Gần 22 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, ngành da giày, túi xách còn nhiều dư địa tăng trưởng

Theo Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO), kim ngạch xuất khẩu toàn ngành trong 9 tháng năm 2026 đạt 21,77 tỷ USD. Trong đó, giày dép đạt 18,02 tỷ USD, tăng 1% so với cùng kỳ, chiếm khoảng 83% tổng kim ngạch; túi xách đạt 3,75 tỷ USD, tăng 13%. Mức tăng nổi bật của nhóm túi xách đã đóng góp đáng kể vào kết quả chung, trong khi xuất khẩu giày dép vẫn chịu sức ép từ cạnh tranh và biến động nhu cầu tiêu dùng.

Xét theo khu vực doanh nghiệp, khối có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo với kim ngạch khoảng 17,1 tỷ USD, tương đương 79% tổng xuất khẩu, tăng 2% so với cùng kỳ. Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước đạt 4,66 tỷ USD, chiếm 21%, nhưng có tốc độ tăng trưởng cao hơn, khoảng 7%.

Đáng chú ý, xuất khẩu túi xách của doanh nghiệp nội địa đạt 1,18 tỷ USD, tăng khoảng 23%, chiếm 32% kim ngạch mặt hàng này. Kết quả cho thấy doanh nghiệp trong nước đang có cơ hội mở rộng ở những phân khúc phù hợp với năng lực sản xuất. Tuy nhiên, tỷ trọng lớn của khu vực FDI cũng đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với các nhà sản xuất, thương hiệu và hệ thống cung ứng quốc tế. Phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng chất lượng nguyên phụ liệu và năng lực đáp ứng đơn hàng sẽ là điều kiện để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là điểm đến lớn nhất của da giày, túi xách Việt Nam với kim ngạch 8,91 tỷ USD, tăng 9%, chiếm khoảng 41% tổng xuất khẩu. Trong đó, giày dép đạt 7,17 tỷ USD, tăng 7%; túi xách đạt 1,75 tỷ USD, tăng 18,6%. Quy mô thị trường lớn và mức tăng trưởng tích cực tạo động lực cho xuất khẩu, nhưng tỷ trọng tập trung cao cũng khiến doanh nghiệp cần tính đến rủi ro khi chính sách thuế quan, quy tắc xuất xứ hoặc sức mua tại Hoa Kỳ thay đổi.

Diễn biến tại các thị trường khác cho thấy bức tranh xuất khẩu không đồng đều. Kim ngạch sang Trung Quốc đạt 1,07 tỷ USD, giảm 19%; riêng giày dép giảm 23%, còn túi xách tăng 23,8%. Tại Nhật Bản, xuất khẩu đạt 1,14 tỷ USD, giảm 3%, trong khi Hàn Quốc đạt khoảng 592 triệu USD, tăng 2%.

Ở khu vực EVFTA, kim ngạch xuất khẩu đạt 5,19 tỷ USD, tăng 3%, chiếm khoảng 24% tổng kim ngạch toàn ngành. Một số thị trường ghi nhận mức tăng khá như Pháp tăng 10%, Tây Ban Nha tăng 8%, Hà Lan tăng 7%; ngược lại, xuất khẩu sang Đức giảm 3%. Trong khi đó, kim ngạch sang các thị trường CPTPP đạt 3,04 tỷ USD, giảm 3%, một phần do xuất khẩu tại một số thị trường chủ lực như Nhật Bản, Mexico và Australia suy giảm.

Sự khác biệt này cho thấy lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do chưa tự động chuyển hóa thành tăng trưởng đơn hàng. Doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ nhu cầu, phân khúc tiêu dùng và quy định riêng của từng thị trường, đồng thời đáp ứng đầy đủ yêu cầu về xuất xứ, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và môi trường để tận dụng ưu đãi thuế quan.

Ba tháng cuối năm thường là giai đoạn các nhà nhập khẩu tăng mua hàng phục vụ mùa lễ hội. Đây là cơ hội để ngành da giày, túi xách cải thiện kim ngạch, song khả năng chuyển hóa cơ hội thành đơn hàng thực tế còn phụ thuộc sức mua, giá cả, tiến độ giao hàng và yêu cầu ngày càng cao từ đối tác. Trong bối cảnh đó, chủ động nguồn nguyên phụ liệu và kiểm soát tốt chuỗi sản xuất có ý nghĩa trực tiếp đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bên cạnh năng lực sản xuất, yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng cũng ngày càng rõ nét. Nếu tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào gia công theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp sẽ khó chủ động về khách hàng, giá bán và biên lợi nhuận. Vì vậy, cần từng bước mở rộng sang các công đoạn có giá trị cao hơn như thiết kế, phát triển sản phẩm, quản trị đơn hàng, tiếp thị và xây dựng thương hiệu. Đây là hướng đi giúp doanh nghiệp cải thiện vị thế đàm phán, tạo dấu ấn riêng và giữ lại nhiều giá trị hơn trong nước.

Chuyển đổi số và sản xuất xanh cũng cần được triển khai gắn với hiệu quả thực tế. Ứng dụng công nghệ trong quản lý nguyên liệu, theo dõi tiến độ và kiểm soát chất lượng có thể giúp giảm sai lỗi, tiết kiệm chi phí và nâng năng suất. Trong khi đó, sử dụng năng lượng hiệu quả, quản lý hóa chất, chất thải, bảo đảm nguồn gốc nguyên liệu và điều kiện lao động là những yêu cầu ngày càng quan trọng khi tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Với kết quả đạt được sau 9 tháng, ngành da giày, túi xách vẫn có cơ hội cải thiện kim ngạch trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, tăng trưởng bền vững sẽ không chỉ phụ thuộc vào số lượng đơn hàng hay quy mô xuất khẩu, mà còn ở khả năng làm chủ nguồn cung, nâng chất lượng sản phẩm và gia tăng tỷ lệ giá trị do doanh nghiệp Việt Nam tạo ra. Đây là nền tảng để ngành củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu và giảm sức ép trước những biến động của thương mại quốc tế.