Doanh nghiệp thủy sản đối mặt áp lực chi phí vận tải và logistics

Theo số liệu từ cơ quan chức năng, tháng 1/2026, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt khoảng 231 nghìn tấn, tương đương hơn 1 tỷ USD, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Nhiều mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra và cá đông lạnh đều ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng cả về sản lượng lẫn giá trị.

Kết quả này cho thấy sự phục hồi rõ nét của ngành sau giai đoạn khó khăn của thị trường thế giới. Trong năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đã đạt khoảng 11,3 tỷ USD, tăng hơn 12% so với năm trước, tiếp tục khẳng định vai trò của ngành trong cơ cấu xuất khẩu nông nghiệp. 

Tuy vậy, các chuyên gia nhận định rằng bức tranh tăng trưởng đầu năm vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định. Những biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, đang tạo ra áp lực lớn đối với chuỗi cung ứng và hoạt động vận tải quốc tế.

Cụ thể, tác động đầu tiên và dễ nhận thấy nhất là sự thay đổi trong hệ thống vận tải biển. Một số hãng tàu quốc tế đã bắt đầu hạn chế hoặc điều chỉnh hành trình qua các khu vực có nguy cơ cao, buộc tàu phải đi vòng qua châu Phi thay vì đi theo các tuyến hàng hải truyền thống.

Việc thay đổi hành trình khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 7–10 ngày, thậm chí có thể lên tới 10–20 ngày tùy từng tuyến. Điều này không chỉ làm chậm tiến độ giao hàng mà còn làm tăng đáng kể chi phí vận tải, đặc biệt đối với các mặt hàng thủy sản đông lạnh vốn phụ thuộc nhiều vào container lạnh và hệ thống bảo quản nghiêm ngặt.

Một số doanh nghiệp cho biết chi phí vận chuyển container lạnh có thể tăng thêm từ 2.000 đến 4.000 USD cho mỗi container, chưa kể các loại phụ phí liên quan đến rủi ro chiến tranh và phụ phí nhiên liệu.

Tuy vậy, theo phản ánh từ doanh nghiệp, đơn hàng từ Trung Đông nhìn chung vẫn chưa bị hủy bỏ, bởi nhu cầu thực phẩm tại khu vực này vẫn ở mức khá cao. Khó khăn chủ yếu hiện nay nằm ở việc tổ chức vận chuyển và kiểm soát chi phí logistics.

Trong nhiều năm qua, Trung Đông đã nổi lên như một trong những khu vực thị trường có tốc độ tăng trưởng khá ổn định đối với thủy sản Việt Nam. Đây không chỉ là thị trường tiêu thụ tiềm năng mà còn giữ vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của ngành thủy sản Việt Nam.

Theo thống kê của Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang khu vực này đã tăng từ khoảng 197,7 triệu USD vào năm 2020 lên hơn 401,1 triệu USD vào năm 2025.

Trong cơ cấu sản phẩm, cá tra hiện là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất vào Trung Đông. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang khu vực này đạt gần 176 triệu USD, tăng đáng kể so với mức khoảng 79 triệu USD của năm 2020.

Cá ngừ cũng là một mặt hàng quan trọng, với kim ngạch xuất khẩu sang Trung Đông đạt khoảng 94,4 triệu USD vào năm 2025. Trong khi đó, xuất khẩu tôm đạt hơn 54 triệu USD.

Bên cạnh các mặt hàng chủ lực, nhiều sản phẩm thủy sản khác như cá biển, mực, bạch tuộc, nhuyễn thể… cũng đang từng bước mở rộng thị phần tại các thị trường Trung Đông.

Vì vậy, những bất ổn địa chính trị tại khu vực đang được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt theo dõi. Các hiệp hội ngành hàng khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó. Trong đó, việc đa dạng hóa tuyến vận chuyển, tăng dự trữ tại các kho lạnh trung chuyển và ưu tiên các hợp đồng vận tải dài hạn được xem là giải pháp quan trọng để giảm thiểu rủi ro.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần theo dõi sát diễn biến thị trường vận tải, bảo hiểm hàng hải cũng như chính sách của các hãng tàu, đồng thời tăng cường quản trị chuỗi cung ứng nhằm đảm bảo tiến độ giao hàng và chất lượng sản phẩm.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động khó lường, sự chủ động, linh hoạt của doanh nghiệp cùng với các chính sách hỗ trợ kịp thời từ cơ quan quản lý sẽ đóng vai trò quan trọng giúp ngành thủy sản duy trì đà tăng trưởng và giữ vững vị thế trên thị trường quốc tế.