Doanh nghiệp sản xuất ưu tiên tăng năng suất hơn mở rộng nhân sự

Báo cáo Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 8 do S&P Global công bố đạt 53,3 điểm, đánh dấu tháng thứ 14 liên tiếp nằm trên ngưỡng tăng trưởng (50 điểm). 

Đáng chú ý, sản lượng nhà máy đã tăng tháng thứ 16 liên tiếp với tốc độ nhanh nhất trong hơn hai năm qua. Số lượng đơn đặt hàng mới cũng ghi nhận đà tăng mạnh nhất kể từ tháng 10/2025 nhờ lực cầu phục hồi và nhiều dòng sản phẩm mới được tung ra thị trường.

Tuy nhiên, khảo sát PMI lại cho thấy một diễn biến trái chiều trong tuyển dụng ngắn hạn: quy mô việc làm tại các doanh nghiệp tham gia khảo sát giảm trở lại trong tháng 8. Dữ liệu PMI tháng 8 chỉ ra quy mô lao động trong khu vực sản xuất tiếp tục thu hẹp, đánh dấu đợt giảm thứ 5 trong vòng nửa năm.

Các chỉ báo trên cho thấy các doanh nghiệp sản xuất có xu hướng ưu tiên khai thác năng lực sản xuất hơn là mở rộng lao động. Theo kết quả điều tra xu hướng sản xuất kinh doanh của Cục Thống kê, chỉ 15% doanh nghiệp chế biến, chế tạo gia tăng lực lượng lao động, trong khi 16,4% cắt giảm.

Ngược lại, tỷ lệ sử dụng công suất máy móc, thiết bị bình quân lại tăng lên 75,5%. Khoảng 3/4 số doanh nghiệp khảo sát đang vận hành từ 70% công suất trở lên. Việc sản lượng tăng nhưng tuyển dụng giảm chứng tỏ các nhà sản xuất đang tập trung đẩy mạnh hiệu suất vận hành và ứng dụng công nghệ để tối ưu hóa quy trình.

Mô hình vận hành "tinh gọn" này giúp tối ưu hóa dòng tiền và giảm chi phí lưu kho, nhưng đòi hỏi tính chính xác tuyệt đối trong chuỗi cung ứng.

Một rào cản lớn khác khiến doanh nghiệp chưa đẩy mạnh tuyển dụng là sức ép chi phí. Dữ liệu của Cục Thống kê ghi nhận hơn 38% doanh nghiệp chịu chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm tăng cao. Trong đó, cạnh tranh gay gắt tại thị trường nội địa (50,6%), sức mua trong nước yếu (47,4%)… là những lực cản lớn nhất.

Đến tháng 8, dù đà tăng giá đầu vào đã hạ nhiệt xuống mức thấp nhất 11 tháng, biến động giá dầu vẫn đẩy chi phí nhiên liệu, nhựa và logistics lên cao. Ngược lại, giá bán ra của sản phẩm lại tăng chậm lại tháng thứ tư liên tiếp do sức ép cạnh tranh. Khoảng hẹp lại này cắt giảm đáng kể biên lợi nhuận, khiến việc gia tăng chi phí nhân công trở thành "nước đi mạo hiểm".

Dù vậy, triển vọng những tháng cuối năm vẫn được đánh giá tích cực. Báo cáo từ Cục Thống kê chỉ ra có tới 83,4% doanh nghiệp kỳ vọng hoạt động kinh doanh quý III sẽ ổn định hoặc tốt hơn quý II; gần 90% dự kiến giữ nguyên hoặc tăng quy mô lao động. Chỉ số cân bằng sử dụng lao động được dự báo sẽ đảo chiều từ mức âm 1,4% (quý II) lên dương 7,1% trong quý III.

Triển vọng tuyển dụng vì vậy sẽ phụ thuộc đáng kể vào độ duy trì của đơn hàng, đặc biệt là cầu xuất khẩu, cũng như mức độ khai thác công suất hiện hữu. Trong bối cảnh rủi ro thị trường bên ngoài còn lớn, doanh nghiệp nhiều khả năng tiếp tục cân nhắc giữa mở rộng nhân sự và nâng hiệu quả vận hành.