Dự kiến nhập khẩu 17-19 triệu tấn than phục vụ sản xuất điện năm 2026

Vụ Dầu khí và Than (Bộ Công Thương) cho biết, theo báo cáo của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO), 5 tháng đầu năm 2026, tổng lượng than tiêu thụ cho sản xuất điện đạt khoảng 35,53 triệu tấn, bằng khoảng 41,66% so với dự kiến theo Biểu đồ cấp than cho sản xuất điện năm 2026 (khoảng 85,28 triệu tấn). Công tác cung ứng nhiên liệu than cơ bản bảo đảm đáp ứng yêu cầu của hệ thống điện.

Qua thực tế vận hành hệ thống điện 5 tháng đầu năm nay, nhu cầu than cho sản xuất điện tiếp tục tăng cao (trên 80 triệu tấn), trong khi khả năng khai thác than bình quân chỉ đạt khoảng 40 - 45 triệu tấn/năm. Bên cạnh đó, tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp như: xung đột tại Trung Đông, thay đổi về chính sách khai thác, xuất khẩu than của Chính phủ Indonesia… Trong khi Việt Nam tiếp tục có nhu cầu nhập khẩu khoảng 17 - 19 triệu tấn than bitum/đá bitum, tương ứng khoảng 20 - 22% so với dự kiến tổng nhu cầu than cho sản xuất điện năm 2026.

Nhằm đảm bảo nguồn than cho sản xuất điện năm 2026, tại cuộc họp về giải pháp đảm bảo nguồn than nhập khẩu cho sản xuất điện năm 2026 và các năm tiếp theo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long yêu cầu các đơn vị cung cấp, sử dụng than cho sản xuất điện rà soát hợp đồng, đa dạng nguồn cung, nghiên cứu phối trộn và dự trữ nhiên liệu, quyết tâm không để đứt gãy nguồn than, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Cụ thể, đối với các đơn vị mua và sử dụng than nhập khẩu, cần khẩn trương rà soát toàn bộ các hợp đồng nhập khẩu than đang thực hiện; chủ động làm việc với các đối tác cung cấp than để cập nhật khả năng thực hiện hợp đồng, tiến độ giao hàng và các vấn đề có thể phát sinh. 

Đồng thời, chủ động xây dựng chi tiết các phương án ứng phó trong trường hợp nguồn than nhập khẩu truyền thống bị ảnh hưởng; đa dạng hóa nguồn cung than nhập khẩu nhằm hạn chế phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống hiện nay; tích cực tìm kiếm các nguồn cung ổn định, dài hạn, có chất lượng phù hợp, không để phát sinh nguy cơ đứt gãy nguồn cung than cho sản xuất điện.

Đối với các đơn vị mua và sử dụng than nhập khẩu, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long yêu cầu, cần khẩn trương rà soát toàn bộ các hợp đồng nhập khẩu than đang thực hiện; chủ động làm việc với các đối tác cung cấp than để cập nhật khả năng thực hiện hợp đồng, tiến độ giao hàng và các vấn đề có thể phát sinh. 

Các đơn vị cần chủ động xây dựng chi tiết các phương án ứng phó trong trường hợp nguồn than nhập khẩu truyền thống bị ảnh hưởng; đa dạng hóa nguồn cung than nhập khẩu nhằm hạn chế phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống hiện nay; tích cực tìm kiếm các nguồn cung ổn định, dài hạn, có chất lượng phù hợp, không để phát sinh nguy cơ đứt gãy nguồn cung than cho sản xuất điện.

Các đơn vị nhập khẩu than cho sản xuất điện cần nghiên cứu áp dụng các hình thức hợp đồng mua than nhập khẩu phù hợp, áp dụng các điều khoản phòng ngừa rủi ro nhằm bảo đảm về khối lượng và quyền ưu tiên giao hàng trong các hợp đồng mua bán than nhập khẩu để giảm thiểu tác động từ những biến động bất thường của thị trường than thế giới, ngay cả trong trường hợp nước xuất khẩu áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu.

Cùng với các giải pháp trên, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long yêu cầu các đơn vị thường xuyên duy trì đầy đủ lượng than dự trữ trong kho theo định mức đã ban hành; thường xuyên cập nhật khả năng cung ứng than, kế hoạch vận hành thực tế của hệ thống điện quốc gia cũng như diễn biến thị trường than trong nước và quốc tế để kịp thời chỉ đạo, điều hành hiệu quả; thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các đơn vị cung cấp than trong việc xây dựng kế hoạch điều phối, tiếp nhận và dự trữ than hợp lý.

Ngoài ra, các đơn vị cần chủ động thiết lập kênh theo dõi, cập nhật thường xuyên các thay đổi về thuế, chính sách quản lý tài nguyên, chính sách xuất nhập khẩu và các thị trường cung cấp than khác để có giải pháp ứng phó kịp thời với những biến động của thị trường.