Du lịch văn hoá – lịch sử: “Đòn bẩy mềm” thúc đẩy tăng trưởng

Riêng tại Nghệ An, một trong những địa phương sở hữu kho tàng di tích văn hoá đồ sộ, đa dạng vào loại bậc nhất cả nước đang trở thành điểm đến đầy hấp dẫn, thu hút hàng trăm nghìn lượt du khách về tham quan, hành hương ngày Xuân. Trên phương diện kinh tế, điều này đã tạo ra hiệu ứng lan toả mạnh mẽ đối với các lĩnh vực phụ trợ, mang lại nguồn thu ngân sách không nhỏ cho tỉnh này trong quãng thời gian trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

 Nô nức hành hương về xứ Nghệ

Với gần 500 di tích lịch sử được xếp hạng, tỉnh Nghệ An được xem là vùng đất giàu truyền thống lịch sử - văn hóa, trong đó nhiều di tích trở thành điểm đến tâm linh thu hút khách du lịch trên khắp mọi miền đất nước. Nhiều đền chùa, di tích lịch sử ở Nghệ An được hình thành, xây dựng từ lâu đời như: Chùa Đại Tuệ, chùa Gám, chùa Cổ Am, chùa Âu Lạc, đền Ông Hoàng Mười, đền Cờn, đền Quả Sơn, đền Bạch Mã,… mang lại giá trị tinh thần to lớn cho nhân dân.

Sở hữu lợi thế trên, nhiều chuyên gia đánh giá Nghệ An có rất nhiều tiềm năng để phát triển loại hình du lịch văn hoá – lịch sử. Sự kết hợp giữa lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc văn hoá địa phương đã tạo nên lợi thế cạnh tranh khác biệt cho Nghệ An trong bản đồ du lịch miền Trung nói riêng, cả nước nói chung. Đây cũng là nền tảng quan trọng để tỉnh này phát triển mạnh các sản phẩm du lịch mang tính trải nghiệm, kết hợp tham quan, hành hương, tìm hiểu văn hóa.

Ghi nhận tại đền Ông Hoàng Mười, xã Hưng Nguyên vào ngày 1/3 (tức 13/1 âm lịch), đông đảo người dân trên khắp mọi miền Tổ quốc nô nức về hành hương nơi đây để cầu sức khoẻ, bình an và tài lộc cho bản thân, gia đình. Được biết, đây là một trong sáu ngôi đền nổi tiếng linh thiêng bậc nhất xứ Nghệ, thờ Đức Thánh Hoàng Mười – một vị tướng tài đức vẹn toàn, có công giúp dân giúp nước. Ngoài ra, đền còn thờ các vị phúc thần như: Thánh mẫu Liễu Hạnh, Mẫu Tứ Phủ, Song Đồng Ngọc Nữ...

Năm 2002, đền Ông Hoàng Mười được UBND tỉnh Nghệ An xếp hạng Di tích Lịch sử văn hóa và được công nhận là điểm du lịch văn hóa tâm linh vào năm 2018. Đến năm 2019, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận là Lễ hội đền Ông Hoàng Mười là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Bởi vậy, nơi đây không chỉ mang lại giá trị tinh thần to lớn cho nhân dân, mà còn thu hút đông đảo du khách về hành hương; qua đó tạo ra lợi ích rõ rệt về kinh tế, văn hoá, xã hội cho địa phương.

Trao đổi với PV, ông Trương Đức Châu – một du khách đến từ TP Hà Nội cho biết: Đây là lần thứ ba tôi hành hương về đền Ông Hoàng Mười trong dịp đầu xuân năm mới để cầu mong sức khoẻ, tài lộc và sự bình an, hạnh phúc cho cả gia đình. Năm nay, tôi thấy du khách về tham quan, chiêm bái rất đông đúc. Tôi rất mong trong những năm sau, du khách trong và ngoài sẽ biết đến ngôi đền linh thiêng này nhiều hơn nữa.

"Thực tế cho thấy, đến hẹn lại lên, những tháng đầu năm là thời điểm nhu cầu đi lễ hội kết hợp du lịch của du khách tăng cao. Thị trường du lịch những tháng đầu năm vô cùng sôi động, lượng khách tăng mạnh so với ngày thường. Trong đó, các tour ngắn ngày thu hút sự quan tâm của nhiều gia đình, tổ chức và doanh nghiệp. Các đền chùa, di tích lịch sử ở Nghệ An luôn thu hút đông đảo người dân, du khách tham quan, chiêm bái" – đại điện một đơn vị lữ hành địa phương thông tin.

Tương tự, chùa Đại Tuệ nằm ở độ cao gần 500m so với mực nước biển, toạ lạc giữa không gian linh thiêng trên núi Đại Tuệ thuộc xã Đại Huệ, tỉnh Nghệ An. Nơi đây được xem là một trong những chốn hành hương sở hữu nhiều thắng cảnh bậc nhất của mảnh đất vùng Bắc Trung Bộ nói chung, Nghệ An nói riêng. Đã trở thành thông lệ, cứ mỗi dịp đầu xuân năm mới, đông đảo người dân trong và ngoài tỉnh hành hương đến đây thành kính thắp hương cầu mong một năm mới bình an và hạnh phúc.

Đáng chú ý, vào ngày 21/2 vừa qua, hàng ngàn tăng ni, phật tử, người dân và lãnh đạo tỉnh Nghệ An đến tham dự chương trình Khai bút đầu xuân Bính Ngọ 2026 tại chùa Đại Tuệ. Theo sử thi ghi lại, lễ khai bút đầu xuân có nguồn gốc từ truyền thống học hành khoa cử xưa, khi các nho sinh, sĩ tử chọn ngày lành tháng tốt để viết những nét chữ đầu tiên của năm mới, gửi gắm ước vọng học hành tiến tới, công danh đỗ đạt.

Theo Hoà thượng Thích Thọ Lạc - Trưởng Ban Văn hoá Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trụ trì chùa Đại Tuệ: Trong bối cảnh đất nước đang hội nhập sâu rộng với thế giới, tri thức chính là hành trang quan trọng nhất để mỗi cá nhân tự tin bước vào tương lai.Thế hệ trẻ hôm nay không chỉ học để biết, học để làm, mà còn học để làm người – học cách sống tử tế, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

Lễ khai bút cầu trí tuệ vì thế không chỉ mang ý nghĩa cầu mong may mắn trong học tập, trong công việc mà còn là lời phát nguyện đầu năm. Đó là nguyện siêng năng rèn luyện, nguyện giữ tâm sáng, nguyện nuôi dưỡng lý tưởng tốt đẹp và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước. Do vậy, trong những ngày đầu xuân năm mới, người dân và du khách thập phương thường tập trung về đây cầu mong những điều tốt đẹp nhất cho bản thân, gia đình và xã hội.

"Trợ lực" tăng trưởng đầu năm

Không chỉ 2 địa danh nổi tiếng trên, nhiều điểm đến khác trên địa bàn Nghệ An hiện cũng đang thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chiêm bái những ngày đầu xuân năm mới. Theo thống kê của UBND tỉnh Nghệ An, luỹ kế 2 tháng đầu năm 2026, tổng lượng khách du lịch ước đạt 1,61 triệu lượt, tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó, khách lưu trú ước đạt 960 nghìn lượt, tăng 9% và khách quốc tế ước đạt 18.700 lượt.

Điểm đáng chú ý, trong bức tranh tổng thể đó, du lịch văn hoá – lịch sử nổi lên như dòng sản phẩm giữ nhịp cao điểm đầu năm của tỉnh Nghệ An. Lượng khách tăng mạnh tại các đền, chùa, di tích lịch sử cho thấy xu hướng du xuân gắn với hành hương vẫn là lựa chọn ưu tiên của người dân, đồng thời tạo ra động lực thúc đẩy đáng kể cho lĩnh vực kinh tế phụ trợ tăng trưởng mạnh mẽ.

Cụ thể, chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, Nghệ An ghi nhận mức thu từ khách du lịch ước đạt hơn 4.500 tỷ đồng, trong đó doanh thu du lịch ước đạt 1.969 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng kỳ năm ngoái. Chưa kể, các lĩnh vực phụ trợ khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ, đơn cử như: Doanh thu vận tải 2 tháng đầu năm đạt hơn 3.600 tỷ đồng, tăng 16,9%; khối lượng luân chuyển hành khách đạt hơn 2.800 triệu khách.km, tăng 16,83% so với cùng kỳ năm 2025.

Giới chuyên gia cho rằng, những số liệu tăng trưởng mạnh mẽ nêu trên là tín hiệu khởi đầu đầy tích cực, tạo tiền đề để ngành du lịch Nghệ An vươn mình, bứt phá trong năm 2026. "Thị trường du lịch Tết cho thấy đa phần du khách ưu tiên tìm kiếm giá trị văn hóa bản địa, tham gia các tour có nhiều điểm đến. Lượng khách tăng mạnh cũng là minh chứng cho hoạt động quảng bá du lịch hiệu quả của Nghệ An trong thời gian qua" – TS. Trần Quốc Lâm, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Song Ngư Sơn nhận định.

Cũng theo tìm hiểu được biết, để đáp ứng nhu cầu du khách thập phương trong những ngày đầu năm mới, nhiều doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch trong và ngoài tỉnh đã tổ chức các tour hướng đến các đền chùa, di tích lịch sử nổi tiếng ở Nghệ An. Đây là các tour du lịch kết hợp với lễ hội truyền thống, phù hợp với nét văn hoá có từ lâu đời của người dân Việt Nam nên được đông đảo du khách lựa chọn và yêu thích.

Đối với các doanh nghiệp lữ hành, loại hình du lịch văn hoá – lịch sử không chỉ đem đến lợi ích kinh tế mà còn khuyến khích phát triển, bảo tồn văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Các tour du lịch về xứ Nghệ đầu năm có tiềm năng lớn, mang tính ổn định và bền vững. Bởi vậy, họ rất chú trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ, giá cả tại các tour, tuyến; nhằm gia tăng sức cạnh tranh cũng như củng cố niềm tin với các đối tác, khách hàng.

Ở góc độ địa phương, du lịch văn hoá – lịch sử được chính quyền tỉnh Nghệ An xem là loại hình du lịch chủ đạo, mang lại nguồn thu lớn. Tại Quyết định số 1439/QĐ.UBND ngày 23/5/2023 của UBND tỉnh Nghệ An về việc phê duyệt Chiến lược phát triển du lịch Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2035 thể hiện rõ điều đó khi xác định du lịch văn hoá – lịch sử là một trong những loại hình du lịch cốt lõi, cạnh tranh và có thế mạnh.

Mục tiêu đến năm 2030, Nghệ An trở thành một trong những trung tâm du lịch của vùng Bắc Trung Bộ và là điểm đến hấp dẫn của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á với các sản phẩm du lịch đặc sắc mang đậm dấu ấn văn hóa Nghệ An. Du lịch cơ bản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển các ngành và lĩnh vực khác, đóng góp vào GRDP của tỉnh từ 9 - 10%.

Mới đây, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An thông tin, riêng trong năm 2026, Nghệ An sẽ diễn ra 30 hoạt động lễ hội. Trong đó có hai lễ hội quy mô cấp tỉnh là Festival Du lịch Cửa Lò 2026, dự kiến diễn ra từ ngày 15/4 - 30/4 tại phường Cửa Lò và Lễ hội Làng Sen, dự kiến tổ chức từ ngày 17/5 - 19/5 tại xã Kim Liên và phường Trường Vinh.

Để các lễ hội diễn ra thông suốt, bảo đảm an ninh trật tự, thể hiện nếp sống văn minh, UBND tỉnh Nghệ An cũng đã chỉ đạo các Sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh, UBND các xã, phường quán triệt đầy đủ và tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm, hiệu quả các văn bản chỉ đạo, định hướng của Đảng, Nhà nước về quản lý và tổ chức lễ hội.

Bên cạnh đó, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội theo phân cấp quản lý. Quản lý chặt chẽ hoạt động đăng ký và thông báo tổ chức lễ hội theo quy định. Đồng thời, tuyên truyền, quảng bá về giá trị di tích lịch sử văn hóa, nguồn gốc của lễ hội gắn với văn hóa, con người Nghệ An; thực hiện nếp sống văn minh, bảo đảm an toàn, tiết kiệm và bảo vệ môi trường…

Ngoài ra, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An cũng đã tổ chức phối hợp cùng các phường, xã thực hiện kiểm tra tại các Ban tổ chức lễ hội, Ban quản lý các di tích có các hoạt động lễ hội cũng như các cơ sở kinh doanh, dịch vụ tại các điểm lễ hội. Với sự quan tâm sát sao trên, hi vọng rằng, các sản phẩm du lịch văn hoá – lịch sử ở Nghệ An sẽ đáp ứng tốt nhu cầu của du khách thập phương; qua đó, tạo ra doanh thu từ các hoạt động tham quan, đồng thời lan tỏa giá trị đến các ngành dịch vụ phụ trợ, góp phần tăng trưởng kinh tế bền vững cho địa phương.