Doanh số bán xe điện toàn cầu giảm 2% trong tháng 9

Theo số liệu mới nhất do công ty nghiên cứu Benchmark Mineral Intelligence, có trụ sở tại Vương quốc Anh, công bố doanh số bán xe điện toàn cầu trong tháng 9 tăng 17% so với tháng trước song giảm 2% so với cùng kỳ năm trước. Tính tích lũy từ đầu năm đến hết tháng 9, doanh số đạt 15,5 triệu chiếc, tăng 3% so với cùng kỳ năm 2025. 

Số liệu phản ánh sự phân hóa rõ rệt trong xu hướng phát triển giữa các thị trường xe điện lớn nhất thế giới khi châu Âu tiếp tục thúc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang giao thông điện, trong khi thị trường nội địa Trung Quốc đang chịu áp lực suy giảm và Bắc Mỹ đang trong giai đoạn điều chỉnh sau khi các khoản tín dụng thuế liên bang đối với xe điện tại Hoa Kỳ hết hiệu lực.

Châu Âu nổi lên là thị trường có hiệu suất tăng trưởng mạnh mẽ nhất trong tháng 9 với gần 600.000 xe điện được bán ra, con số này tăng 39% so với cùng kỳ năm trước và 62% so với tháng 8, vượt qua kỷ lục hàng tháng trước đó lập vào tháng 6 với mức tăng 10%. 

Tính đến hết tháng 9, tốc độ tăng trưởng doanh số xe điện tại khu vực đạt 30%, cao hơn mức 29% ghi nhận vào cuối tháng 8, trong đó xe điện thuần pin dẫn dắt tăng trưởng với mức tăng 50% so với cùng kỳ, còn xe hybrid cắm điện tăng trưởng khiêm tốn hơn ở mức 16%. 

Nhiều quốc gia trong khu vực xác lập kỷ lục doanh số hàng tháng mới bao gồm Vương quốc Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Phần Lan, cụ thể là Pháp ghi nhận doanh số tăng 78% so với cùng kỳ, đạt gần 80.000 chiếc, Đức tăng 61% lên 117.000 chiếc, còn tại Vương quốc Anh, doanh số tăng hơn gấp ba lần so với tháng 8, một phần do yếu tố truyền thống thay đổi biển số đăng ký vào tháng 9, trong khi tỷ lệ thâm nhập xe điện duy trì ổn định ở khoảng 40%, khẳng định vị thế là phân khúc quan trọng trong tổng doanh số xe mới. 

Kết quả kỷ lục này củng cố vai trò châu Âu là động lực tăng trưởng chính của ngành xe điện toàn cầu trong bối cảnh nhiều thị trường khác đang chững lại.

Thị trường nội địa Trung Quốc tiếp tục thu hẹp trong tháng 9 khi doanh số giảm 18% so với cùng kỳ năm trước, và mặc dù có sự phục hồi 7% so với tháng 8, mức sụt giảm trên cơ sở năm đã mở rộng so với mức 11% của tháng trước. Tính chung chín tháng đầu năm, thị trường vẫn giảm 13% so với cùng kỳ, trong đó xe hybrid cắm điện bị ảnh hưởng nặng nề nhất với mức giảm 25%, còn xe điện thuần pin có kết quả tốt hơn khi chỉ giảm 6%. 

Dù nhu cầu nội địa yếu, các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn duy trì quy mô sản xuất và tăng cường hướng ra thị trường quốc tế, thể hiện qua việc xuất khẩu xe năng lượng mới trong tháng 9 đạt kỷ lục 558.000 chiếc, cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của thị trường nước ngoài đối với ngành ô tô nước này. 

Tuy nhiên, hai thay đổi chính sách sắp tới có thể tạo thách thức cho triển vọng xuất khẩu trong năm 2027, thứ nhất là thỏa thuận giữa Liên minh châu Âu và Trung Quốc về hạn ngạch nhập khẩu, theo đó hai bên đã thống nhất đề xuất hạn chế nhập khẩu xe hybrid và xe hybrid cắm điện sản xuất tại Trung Quốc vào khu vực, và nếu được các nước thành viên phê duyệt, mức trần nhập khẩu hàng năm sẽ là 350.000 chiếc từ năm 2027, áp dụng trong bốn năm và tăng 6% mỗi năm kể từ năm thứ hai; hiện tại xe sản xuất tại Trung Quốc chiếm khoảng 14% tổng doanh số xe hybrid cắm điện tại Liên minh châu Âu, Hiệp hội Thương mại Tự do Châu Âu và Vương quốc Anh trong năm 2025, và tỷ lệ này đã tăng lên 29% tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026. 

Thứ hai là việc Trung Quốc dự kiến giảm mức hoàn thuế giá trị gia tăng cho xuất khẩu xe điện từ 13% xuống 9% kể từ ngày 1 tháng 4 năm 2027, chính sách này có thể làm gia tăng chi phí xuất khẩu và thu hẹp biên lợi nhuận tại thị trường nước ngoài, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh nội địa vẫn gay gắt.

Tại Bắc Mỹ, tháng 9 ghi nhận mức sụt giảm doanh số mạnh nhất trong số các thị trường lớn khi giảm 44% so với cùng kỳ năm trước và 8% so với tháng 8, song con số này cần được xem xét trong bối cảnh cụ thể vì tháng 9 năm 2025 là kỳ cuối cùng các khoản tín dụng thuế liên bang đối với xe điện tại Hoa Kỳ còn hiệu lực, dẫn đến hiện tượng người tiêu dùng đẩy nhanh việc mua xe để hưởng ưu đãi, tạo ra cơ sở so sánh đặc biệt cao. 

Do đó, mức giảm hiện tại chưa hoàn toàn phản ánh sự suy giảm tương ứng trong nhu cầu cơ bản, và Benchmark Mineral Intelligence dự báo mức chênh lệch so sánh hàng năm sẽ cải thiện từ quý IV năm 2026 khi kỳ so sánh chuyển sang giai đoạn ngay sau khi chính sách hết hiệu lực, thời điểm nhu cầu thị trường đã sụt giảm mạnh, qua đó mức giảm doanh số có thể thu hẹp đáng kể, dù sự phục hồi thực tế sẽ phụ thuộc vào điều kiện thị trường và nhu cầu người tiêu dùng trong bối cảnh không còn ưu đãi từ chính phủ liên bang.

Nhìn chung, số liệu tháng 9 cho thấy sự phân hóa sâu sắc giữa các khu vực trong phát triển thị trường xe điện toàn cầu, khi châu Âu duy trì đà tăng trưởng bền vững được hỗ trợ bởi xe điện thuần pin và tỷ lệ thâm nhập gia tăng tại các quốc gia trọng điểm, Trung Quốc đối mặt với nhu cầu nội địa yếu nhưng bù đắp bằng xuất khẩu tăng vọt dù phải đối diện với rào cản thương mại và thay đổi chính sách trong thời gian tới, còn Bắc Mỹ vẫn trong giai đoạn điều chỉnh với các số liệu so sánh ngắn hạn còn chịu ảnh hưởng từ hiệu ứng chính sách của năm trước. 

Với tổng doanh số tích lũy 9 tháng qua đạt 15,5 triệu chiếc, cao hơn cùng kỳ năm trước, thị trường xe điện toàn cầu vẫn duy trì quy mô lớn hơn, và các tháng tới sẽ cho thấy liệu đà tăng trưởng của châu Âu và năng lực xuất khẩu của Trung Quốc có đủ bù đắp cho sự chững lại kéo dài tại Bắc Mỹ và thị trường nội địa Trung Quốc hay không.