắc năm 2027 dự báo 32.693 - 34.865 MW.

Kết luận Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia ngày 07/11/2026, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh trong mọi trường hợp phải cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, cho phát triển kinh tế và đời sống Nhân dân. Các công trình nguồn, lưới bắt buộc vào vận hành năm 2027 phải thực hiện bằng được; ma trận công việc phải đi liền với ma trận trách nhiệm, ma trận rủi ro; việc thiết kế giải pháp là để phòng rủi ro tăng trưởng, không phải để tính phương án lùi.

Bộ trưởng giao tám nhiệm vụ: hoàn thiện phương thức vận hành hệ thống điện năm 2027, đưa công nghệ bản sao số vào vận hành chậm nhất quý I/2027; tích nước tối đa các hồ thuỷ điện tới 31/12/2026, giữ nước tới hết 31/3/2027; duy trì công suất khả dụng các nhà máy điện; bảo đảm đủ than, khí, dầu đồng bộ với phương thức vận hành; đẩy nhanh các công trình nguồn, lưới trọng điểm, nhất là các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc; bổ sung công suất đỉnh bằng pin lưu trữ, điện mặt trời mái nhà; siết chặt quản lý nhu cầu điện, phấn đấu giảm tối thiểu khoảng 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc năm 2027; tổ chức thực hiện rõ trách nhiệm, đúng thẩm quyền. Bộ trưởng cũng chỉ đạo phát động chiến dịch quản trị tối ưu nhu cầu phụ tải và tăng cường tiết kiệm điện.

Báo cáo đề xuất sáu nhóm giải pháp trung, dài hạn: giảm phụ thuộc nhập khẩu; phát triển hạ tầng năng lượng; ứng phó an ninh phi truyền thống; hoàn thiện thể chế; phát triển khoa học công nghệ, nguồn nhân lực; tăng cường hợp tác quốc tế. Phần kiến nghị tập trung vào thể chế năng lượng sơ cấp, cơ chế đặc thù cho dự án cấp bách, nguồn lực dự trữ, cơ cấu nguồn điện, chính sách tài khoá.