Doanh nghiệp là chủ thể, nguồn lực và động lực quan trọng của quá trình chuyển đổi

Diễn đàn có sự tham dự của GS.TS Nguyễn Xuân Thắng - Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI; ông Bùi Minh Giáp - Chuyên gia Kinh tế trưởng, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB); ông Lê Văn Ánh - Phó Chủ tịch UBND Thành phố Quảng Ninh; ông Binu Jacob - Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam; ông James Crampton - Giám đốc Ngoại vụ cấp cao, Công ty HEINEKEN Việt Nam; ông Lê Hoàng Minh - Giám đốc điều hành Sản xuất, Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk).

Cùng dự Diễn đàn còn có sự góp mặt của hơn 300 đại biểu là các chuyên gia, khách mời, đối tác quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp; các cơ quan thông tấn báo chí trong và ngoài nước.

VCSF 2026 được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, phấn đấu đạt mức tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026-2030. Cả nước đang hướng tới nền kinh tế có năng suất cao hơn, kinh tế số phát triển mạnh hơn nhưng không đánh đổi chất lượng lấy tốc độ. Tăng trưởng phải dựa vào năng lực đổi mới sáng tạo, nền tảng chuyển đổi xanh và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chủ thể trong nền kinh tế.

Tại Diễn đàn, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng - Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương - đã có phát biểu chỉ đạo nêu rõ những định hướng, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước trong đổi mới mô hình phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế... Đồng thời, GS.TS Nguyễn Xuân Thắng cũng đã có những chia sẻ làm rõ vị trí, vai trò và đóng góp của cộng đồng doanh nghiệp trong mô hình phát triển mới.

GS.TS Nguyễn Xuân Thắng nhận định, mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên đặt ra yêu cầu không chỉ về tốc độ mà còn về chất lượng tăng trưởng. Nền kinh tế cần chuyển mạnh từ mô hình dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực sang mô hình dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả sử dụng các nguồn lực… Tăng trưởng hai con số sẽ là minh chứng cho một Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ sang một mô hình tăng trưởng mới chất lượng hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.

Trong bài phát biểu khai mạc Diễn đàn, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI - cũng đã nhấn mạnh rằng: Việt Nam đang đứng trước một khát vọng phát triển rất lớn. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, đồng thời hướng tới một nền kinh tế có năng suất cao hơn, kinh tế số phát triển mạnh hơn và năng lực cạnh tranh ngày càng được nâng cao.

"Đây không chỉ là mục tiêu về tốc độ. Đằng sau đó là yêu cầu chuyển sang một giai đoạn phát triển dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Muốn tăng trưởng nhanh mà vẫn bền vững, chúng ta phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi đơn vị nguồn lực thông qua đổi mới công nghệ, năng suất, chuyển đổi số và sử dụng hiệu quả năng lượng, tài nguyên. Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó doanh nghiệp là một chủ thể, nguồn lực và động lực quan trọng của quá trình chuyển đổi", PGS.TS Hồ Sỹ Hùng nhận định.

Đưa ra quan điểm từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng cho rằng, có bốn chuyển dịch lớn cần được thúc đẩy.

Thứ nhất, chuyển từ tăng trưởng dựa vào nguồn lực sang tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, lợi thế mới sẽ đến từ công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và quản trị hiện đại. Mỗi doanh nghiệp cần tìm cách tạo ra giá trị cao hơn từ lao động, vốn và nguyên liệu, qua đó tăng trưởng mà không gia tăng tương ứng áp lực lên tài nguyên và môi trường.

Thứ hai, chuyển từ coi chuyển đổi xanh là yêu cầu tuân thủ sang coi đó là động lực cạnh tranh. Các tiêu chuẩn xanh, yêu cầu về phát thải, truy xuất nguồn gốc và quản trị bền vững ngày càng trở thành điều kiện để tiếp cận thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, chuyển đổi xanh phải được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho tương lai, giúp tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường. Định hướng này phù hợp với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và mục tiêu Net Zero vào năm 2050, đồng thời là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam chuẩn bị cho một nền kinh tế và thị trường toàn cầu đang chuyển đổi.

Thứ ba, chuyển từ từng doanh nghiệp riêng lẻ sang liên kết và phát triển theo chuỗi giá trị. Theo đó, một doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó có thể tự mình thực hiện toàn bộ quá trình chuyển đổi. Chúng ta cần những chuỗi giá trị có sự tham gia của doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, viện trường, tổ chức tài chính và Nhà nước. Đây cũng là cách để tinh thần phát triển kinh tế tư nhân được nhấn mạnh trong Nghị quyết 68-NQ/TW chuyển hóa thành năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ tư, chuyển từ tư duy "doanh nghiệp thực hiện chính sách" sang "Nhà nước và doanh nghiệp đồng kiến tạo phát triển". Doanh nghiệp cần một môi trường thể chế ổn định, minh bạch, dễ dự báo, có không gian cho đổi mới và cơ chế thử nghiệm mô hình kinh doanh mới. Nghị quyết 66-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh và gắn xây dựng chính sách với thực tiễn phát triển. Đây là không gian để VCCI tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và Nhà nước; lắng nghe tiếng nói từ thực tiễn và chuyển hóa thành những kiến nghị chính sách cụ thể, khả thi.

Điểm nhấn của Diễn đàn là phiên thảo luận cấp cao: "Chính sách kết nối - Doanh nghiệp đồng hành: Hướng tới nền kinh tế tự cường, bền vững". Phiên thảo luận có sự tham gia của các diễn giả: Ông Hồ Kiên Trung - Phó Cục trưởng, Cục Môi trường - Bộ Nông nghiệp và Môi trường; TS. Nguyễn Đắc Bình Minh - Phó Viện trưởng, Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia - Bộ Khoa học và Công nghệ; ông Lee Chio Lim Larry - Phó Tổng giám đốc phụ trách Tài sản Chiến lược, Tổng Công ty Bia-Rượu-NGK Sài Gòn (SABECO); bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Giám đốc Đối ngoại khu vực Mekong, Tập đoàn Maersk; ông Lê Hùng Cường - Tổng giám đốc FPT Digital, Tập đoàn FPT; bà Beate Dippmar - Giám đốc khối các chương trình về Giáo dục nghề nghiệp, Thị trường lao động và Chuyển dịch lao động - Quản lý Chương trình Chương trình Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam - EU, GIZ Việt Nam.

Tại phiên thảo luận, các đại biểu đã cùng đưa ra quan điểm nhận diện các ưu tiên hợp tác cũng như những yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp, hướng tới nền kinh tế tự cường, bền vững. Các ý tưởng, sáng kiến, quan điểm được đưa ra đều đã tập trung vào việc nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới. Đồng thời, cũng đã làm rõ các mục tiêu tăng trưởng ưu tiên, trong đó nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi một năng lực sản xuất mới, năng lực sản xuất mới đòi hỏi đổi mới sáng tạo và công nghệ, đổi mới sáng tạo và công nghệ cần được hỗ trợ bởi nguồn nhân lực, hạ tầng, thể chế và nguồn vốn phù hợp.

Các ý kiến thảo luận cũng cho thấy, phát triển bền vững không phải là một lĩnh vực riêng biệt, mà phải trở thành cách thức tạo ra tăng trưởng. Đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cùng tạo ra năng suất, thị trường và chuỗi giá trị mới. Đó chính là điểm gặp nhau giữa tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững. Tăng trưởng bứt phá và phát triển bền vững không phải là hai con đường. Đó là một hành trình chung - nơi Nhà nước kiến tạo, địa phương đồng hành, doanh nghiệp tiên phong, khoa học công nghệ tạo động lực và toàn xã hội cùng tham gia.