Dự báo xuất khẩu cá ngừ sang Tây Ban Nha sẽ tăng nhẹ

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, năm 2025, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Tây Ban Nha biến động mạnh. Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, 11 tháng năm 2025 kim ngạch xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sang Tây Ban Nha tăng nhẹ 0,3% so với cùng kỳ năm 2024, đạt gần 15 triệu USD.

Năm 2025 xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này theo tháng không tăng đều, mà bật tăng mạnh ở một số thời điểm như tháng 9 tăng 84%, tháng 11 tăng 534%. Ngược lại nhiều tháng giá trị xuất khẩu lại giảm sâu.

Đáng chú ý, động lực tăng trưởng trong năm 2025 chủ yếu đến từ nhóm sản phẩm cá ngừ chế biến khác, thuộc mã HS16. Trong đó, loin cá ngừ hấp đông lạnh - mặt hàng phục vụ trực tiếp cho các nhà máy chế biến tại Tây Ban Nha tăng 16% so với cùng kỳ. Ngược lại, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam sang thị trường này giảm mạnh tới 57%, cho thấy sự suy yếu rõ rệt của phân khúc xuất khẩu thành phẩm.

Sự dịch chuyển này phản ánh đúng đặc thù của thị trường Tây Ban Nha - một trong những trung tâm chế biến cá ngừ lớn nhất thế giới. Nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu cho chế biến luôn ở mức cao, trong khi cạnh tranh ở phân khúc cá ngừ đóng hộp lại đặc biệt khốc liệt. Với vị thế trung tâm chế biến, cạnh tranh tại Tây Ban Nha thường diễn ra quyết liệt ở phân khúc loin/philê cá ngừ hấp đông lạnh cung cấp cho nhà máy và hệ thống nhãn hàng.

Dữ liệu phân tích chuỗi cung ứng cá ngừ đóng hộp tại Tây Ban Nha cho thấy nhập khẩu cá ngừ nguyên liệu cho sản xuất cá ngừ đóng hộp phụ thuộc lớn vào nguồn cung ngoài EU; riêng loin cá ngừ chủ yếu đến từ Ecuador, Trung Quốc, Papua New Guinea; còn cá ngừ đóng hộp nhập khẩu tập trung từ Ecuador, Mauritius, El Salvador. Việt Nam chỉ chiếm thị phần nhỏ, nguyên nhân là do thiếu nguồn cung nguyên liệu có xuất xứ thuần tuý.

VASEP cũng cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, cạnh tranh còn bị “khuếch đại” bởi cơ chế ưu đãi thuế quan theo hạn ngạch của EU. Hội đồng EU đã thông qua quy định mở hạn ngạch thuế quan tự trị (ATQ) giai đoạn 2024 - 2026 cho các sản phẩm loin cá ngừ hấp, giúp ngành chế biến EU có thể nhập nguyên liệu từ ngoài EU với thuế giảm hoặc 0% để phục vụ chế biến tiếp.

“Điều này khiến “cuộc đua” vào chuỗi cung ứng Tây Ban Nha không chỉ là giá và chất lượng, mà còn là khả năng đáp ứng quy cách nguyên liệu, tiến độ giao hàng và ưu đãi thuế quan”, VASEP nhấn mạnh.

Bước sang năm 2026, triển vọng của cá ngừ Việt Nam tại Tây Ban Nha sẽ tăng nhẹ trong tháng đầu năm. Nhóm các sản phẩm loin cá ngừ hấp đông lạnh sẽ tăng, vì phù hợp vai trò của Tây Ban Nha là trung tâm chế biến và xu hướng tiêu dùng chuộng sản phẩm tiện lợi tại EU. Hơn thế, việc EU áp đặt các quy định nghiêm ngặt hơn đối với đông lạnh cá ngừ trên tàu đánh cá lưới vây để tiêu thụ, sẽ làm hạn chế nhập khẩu các sản phẩm cá ngừ đông lạnh giá trị cao.

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam sang Tây Ban Nha trong năm 2026 được dự báo vẫn đối mặt nhiều rào cản. Cạnh tranh từ các nước có ưu đãi thuế tốt hơn như Ecuador hay Philippines, cùng với các nguồn cung nội khối EU, sẽ tiếp tục gây sức ép lớn lên khả năng mở rộng thị phần của doanh nghiệp Việt.