Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng dựa trên AI

Sự kiện quy tụ đông đảo đại diện các cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp công nghệ trong nước, quốc tế,… cùng trao đổi về 03 trọng tâm cốt lõi: Ứng dụng AI trong chuyển đổi mô hình ngân hàng, xây dựng ngân hàng số đáng tin cậy gắn với phòng chống gian lận và nâng cao năng lực an ninh mạng.

Phát biểu tại sự kiện, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, hiện nay ngành Ngân hàng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển bứt phá mạnh mẽ chưa từng có dưới tác động của chuyển đổi số toàn diện và sự bùng nổ của Công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI). Có 03 chuyển dịch lớn đang định hình quá trình ứng dụng AI trong ngành Ngân hàng.

Một là, AI đang chuyển từ các ứng dụng đơn lẻ sang mô hình ngân hàng lấy AI làm trọng tâm (AI-First) và được thiết kế xoay quanh năng lực AI (AI-Native). Công nghệ này không chỉ phục vụ định danh khách hàng điện tử (eKYC) hay vận hành trợ lý ảo, mà còn được ứng dụng trong cá nhân hóa trải nghiệm, thẩm định tín dụng và tự động hóa quy trình nghiệp vụ. Qua đó, AI mở ra dư địa nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và cải thiện chất lượng ra quyết định.

Hai là, AI ngày càng giữ vai trò quan trọng trong phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn gian lận theo thời gian thực. Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến liên tục biến đổi, việc kết hợp phân tích dữ liệu, công nghệ AI và các hệ thống giám sát rủi ro giúp các tổ chức tín dụng nâng cao khả năng nhận diện giao dịch bất thường, chủ động bảo vệ tài sản của khách hàng.

Ba là, việc ứng dụng AI đòi hỏi khuôn khổ quản trị và kiểm soát rủi ro tương xứng. Công nghệ càng phát triển, yêu cầu về an toàn dữ liệu, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và tuân thủ pháp luật càng trở nên quan trọng. Đổi mới sáng tạo vì vậy phải song hành với kiểm soát rủi ro, bảo đảm công nghệ phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và an toàn hệ thống.

TS. Đào Minh Tú nhấn mạnh, chủ đề Smart Banking 2026 đã phản ánh đúng những vấn đề trọng tâm của ngành Ngân hàng trong giai đoạn mới. Đó là: khai thác tiềm năng AI, xây dựng niềm tin khách hàng và tăng cường khả năng chống chịu trước các mối đe dọa trên không gian số.

Theo đó, các ngân hàng cần chuyển từ việc ứng dụng AI trong từng khâu nghiệp vụ sang tích hợp công nghệ này vào chiến lược và mô hình hoạt động tổng thể. Quá trình đó đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và năng lực quản trị; đồng thời bảo đảm các ứng dụng AI được triển khai minh bạch, có cơ chế kiểm soát và tuân thủ quy định pháp luật.

Tiếp đến là lấy niềm tin khách hàng làm trung tâm. Trong môi trường tài chính số, niềm tin không chỉ là lợi thế cạnh tranh mà còn là nền tảng để các dịch vụ ngân hàng phát triển bền vững. Bảo vệ dữ liệu cá nhân, nâng cao chất lượng công nghệ bảo mật và tăng cường phát hiện gian lận theo thời gian thực là những yêu cầu thiết yếu để khách hàng an tâm sử dụng dịch vụ số.

Cuối cùng là nâng cao khả năng chống chịu số và bảo đảm an ninh mạng. Chuyển đổi số phải đi đôi với an toàn số. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống có khả năng phát hiện sớm nguy cơ, ứng phó linh hoạt với sự cố và duy trì hoạt động trước những cuộc tấn công ngày càng phức tạp. Đây không phải nhiệm vụ riêng của từng tổ chức tín dụng, mà đòi hỏi sự phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công an, các tổ chức tín dụng, công ty tài chính, doanh nghiệp Fintech, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và các đối tác công nghệ.

Theo TS. Đào Minh Tú, sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các tổ chức tài chính và doanh nghiệp công nghệ sẽ góp phần hình thành môi trường số an toàn, tăng cường năng lực phòng vệ chung và tạo nền tảng cho ngành Ngân hàng phát triển trong dài hạn.

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng nhà nước cho biết, hệ thống ngân hàng hiện xử lý khoảng 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Tại một số ngân hàng, trên 95% giao dịch được thực hiện qua các kênh số. Quy mô này đặt ra yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả vận hành và bảo đảm an toàn.

Nếu giai đoạn trước chủ yếu tập trung số hóa quy trình, đưa dịch vụ lên môi trường số, giai đoạn tiếp theo phải hướng tới khai thác dữ liệu, ứng dụng AI và phát triển mô hình hoạt động thông minh. Lợi thế cạnh tranh nằm ở khả năng biến dữ liệu thành giá trị, công nghệ thành năng suất, hiệu quả hoạt động và niềm tin khách hàng.

AI phải tạo ra giá trị thực chất, chứ không chỉ tạo ra ấn tượng về mặt công nghệ. AI phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển, gắn với dữ liệu, quy trình nghiệp vụ, nguồn nhân lực và mô hình quản trị. Đây là vấn đề chiến lược, mô hình kinh doanh và trách nhiệm quản trị của mỗi ngân hàng.

Phó Thống đốc Ngân hàng nhà nước Phạm Tiến Dũng đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu kỹ, triển khai nghiêm túc quy định của Ngân hàng nhà nước về an toàn, quản trị rủi ro trong ứng dụng AI.

Trong giai đoạn tiếp theo, chuyển đổi số ngành Ngân hàng sẽ được quyết định bởi khả năng kết hợp hài hòa bốn yếu tố: công nghệ đủ mạnh, dữ liệu đủ tốt, quản trị đủ chặt chẽ và con người đủ năng lực. Công nghệ mạnh nhưng dữ liệu kém thì AI khó tạo ra giá trị. Dữ liệu tốt nhưng quản trị yếu sẽ làm gia tăng rủi ro. Hệ thống hiện đại nhưng con người không đủ năng lực thì đổi mới cũng khó đi vào thực chất.

Vì vậy, bốn yếu tố công nghệ, dữ liệu, quản trị và con người phải được phát triển đồng bộ, gắn kết chặt chẽ với nhau.

Ông Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh: Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thanh toán số, khai thác dữ liệu và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đồng thời tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn, bảo vệ dữ liệu và nâng cao khả năng chống chịu của toàn ngành.