Diễn đàn nhà cao tầng Eurocham 2026: Định hình đường chân trời đô thị Việt Nam

Việc diễn đàn được tổ chức bên trong tòa tháp cao nhất Việt Nam phản ánh phần nào định hướng phát triển hạ tầng của quốc gia. Xuyên suốt các phiên thảo luận, các diễn giả đều thống nhất đường chân trời tương lai của Việt Nam không chỉ được đo đếm thuần túy bằng chiều cao của các công trình. Thách thức đặt ra là làm thế nào để kiến tạo nên những hệ sinh thái đô thị đồng bộ, nơi vừa tạo động lực phát triển kinh tế, thích ứng với biến đổi khí hậu, vừa đảm bảo tính gắn kết xã hội và duy trì chất lượng cuộc sống dài hạn.

Với sự tham gia của các chuyên gia đến từ Hà Lan, Bỉ, Na Uy, Singapore, Hồng Kông, Thái Lan và Ấn Độ, diễn đàn là không gian đối thoại để soi chiếu các thông lệ quốc tế vào thực tiễn tại Việt Nam. Tại đây, EuroCham đóng vai trò kết nối, thúc đẩy các giải pháp mang tính chuyển hóa và điều chỉnh linh hoạt nhằm đảm bảo tính tương thích với đặc thù xã hội, điều kiện khí hậu cũng như các ưu tiên phát triển của địa phương.

Tầm nhìn dài hạn cho đô thị dọc tại Việt Nam

Phó Chủ tịch EuroCham Jean-Jacques Bouflet nhận định Việt Nam đang ở giai đoạn quan trọng trong tiến trình phát triển đô thị. Trước áp lực gia tăng dân số tại Hà Nội và TP.HCM, việc phát triển cao ốc là một trong những giải pháp quy hoạch cần thiết để tối ưu hóa quỹ đất, tích hợp hệ thống hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của đô thị.

"Những chuyển dịch về mặt chính sách gần đây, tiêu biểu là việc thực thi Luật Xây dựng sửa đổi và các cải cách thể chế, cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc hiện đại hóa môi trường đô thị. Hiện nay, phát triển bền vững đang trở thành một trong những tiêu chuẩn quan trọng trong quy hoạch cao ốc. Đây là sự thay đổi cần thiết trong bối cảnh các đô thị Việt Nam đang mở rộng nhanh chóng", ông Bouflet cho biết.

Ông cũng thông tin thêm về chương trình nghị sự năm nay, tập trung vào ba nội dung chính của quá trình đô thị hóa giai đoạn mới: Mô hình phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm trung tâm (TOD), thiết kế nhà cao tầng bền vững, và phát triển nhà ở xã hội chất lượng cao.

Đại diện Bộ Xây dựng cũng ghi nhận mô hình đô thị hóa của Việt Nam đang bước vào giai đoạn phức tạp hơn. Dù hạ tầng cao ốc phát triển nhanh trong thập kỷ qua, các vấn đề về sự đồng bộ của hạ tầng kỹ thuật, tiêu chuẩn công nghệ, quản lý chất thải, hiệu suất năng lượng, và khả năng ứng phó với thiên tai đang đòi hỏi những giải pháp cụ thể hơn tại các đô thị lớn.

Ông Lê Minh Long, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường (Bộ Xây dựng), nhấn mạnh định hướng của Bộ là thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn thực thi, đồng thời từng bước đưa các tiêu chuẩn xanh trở thành một trong những yêu cầu nền tảng trong quy định xây dựng.

"Diễn đàn đã trở thành nền tảng tiêu biểu của cộng đồng ngành xây dựng và phát triển các công trình cao tầng - một chủ đề có ý nghĩa quan trọng trong quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi và chủ động hoàn thiện khung pháp lý nhằm thúc đẩy phát triển công trình cao tầng theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững," ông Long phát biểu.

Ông Michel Cassagnes và ông Freek Jansen, Chủ tịch và Phó Chủ tịch Tiểu ban Xây dựng EuroCham (CSC), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định hình một phương thức phát triển đô thị theo chiều đứng phù hợp với bối cảnh Việt Nam, nơi tăng trưởng cần song hành với chất lượng không gian sống và các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Sự kiện được thiết kế như một không gian chia sẻ giải pháp thực tế từ các doanh nghiệp đầu ngành. Bên cạnh các phiên đối thoại chính sách, không gian trưng bày tại diễn đàn cũng giới thiệu các xu hướng thiết kế mới, giải pháp tích hợp mảng xanh và tư duy quy hoạch lấy con người làm trung tâm từ nhiều quốc gia.

Kinh nghiệm quốc tế ứng dụng vào thực tế bản địa

Trên thế giới, xu hướng thiết kế đang chuyển dịch từ các tòa tháp kính biệt lập sang mô hình "không gian sống theo chiều đứng" (vertical communities) tích hợp. Tại đây, không gian sống, làm việc, thương mại, mạng lưới di chuyển và tiện ích công cộng cùng được tổ chức trong một hệ thống đô thị ưu tiên khả năng đi bộ.

Ông Shonn Mills, Chủ tịch Hội đồng Đô thị theo phương đứng (CVU), dẫn chứng dữ liệu 15 năm qua và chỉ ra rằng các tổ hợp đa chức năng (mixed-use) tích hợp toàn diện các nhu cầu sống và làm việc đang là xu hướng phổ biến.

"Hình thái đô thị đặc trưng và mật độ dân cư cực cao của TP.HCM (hiện nằm trong top 20 toàn cầu) vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội lớn. Các tòa nhà cao tầng giờ đây không còn là những khối cấu trúc biệt lập; chúng đang trở thành những cấu phần huyết mạch của một đô thị nén sống động", ông Mills phân tích.

Mật độ dân cư cao được các chuyên gia nhìn nhận như một yếu tố có thể tối ưu hóa. Đô thị Việt Nam có đặc trưng gắn liền với nhịp sống phố thị, tính tương tác cộng đồng và hoạt động giao thương đa dạng. Các chuyên gia lưu ý công tác quy hoạch tương lai cần chú trọng gìn giữ các yếu tố nhân văn này khi phát triển không gian theo chiều dọc.

Cụ thể hóa ý tưởng này, ông Marc Salemink, Giám đốc Điều hành và Kiến trúc sư Cao cấp tại UNStudio, phân tích khái niệm các tòa tháp tích hợp không gian bán công cộng để tăng tính kết nối giữa các cư dân. Dẫn chứng từ dự án của UNStudio tại Frankfurt (Đức), nơi đặt kiến trúc đương đại hài hòa trên một cấu trúc lịch sử, ông chứng minh công nghệ và tư duy thiết kế hoàn toàn có thể đồng hành cùng công tác bảo tồn di sản.

"Ùn tắc giao thông là thách thức chung của các đô thị đang phát triển, vì vậy quy hoạch cần tính đến nhiều phương thức vận tải khác ngoài phương tiện cá nhân. Việc thấu hiểu thói quen di chuyển của người dân là cơ sở để xây dựng những thành phố phục vụ cộng đồng hiệu quả hơn," ông Salemink nhận định.

Bà Florence Chan, Giám đốc tại Kohn Pedersen Fox (KPF), mang đến câu chuyện thực tế từ việc phát triển cảng Victoria (Hồng Kông) thành không gian công cộng kết nối với đô thị. Về tính bền vững, bà cho rằng cần chuyển dịch trọng tâm từ chi phí xây dựng ngắn hạn sang việc quản lý tổng chi phí trong toàn bộ vòng đời công trình.

"Chúng ta cần chuyển trọng tâm từ việc đong đếm chi phí xây dựng ban đầu sang cách tính tổng chi phí trong suốt vòng đời của công trình. Việc đầu tư vào các vật liệu cao cấp và thiết kế tích hợp ngay từ hôm nay chính là khoản bảo chứng cho tuổi thọ cũng như hiệu suất vận hành của tòa nhà trong nhiều thập kỷ tới", bà Chan nhấn mạnh.

Các mô hình thực tế từ Singapore cũng nhận được sự quan tâm tại diễn đàn. Các dự án như PARKROYAL on Pickering, Oasia Downtown, Pan Pacific Orchard, hay SkyVille@Dawson là ví dụ cho thấy mảng xanh thẳng đứng, thông gió tự nhiên và thiết kế mặt đứng thích ứng khí hậu giúp các khu cao tầng mật độ cao vận hành hiệu quả hơn về mặt môi trường. Thay vì bọc kín bằng kính, các công trình này đưa đa dạng sinh học và không gian sinh hoạt chung vào cấu trúc tòa tháp. Tương tự, dự án One Bangkok (Thái Lan) cũng là ví dụ về việc kết nối mạng lưới giao thông công cộng và không gian bộ hành vào một tổ hợp đô thị theo chiều dọc.

Ông Dennis Ho, Giám đốc Phát triển Chiến lược khu vực APAC tại Skidmore, Owings & Merrill (SOM), khẳng định quy hoạch đô thị cần đặt nhu cầu của người sử dụng lên hàng đầu. Từ kinh nghiệm quy hoạch One Bangkok, ông cho rằng sự thành công của một đô thị phụ thuộc lớn vào chất lượng không gian được tạo ra ở tầng mặt đất.

"Người dân không muốn sống trong những chiếc hộp máy lạnh biệt lập. Đối với các thập kỷ tới, tâm điểm của chúng ta nên là khoảng trống (không gian đệm) giữa các công trình, nơi kết nối và nuôi dưỡng đời sống của cộng đồng," ông Ho đúc kết.

Thước đo thành công của các đô thị tương lai sẽ được quyết định phần lớn bởi chất lượng của không gian đi bộ, khoảng xanh và tính kết nối được tổ chức đan cài giữa các tòa tháp.

TOD - Tích hợp hệ thống hạ tầng đô thị

Các phiên thảo luận chuyên sâu đạt được đồng thuận về việc đô thị Việt Nam cần dịch chuyển từ các công trình đơn lẻ sang một hệ thống tích hợp. Trong đó, Mô hình phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm trung tâm (TOD) được đánh giá là giải pháp quy hoạch quan trọng để giảm thiểu tình trạng ùn tắc và sự phát triển đô thị tự phát.

Việc sáp nhập Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Xây dựng trong năm 2025 được nhìn nhận là một thay đổi có ý nghĩa về mặt thể chế. Việc đặt quy hoạch giao thông và quy hoạch xây dựng dưới một khung quản lý thống nhất giúp các nhà hoạch định chính sách phối hợp mạng lưới Metro, không gian công cộng và mật độ dân cư thành một chiến lược dài hạn đồng bộ hơn.

Các chuyên gia khẳng định TOD là mô hình phù hợp cho TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, nơi áp lượng phương tiện cá nhân lớn và xu hướng mở rộng đô thị theo chiều ngang đang tạo áp lực cho hạ tầng. Thay vì mở rộng ranh giới hành chính, việc tạo ra các cụm đô thị nén, đa chức năng xoay quanh các nhà ga giao thông công cộng sẽ giúp tối ưu hóa hiệu suất giao thông và nâng cao giá trị sử dụng quỹ đất dọc các tuyến hạ tầng.

Tuy nhiên, để mô hình TOD vận hành hiệu quả, yếu tố cốt lõi nằm ở năng lực quản trị, hệ thống dữ liệu đô thị và tính nhất quán của quy hoạch - những khâu vẫn đang được tiếp tục hoàn thiện tại Việt Nam. Những thảo luận xung quanh quy hoạch chung sắp tới của TP. Hồ Chí Minh cho thấy dư luận không chỉ quan tâm đến mật độ xây dựng, mà kỳ vọng vào chất lượng kết nối thực chất giữa các vùng đô thị.

Nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu

Bên cạnh kinh nghiệm quốc tế, diễn đàn cũng tập trung phân tích các đặc điểm thực tế và giới hạn hạ tầng của Việt Nam. Tốc độ đô thị hóa nhanh kết hợp với các diễn biến thời tiết đòi hỏi các thành phố phải cân bằng giữa mục tiêu phát triển và khả năng thích ứng.

Nhìn vào thực tế địa phương, ông Tony Chan, Trưởng bộ phận Quy hoạch khu vực Đông Nam Á tại ARUP, dẫn chứng các hiện tượng thời tiết cực đoan tại miền Trung Việt Nam vào năm 2025 làm cơ sở để nhấn mạnh rằng khả năng chống chịu khí hậu cần được tích hợp sâu vào công tác quy hoạch.

"Chúng ta cần nhìn vượt ra ngoài ranh giới của một dự án đơn lẻ để hướng tới một tư duy vùng toàn diện. Giá trị của một tòa nhà cần được đánh giá qua khả năng vận hành ổn định trước thiên tai và mức độ đóng góp không gian tiện ích cho cộng đồng", ông Chan khẳng định.

Ông Chan cũng phân tích tác động của Nghị quyết 98 và Nghị quyết 188: những cơ chế chính sách mở ra giải pháp khuyến khích cho các dự án đạt hiệu suất cao, tinh giản thủ tục đầu tư và khơi thông nguồn vốn hạ tầng tại các đô thị lớn. Định hướng này khẳng định năng lực cạnh tranh của đô thị Việt Nam phụ thuộc lớn vào việc xây dựng các thành phố tích hợp và có khả năng thích ứng khí hậu.

Diễn đàn cũng thảo luận về việc nghiên cứu áp dụng các khung tiêu chuẩn phân hạng tiêu thụ năng lượng và các chỉ số đo lường môi trường trong nhà. Đồng thời, bài toán nhà ở vừa túi tiền (Affordable housing) được nhìn nhận như một thách thức về quy hoạch: việc tích hợp tốt giao thông và hạ tầng xã hội sẽ giúp giảm chi phí sống tổng thể của người dân.

Định hướng cơ chế đối thoại công - tư

Xuyên suốt diễn đàn, EuroCham khẳng định tầm quan trọng của cơ chế đối thoại công - tư. Trong bối cảnh các cải cách pháp lý đang diễn ra, môi trường đầu tư cần sự minh bạch, các tiêu chuẩn rõ ràng và tính nhất quán quy hoạch dài hạn. Vai trò của EuroCham là thúc đẩy sự phối hợp phù hợp giữa kinh nghiệm quốc tế và thực tế thực thi tại địa phương.

Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert chia sẻ: "Phát triển công trình không bao giờ là dễ dàng và hiếm khi diễn ra nhanh chóng, nhưng tốc độ phát triển của Việt Nam là một ngoại lệ độc đáo. Người châu Âu chúng tôi có một bề dày lịch sử kiến trúc tạo nên sự khác biệt, và Việt Nam cũng cần những công trình biểu tượng như thế để định hình quỹ đạo phát triển của mình. EuroCham cam kết sẽ tiếp tục đồng hành để minh chứng những đóng góp từ tư duy xây dựng bài bản và công nghệ hiện đại vào nền kinh tế đang tăng trưởng vượt bậc này".