Dự án “treo” ở Nghệ An - Bài 1: “Đất vàng” hoá “đất hoang”

Thực trạng đầy bất cập trên không phải là mới và được nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Tuy nhiên, để xử lý dứt điểm những khó khăn, vướng mắc cho các dự án chậm tiến độ lại là một hành trình dài, cần sự vào cuộc quyết liệt đến từ các cấp, các ngành chính quyền địa phương.

"Đóng băng" trên "đất vàng"

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Nghệ An có không ít dự án chậm tiến độ, nhiều lần xin gia hạn, kéo dài từ năm này qua năm khác, gây ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường đầu tư, sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Thực trạng này diễn ra khá phổ biến, được nhắc lại nhiều lần, trên mọi lĩnh vực từ bất động sản cho đến các công trình hạ tầng, giao thông, du lịch…

Hệ luỵ kéo theo không chỉ gây thiệt hại cho tỉnh Nghệ An khi bị lãng phí nguồn lực đất đai, ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị như đã nêu trên, mà còn tác động tiêu cực đến đời sống nhân dân địa phương. Chưa kể, không ít doanh nghiệp là chủ đầu tư, nhà thầu thi công cũng bị ảnh hưởng vì những nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan gây chậm trễ tiến trình triển khai thi công dự án.

Lấy ví dụ điển hình như dự án Khu thể thao và đô thị sinh thái phức hợp tại phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An, do Công ty CP Golf biển Cửa Lò làm chủ đầu tư. Hiện nay, dự án này vẫn đang nằm im lìm trên "giấy" dù đã trải qua hơn một thập kỷ kể từ ngày được UBND tỉnh chấp nhận chủ trương đầu tư dự án tại Quyết định số 3376/QĐ-UBND.ĐT ngày 21/7/2014.

Theo báo cáo rà soát của UBND phường Vinh Phú: Đến nay, nhà đầu tư chỉ mới thực hiện các bước công bố quy hoạch, chưa thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng; chưa được Nhà nhước giao đất/cho thuê đất để triển khai thực hiện dự án. Ghi nhận thực tế cũng cho thấy, hiện trạng dự án vẫn đang phục vụ cho canh tác nông nghiệp, xen lẫn với đó là bãi hoang, cỏ cây mọc um tùm…

Đáng chú ý, qua quan sát thì khu đất quy hoạch thực hiện dự án nêu trên lại toạ lạc ngay gần UBND phường Vinh Phú - nơi được xem là trọng điểm không gian phát triển mới của tỉnh Nghệ An, với hệ thống cơ sở hạ tầng được quy hoạch đồng bộ và hiện đại. Chưa kể, vị trí dự án nằm tiếp giáp với các tuyến đường Sư Vạn Hạnh, Hoàng Phan Thái và đặc biệt kề cận với Đại lộ Vinh - Cửa Lò; mang đến những lợi thế nhất định về thương mại và dịch vụ.

Với vị trí đắc địa như vậy, nhiều ý kiến đang thắc mắc không hiểu vì sao một khu đất có diện tích lên đến 5,4 ha với giá trị sinh lời cao lại không chịu triển khai các bước theo đúng quy trình thủ tục để đưa vào khai thác, sử dụng đúng tiến độ? Phải chăng chủ đầu tư không đảm bảo năng lực hay dự án này không còn phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh?

Chưa kể, việc dự án đình trệ trong nhiều năm, không được cập nhật vào kế hoạch sử dụng đất hàng năm đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và quyền lợi chính đáng của người dân trong vùng thực hiện dự án. Đáng nói, vấn đề bất cập nêu trên được cử tri kiến nghị rất nhiều qua các lần tiếp xúc nhưng dự án vẫn dường như "án binh bất động", chưa thể "thành hình" theo đúng tiến độ đề ra.

Về nguyên nhân chậm tiến độ, tại văn bản số 3478/STV-TC&PTDN của Sở Tài chính gửi UBND tỉnh Nghệ An ngày 8/5/2026 nêu rõ: Dự án phải tạm dừng theo chỉ đạo UBND tỉnh để lập quy hoạch Đại lộ Vinh - Cửa Lò (tại các văn bản số 4886/UBND-XD ngày 8/7/2016 và số 3496/UBND-CN ngày 23/2/2018); đồng thời, chịu ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19.

Bên cạnh đó, việc chậm tiến độ còn có một số nguyên nhân chủ quan, điển hình như: Sự phối hợp giữa chủ đầu tư và các cơ quan chức năng trong việc thực hiện cập nhật các thủ tục, hồ sơ pháp lý theo các quy định pháp luật mới còn chưa hiệu quả; chủ đầu tư chưa thể hiện sự chủ động trong việc rà soát, thực hiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng…

Đáng nói hơn, mặc dù công tác chuẩn bị đầu tư đã cơ bản hoàn thành trong giai đoạn 2014 - 2016 và Đồ án quy hoạch hai bên Đại lộ Vinh - Cửa Lò và Quy hoạch phân khu xã Nghi Phú cũng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt vào các năm 2019 và 2020. Thế nhưng, từ đó đến nay, chủ đầu tư mới chỉ dừng lại ở công tác tổ chức công bố quy hoạch, chậm trễ triển khai các trình tự, thủ tục đầu tư tiếp theo.

Liên quan đến nội dung này, vừa qua UBND phường Vinh Phú cũng đã bày tỏ quan điểm, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, làm rõ và xử lý vi phạm chậm tiến độ của nhà đầu tư theo quy định của pháp luật, đồng thời rà soát, đánh giá lại toàn diện năng lực tài chính cũng như khả năng tiếp tục thực hiện dự án của Công ty CP Golf biển Cửa Lò.

"… trường hợp nhà đầu tư không bảo đảm năng lực hoặc quy mô dự án không còn phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh kính đề nghị xem xét phương án thu hồi, chấm dứt dự án" - ý kiến của UBND phường Vinh Phú. Bởi lẽ, địa phương này cho rằng, những tồn tại, bất cập nêu trên cho thấy sự thiếu quyết liệt và chưa nghiêm túc của chủ đầu tư trong tổ chức triển khai thực hiện dự án.

Nhiều dự án tồn đọng, kéo dài

Rơi vào tình cảnh tương tự là dự án Khu nhà ở biệt thự Nam Hoà nằm trên trục đường Song Ngư nơi phố biển Cửa Lò, quy mô diện tích gần 30.000m2 và tổng vốn đầu tư lên đến 335 tỷ đồng. Dự án này được chính quyền tỉnh Nghệ An phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tại Quyết định số 1633/QĐ-UBND ngày 14/5/2019 và tiếp theo đó là Quyết định số 2824/QĐ-UBND ngày 26/7/2019 về điều chỉnh quy hoạch.

Theo thông tin từ UBND phường Cửa Lò chia sẻ với PV, dự án Khu nhà ở biệt thự Nam Hoà đến nay mới chỉ thi công xong các hạng mục hạ tầng kỹ thuật; còn các hạng mục nhà ở, hạ tầng xã hội vẫn chưa hoàn thành. Trong khi đó, tại Công văn số 1175/UBND-CN ngày 24/02/2023 của UBND tỉnh Nghệ An ban hành về việc xử lý 8 dự án chậm tiến độ thuộc lĩnh vực nhà ở trên địa bàn thể hiện rõ nội dung giao dự án phải hoàn thành đến ngày 20/02/2025.

Thế nhưng, khi đến thực địa hiện trường dự án vào trung tuần tháng 6/2026 vừa qua, ghi nhận dự án Khu biệt thự nhà ở Nam Hoà không có dấu hiệu triển khai thi công xây dựng các hạng mục còn lại. Đáng chú ý, một số hạ tầng kỹ thuật đã được đầu tư nay xuống cấp trầm trọng, còn phần đất đai xây dựng nhà ở thì bị "hoang hóa", cỏ cây mọc um tùm…

Ngược thời gian trở lại nhiều năm về trước, dự án "đắp chiếu" trên từng được kỳ vọng sẽ tạo nên một Khu đô thị nhân văn tại duyên hải Bắc Trung Bộ, là một quần thể kiến trúc được quy hoạch kỹ lưỡng với nhiều công năng, tiện ích đáp ứng đầy đủ nhu cầu chăm sóc sức khoẻ, vui chơi, giải trí của cư dân. Tuy nhiên, trên thực tế lại diễn ra hoàn toàn ngược lại, gây ảnh hưởng không nhỏ đến mỹ quan đô thị, đời sống nhân dân địa phương.

Không chỉ riêng 2 dự án nêu trên, Nghệ An hiện có rất nhiều dự án "treo", tồn đọng kéo dài suốt nhiều năm trời. Qua rà soát, tổng hợp, trên địa bàn tỉnh có 87 dự án thuộc danh mục gặp khó khăn, vướng mắc kéo dài, điển hình như: Dự án khu du lịch sinh thái Bãi Lữ tại xã Hải Lộc; dự án Nuôi cá rô phi Israel công nghệ cao tại xã Hưng Mỹ; dự án Khu resort Bắc Đảo Lan Châu và dự án Xây dựng một số tuyến đường nội thị để phát triển hạ tầng giao thông thị trấn Yên Thành…

Về nguyên nhân, những người đứng đầu chính quyền tỉnh Nghệ An nhận định: Trách nhiệm của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ở một số cơ quan, đơn vị, địa phương chưa thật sự quyết liệt; việc phối hợp xử lý công việc có lúc, có nơi còn chưa kịp thời, thiếu chặt chẽ và đặc biệt là một số chủ đầu tư dự án còn thiếu tích cực trong tổ chức triển khai thực hiện.

Còn qua khảo sát thực tiễn một số dự án trên địa bàn tỉnh, có không ít chủ đầu tư sau khi được giao dự án và giao đất lại không có đủ năng lực tài chính hoặc chuyên môn để triển khai dự án đúng tiến độ. Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng chủ đầu tư cố tình chậm trễ tiến độ nhằm giữ đất, đợi chuyển nhượng hoặc chờ cơ hội tăng giá…

Ngoài ra, một số khác lại đang gặp không ít "rào cản" đến từ các thủ tục hành chính; mặc dù họ có nhu cầu đẩy nhanh việc triển khai thi công thực hiện, nhưng lại bị vướng mắc khi thực hiện thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng... Chưa kể là các nguyên nhân khách quan khác, khiến cho dự án bị chậm trễ tiến độ, vướng mắc kéo dài.

Thực trạng này không chỉ làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, gây lãng phí nguồn lực đất đai, vốn đầu tư, mà còn tác động tiêu cực đến mục tiêu tăng trưởng của tỉnh. Nhiều ý kiến cho rằng, việc cần làm của địa phương là phải tiến hành rà soát, phân loại dự án, xem ách tắc, vướng mắc ở đâu, trách nhiệm thuộc về ai? Đồng thời, cương quyết xử lý mạnh tay thì mới có thể ngăn chặn được bất cập trên.