Điện tử tiếp tục là động lực xuất khẩu chủ lực

Theo số liệu từ Cục Hải quan, tính đến ngày 15/3/2026, xuất khẩu điện tử đạt khoảng 37,5 tỷ USD, tăng 9,36 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 23,3 tỷ USD; điện thoại và linh kiện đạt 14,19 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt 11,64 tỷ USD. Đây cũng là ba nhóm hàng có kim ngạch vượt 10 tỷ USD, đóng góp hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu gần 97 tỷ USD của cả nước.

Diễn biến này cho thấy điện tử tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ lực, đặc biệt trong bối cảnh nhiều ngành truyền thống như dệt may, da giày hay gỗ tăng chậm hoặc suy giảm. Nhu cầu thị trường vẫn duy trì, đồng thời Việt Nam tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới sản xuất công nghệ toàn cầu.

Tuy nhiên, xuất khẩu điện tử vẫn chủ yếu do khu vực có vốn đầu tư nước ngoài dẫn dắt.

Theo đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA), dù kim ngạch tăng cao, nhưng hoạt động sản xuất và xuất khẩu phần lớn vẫn nằm trong tay doanh nghiệp FDI. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung, LG, Intel, Foxconn hay Canon đã giúp Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất, lắp ráp điện tử quan trọng trong khu vực, song cũng phản ánh rõ sự phụ thuộc vào khu vực này.

Các chuyên gia cho rằng, để nâng cao vị thế, ngành điện tử Việt Nam cần vượt qua mô hình gia công truyền thống, từng bước làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao. Nếu không, doanh nghiệp nội địa sẽ tiếp tục đứng ngoài những phần “lợi ích lớn” trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn đối mặt với yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ và EU, đặc biệt liên quan đến tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm chuỗi cung ứng và các biện pháp phòng vệ thương mại. Những yếu tố này buộc doanh nghiệp phải nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa chuỗi cung ứng và thích ứng với các tiêu chuẩn mới.

Các chuyên gia cho rằng, nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đầu tư vào công nghệ và nguồn nhân lực là những giải pháp then chốt để nâng cao sức cạnh tranh. Đồng thời, việc phát triển hệ sinh thái sản xuất, logistics và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI sẽ giúp tăng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Con số 37,5 tỷ USD là tín hiệu tích cực của ngành điện tử, nhưng thách thức lớn hơn nằm ở việc làm sao để gia tăng phần giá trị giữ lại trong nước, nâng tỷ lệ doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng và từng bước chuyển từ gia công sang tự chủ công nghệ trong dài hạn.