Doanh nghiệp Việt và cơ hội tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Những năm gần đây, chuỗi cung ứng toàn cầu đang có những thay đổi sâu sắc dưới tác động của quá trình tái cấu trúc sản xuất, cạnh tranh thương mại, xung đột địa chính trị và yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung. Xu hướng dịch chuyển sản xuất và tìm kiếm các địa điểm đầu tư mới đang mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Với độ mở kinh tế cao, mạng lưới các hiệp định thương mại tự do rộng, vị trí địa kinh tế thuận lợi và năng lực sản xuất ngày càng được cải thiện, Việt Nam đang đứng trước cơ hội thu hút thêm dòng vốn đầu tư, mở rộng sản xuất và tăng cường kết nối với các tập đoàn đa quốc gia.

Tuy nhiên, để chuyển cơ hội thành giá trị thực chất, doanh nghiệp Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, nguồn nhân lực, chuyển đổi số, logistics và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đặc biệt, việc nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI được xem là những yếu tố quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ thực tế đó, Diễn đàn "Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam" được tổ chức, tập trung thảo luận về bối cảnh chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và định hướng chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam; đồng thời trao đổi các giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực sản xuất, tăng cường liên kết và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Hà Khắc Minh - Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính doanh nghiệp - cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục điều chỉnh mạnh mẽ dưới tác động của thay đổi địa chính trị, chính sách thương mại, công nghệ, xu hướng xanh hóa và yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. Quá trình này vừa đặt ra những thách thức mới, vừa mở ra cơ hội để các quốc gia và doanh nghiệp tái định vị trong mạng lưới sản xuất, thương mại toàn cầu. 

Đối với Việt Nam, sự chuyển dịch của chuỗi cung ứng toàn cầu là cơ hội để thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị quốc tế; đồng thời, đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Chia sẻ về xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và tác động, cơ hội đối với Việt Nam trong bối cảnh kinh tế mới, ThS. Nguyễn Anh Dương - Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược - cho biết, Việt Nam tiếp tục đạt kết quả tích cực trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với các dòng vốn lớn đến từ Singapore, Trung Quốc và Hàn Quốc…

Theo ThS. Nguyễn Anh Dương, dòng vốn FDI, đặc biệt từ khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, giúp Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng, xuất khẩu, cải thiện liên kết kinh tế và thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA) hiệu quả hơn. Tuy nhiên, Việt Nam cũng đối diện với thách thức từ chính sách thuế nhập khẩu, nguy cơ cạnh tranh "đua xuống đáy" trong ASEAN và tình trạng thiếu liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Từ thực tế này, ThS. Nguyễn Anh Dương kiến nghị chuyển từ tư duy thu hút FDI theo số lượng sang lựa chọn có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và có khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp Việt Nam. Đồng thời, cần phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp tư nhân, logistics, hạ tầng số và năng lượng; tăng cường quản lý rủi ro về xuất xứ, phòng vệ thương mại. Qua đó, xây dựng hệ sinh thái sản xuất có khả năng chống chịu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế.

Liên quan đến chính sách thuế thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực, thích ứng sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, bà Lê Thị Duyên Hải - Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA) - cho rằng, chính sách thuế cần chuyển trọng tâm từ "thu hút đầu tư vào Việt Nam" sang "nâng cấp năng lực của doanh nghiệp Việt Nam để trở thành một mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu".

Theo bà Lê Thị Duyên Hải, chính sách thuế không chỉ để giảm nghĩa vụ thuế mà quan trọng hơn là tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam thay đổi mô hình tăng trưởng, hướng tới chuỗi kết quả "Công nghệ - R&D - Nhân lực - Chuỗi cung ứng - Thị trường toàn cầu"… Cùng với đó, tổng thể các chính sách cần được thiết kế theo hướng minh bạch, dễ quản lý, phù hợp cam kết quốc tế và bảo đảm tính trung lập của thuế, qua đó tạo động lực thực chất để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực và tham gia hiệu quả hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Diễn đàn, các đại biểu cũng đã trao đổi về vai trò của chính sách và môi trường kinh doanh trong hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với quá trình chuyển dịch chuỗi cung ứng, trong đó có chính sách hỗ trợ, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực cạnh tranh; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và hình thành các chuỗi liên hết sản xuất có giá trị gia tăng cao,...

Tại phiên "Tọa đàm - Đối thoại", các đại biểu, đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp cũng đã trao đổi trực tiếp về những cơ hội, khó khăn và giải pháp trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng kết nối với thị trường quốc tế. Thông qua đối thoại trực tiếp, phiên "Tọa đàm - Đối thoại" đã làm rõ những điểm nghẽn đang hạn chế sự tham gia của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời đề xuất các giải pháp từ góc độ chính sách, doanh nghiệp và thị trường. Qua đó, góp phần biến các cơ hội từ quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng thành năng lực và giá trị thực tế cho doanh nghiệp Việt Nam.

Diễn đàn "Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam" đã thành công tốt đẹp. Thông qua diễn đàn, Ban Tổ chức kỳ vọng góp phần tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý - chuyên gia - hiệp hội - doanh nghiệp, thúc đẩy trao đổi thông tin và chia sẻ kinh nghiệm, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp chủ động thích ứng với sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu.