Điện hóa công nghiệp nhẹ - "chìa khóa" cắt giảm 80% phát thải CO2

Nghiên cứu mới đây do Quỹ quốc tế Bảo vệ thiên nhiên (WWF), Tập đoàn H&M và IKEA thực hiện cho biết, các ngành công nghiệp nhẹ như dệt may, da giày, chế biến gỗ và chế biến thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Không chỉ đóng góp quan trọng vào tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam, các ngành dệt may, da giày, gỗ và các sản phẩm gỗ còn tạo việc làm cho khoảng 5- 6 triệu lao động (10-12% lực lượng lao động cả nước).

Tuy nhiên, sản xuất công nghiệp hiện đang tiêu thụ khoảng 47% tổng năng lượng của Việt Nam và chiếm khoảng một phần ba tổng lượng phát thải quốc gia. Nhiều cơ sở sản xuất hiện vẫn phụ thuộc vào lò hơi đốt than đá, sinh khối và nhiên liệu hóa thạch để tạo nhiệt phục vụ sản xuất.

Trong khi đó, các thương hiệu quốc tế lớn tại châu Âu và Hoa Kỳ đang mua hàng từ các nhà cung cấp Việt Nam ngày càng đưa ra các yêu cầu về kiểm kê phát thải carbon và minh bạch chuỗi cung ứng. Những yêu cầu này đặt ra thách thức đối với năng lực cạnh tranh của các cơ sở sản xuất trên thị trường toàn cầu, đồng thời cho thấy cần có các chính sách hỗ trợ có mục tiêu.

Hơn nữa, Việt Nam đã công bố cam kết mạnh mẽ về khí hậu với tuyên bố tại COP26 về đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam đặt mục tiêu giảm 15,8% lượng phát thải vô điều kiện và có thể đạt tới 43,5% với sự hỗ trợ quốc tế vào năm 2030. Để thực hiện các cam kết này, cần có những nỗ lực cắt giảm phát thải đáng kể trong toàn ngành công nghiệp.

Trong bối cảnh đó, điện hóa trong công nghiệp đang được đánh giá là giải pháp then chốt giúp doanh nghiệp giảm phát thải và tiến tới mục tiêu trung hòa carbon (NetZero). Việc thay thế các hệ thống tạo nhiệt sử dụng nhiên liệu đốt truyền thống bằng các công nghệ sử dụng điện như bơm nhiệt và nồi hơi điện mở ra khả năng cắt giảm phát thải ngay tại “điểm nóng” của quá trình sản xuất.

Theo nghiên cứu mới nhất của WWF, với các ngành công nghiệp nhẹ như dệt may và chế biến gỗ, điện hóa có thể giúp giảm đáng kể phát thải khí nhà kính và tiết kiệm năng lượng. Mức giảm có thể lên tới 80% phát thải khí nhà kính và tiết kiệm 30-50% năng lượng trong các kịch bản kết hợp với năng lượng tái tạo, khi sử dụng điện từ lưới điện Việt Nam.

Các công đoạn “xử lý ướt” trong nhà máy, bao gồm sấy, nhuộm, định hình và giặt, chiếm tới 75% tổng lượng phát thải trong ngành dệt may. Tổng lượng phát thải có thể giảm từ 40- 60% vào năm 2030 thông qua việc triển khai các công nghệ điện hóa như bơm nhiệt và nồi hơi điện.

Bên cạnh việc cắt giảm phát thải khí nhà kính, việc thay thế các lò hơi bằng công nghệ điện khí hóa còn giúp giảm ô nhiễm không khí tại cơ sở, với mức cắt giảm lên tới 90-100% lượng phát thải PM2.5 và NOx so với lò hơi truyền thống sử dụng nhiên liệu hóa thạch, đồng thời cải thiện an toàn lao động nhờ loại bỏ nhu cầu vận chuyển nhiên liệu.

Nghiên cứu trên cho thấy, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể bắt kịp xu hướng sản xuất ít phát thải và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng xanh, dù chính sách hỗ trợ điện hóa vẫn đang ở giai đoạn đầu.