Doanh số bán xe xăng lần đầu giảm xuống dưới 50%

Trong nhiều năm qua, xe điện (EV) và xe hybrid liên tục lấn át thị phần của xe chạy xăng truyền thống, mang lại lợi thế lớn cho các hãng xe như Tesla, Geely, BYD hay Toyota. Xu hướng điện hóa từ lâu đã dự báo về thời điểm doanh số xe điện vượt xe xăng, và các dữ liệu mới nhất cho thấy mốc bước ngoặt này có thể đã đến sớm hơn dự kiến.

Theo dữ liệu từ Mobility Global do báo Nikkei trích dẫn, trong nửa đầu năm nay, doanh số xe xăng trên toàn cầu đã giảm 10% so với cùng kỳ, xuống còn 20,25 triệu chiếc. Đợt sụt giảm này kéo thị phần xe xăng mới xuống mức 49% lần đầu tiên trong lịch sử. Báo cáo này tách biệt xe xăng với các dòng hybrid (bao gồm cả sạc ngoài PHEV và hybrid tự sạc HEV), dù trên thực tế xe hybrid vẫn tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch khi cạn pin hoặc vận hành song song.

Tuy nhiên, các tổ chức nghiên cứu vẫn đưa ra dự báo thận trọng hơn về cột mốc thị phần của dòng xe thuần điện (BEV). Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo xe thuần điện chiếm khoảng 28% tổng doanh số xe mới vào năm 2026 và đạt 50% vào năm 2035, trong khi Đại học Harvard ước tính tỷ lệ này đạt 38% vào năm 2030. 

Tốc độ chuyển đổi sang xe điện và hybrid cũng có sự phân hóa rõ rệt theo khu vực. Tại Bắc Âu như Na Uy, Đan Mạch, Thụy Điển, Hà Lan và Phần Lan, xe điện đã hoàn toàn chiếm ưu thế. Dù động cơ đốt trong vẫn là phương tiện vận tải đường bộ chủ lực toàn cầu hiện nay, tình trạng thắt chặt nguồn cung nhiên liệu cùng các chính sách hỗ trợ từ chính phủ đang đẩy nhanh tiến trình điện hóa.

Sự suy thoái của xe động cơ đốt trong diễn ra trong bối cảnh xung đột địa chính trị tại Trung Đông và Đông Âu làm gián đoạn nguồn cung dầu thô, đẩy giá nhiên liệu lên cao. Tại Mỹ, dữ liệu từ Hiệp hội AAA cho thấy, giá xăng trung bình đã tăng 39% so với cùng kỳ năm ngoái. Tình hình giá dầu diesel còn căng thẳng hơn khi tăng tới 72%, hệ quả từ các đợt tấn công vào cơ sở lọc dầu ở Nga và Trung Đông. Chi phí vận hành đắt đỏ đang đè nặng lên nhu cầu mua xe xăng tại Châu Âu và Đông Nam Á. Tại Ý, giá xăng đã tiệm cận mức 10 USD/gallon. Ngay cả ở Mỹ - nơi các khoản ưu đãi thuế cho xe điện vừa hết hạn năm ngoái - giá xăng leo thang vẫn thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang mua xe hybrid, tạo đà tăng trưởng cho các hãng xe Châu Á.

Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu cũng biến điện hóa giao thông thành bài toán an ninh năng lượng cấp thiết. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định ngành vận tải đường bộ hiện tiêu thụ gần một nửa nhu cầu dầu mỏ toàn cầu, và các chính sách ứng phó với khủng hoảng hiện nay sẽ định hình lại thị trường ô tô trong nhiều năm tới. Để xoa dịu áp lực lạm phát trước kỳ bầu cử, một số chính khách Mỹ thậm chí đề xuất cấm xuất khẩu dầu diesel. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo chính sách này dù có thể hạ nhiệt giá diesel nội địa Mỹ trong ngắn hạn nhưng sẽ làm tăng giá xăng và nhiên liệu bay.

Về mặt sản phẩm, Tesla Model Y tiếp tục duy trì vị trí xe điện bán chạy nhất thế giới. Tuy nhiên, sự vươn lên mạnh mẽ của các nhà sản xuất Trung Quốc, đứng đầu là BYD, đang chiếm lĩnh các bảng xếp hạng doanh số. Trong quý 3, Tesla ghi nhận 486.532 xe bàn giao, vượt dự báo của giới phân tích dù giảm nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái. Thị trường phản ứng tích cực với kết quả này khi cổ phiếu Tesla (TSLA) tăng gần 5% trong phiên giao dịch thứ Sáu tuần trước.