Doanh nghiệp xuất khẩu nông sản linh hoạt giải pháp để giữ thị trường

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những cú sốc trực tiếp lên chuỗi cung ứng toàn cầu: Chi phí vận tải biển tăng gấp 2-3 lần, thời gian giao hàng kéo dài thêm 10-15 ngày... điều này đẩy ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thế khó.

Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ chi phí logistics leo thang và rủi ro chậm trễ giao hàng, đặc biệt với các mặt hàng tươi sống. Đặc thù của hàng nông sản, trái cây tươi là giá trị trên mỗi container không quá cao và biên lợi nhuận khá mỏng. Khi cước tàu tăng, cộng thêm các khoản phụ phí chiến tranh hay phụ phí khẩn cấp từ 1.500 - 4.000 USD trên mỗi container, mức chi phí này gần như "nuốt trọn" toàn bộ lợi nhuận, thậm chí lẹm sâu vào vốn.

Khi đó, doanh nghiệp không chỉ đối mặt nguy cơ bị ép giá mà còn có thể mất thị trường.

Trong bối cảnh “nút thắt” logistics chưa thể tháo gỡ trong ngắn hạn, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cho biết, các doanh nghiệp đã linh hoạt điều chỉnh đơn hàng, thậm chí thống nhất với đối tác thay đổi phương thức giao dịch, vì rất khó dự đoán khi nào tình hình sẽ ổn định.

Nhiều doanh nghiệp lựa chọn cách chia sẻ rủi ro với khách hàng thay vì đơn phương gánh chịu chi phí hoặc chủ động giảm giá bán để giữ chân đối tác. 

Như Nhà máy sản xuất CTCP Mekong Herbals giảm giá gần 30% để hỗ trợ đối tác tiêu thụ. Đổi lại, họ sẽ đồng hành trong việc kết nối lại đầu ra, giúp giải phóng hàng tồn và duy trì đơn hàng. Đây được xem là giải pháp tình thế nhưng cần thiết, nhằm tránh đứt gãy chuỗi cung ứng và bảo toàn thị trường xuất khẩu.

Hay như Công ty TNHH Vrice Group cùng khách hàng chia sẻ rủi ro, kể cả việc giảm lợi nhuận. Đồng thời,chuyển hướng sang các cảng an toàn hơn và chỉ vận chuyển trở lại khi điều kiện cho phép.

Không chỉ giảm giá, doanh nghiệp còn phải thay đổi cấu trúc sản phẩm. Bởi việc kéo dài thời gian vận chuyển là rủi ro lớn với chất lượng hàng tươi. Nếu thời gian bảo quản kéo dài, chất lượng chắc chắn bị ảnh hưởng. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp buộc phải đàm phán lại với đối tác, chấp nhận giảm giá và tìm kiếm thị trường thay thế để tiêu thụ nhanh. 

Tại nhiều nhà máy, các lô hàng nông sản vốn xuất khẩu thô sang Trung Đông đã được chuyển sang chế biến sâu để đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn của các thị trường như Nhật Bản.

Chế biến sâu không chỉ giúp kéo dài thời gian bảo quản mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính, giảm phụ thuộc vào một số khu vực truyền thống đang biến động.

Song song đó, việc thay đổi phương thức giao hàng cũng được áp dụng để bảo vệ biên lợi nhuận. Có doanh nghiệp đã chuyển sang giao hàng tại cảng xuất khẩu (FOB), để chi phí vận chuyển do phía nhập khẩu chi trả. Cách này giúp doanh nghiệp ổn định lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro từ biến động logistics.

Bên cạnh xuất khẩu, việc khai thác thị trường nội địa cũng được xem là “van giảm áp” quan trọng. Khi thị trường bên ngoài gặp khó, thúc đẩy tiêu dùng trong nước sẽ góp phần giảm tồn kho, duy trì dòng tiền cho doanh nghiệp. Ngoài ra, việc sử dụng linh hoạt các công cụ quản lý ngoại thương cũng cần được tính đến, nhằm điều tiết nhịp xuất - nhập khẩu theo từng giai đoạn, hạn chế tình trạng ùn ứ hàng hóa và gián đoạn dòng vốn.