Giá gạo xuất khẩu tăng mạnh, triển vọng thị trường khởi sắc trong năm 2027

Theo Reuters, tính đến ngày 29/10, giá gạo trắng 5% tấm của Việt Nam được chào bán ở mức 470-480 USD/tấn, tăng 30 USD/tấn so với tuần trước. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, đưa giá gạo Việt Nam ngang với Thái Lan và cao hơn đáng kể so với mức 389-394 USD/tấn của gạo Ấn Độ.

Đà tăng giá xuất phát từ những lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn. Theo các thương nhân, vụ thu hoạch lúa Thu Đông dự kiến chỉ bắt đầu vào cuối tháng 11, với sản lượng ước tính bằng khoảng một nửa vụ Hè Thu. Trong khi đó, những cảnh báo về tác động của hiện tượng El Niño đối với sản xuất lúa gạo năm tới cũng khiến thị trường thêm thận trọng.

Tại thị trường trong nước, giá gạo nguyên liệu trong tuần qua tăng khoảng 200 đồng/kg, lên 9.000-9.200 đồng/kg đối với các loại IR 504 và CL 555. Giá lúa tươi cũng tăng 100-300 đồng/kg. Trong đó, lúa thơm OM 18 và Đài Thơm 8 được thu mua ở mức 6.500-6.700 đồng/kg, các loại lúa thường dao động 6.000-6.300 đồng/kg.

Bên cạnh những lo ngại về nguồn cung, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam cũng đang có dấu hiệu khởi sắc trở lại sau 3 tháng liên tiếp sụt giảm. Đây được xem là một trong những yếu tố hỗ trợ đà tăng của giá gạo trên thị trường. Theo ước tính của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong tháng 10/2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 475.000 tấn gạo, thu về 253 triệu USD, tăng 9,6% về lượng và 13,3% về kim ngạch so với tháng trước. So với cùng kỳ năm 2025, các chỉ tiêu này lần lượt tăng 37,2% và 39,3%.

Lũy kế 10 tháng, xuất khẩu gạo đạt 6,83 triệu tấn, tương ứng kim ngạch 3,3 tỷ USD, giảm 4,7% về lượng và 9,8% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy dù thị trường đã xuất hiện tín hiệu phục hồi, hoạt động xuất khẩu vẫn chịu sức ép từ cạnh tranh và sự thay đổi trong nhu cầu nhập khẩu của các thị trường lớn.

Đáng chú ý, Trung Quốc đang nổi lên là điểm sáng khi lượng gạo nhập khẩu từ Việt Nam trong 9 tháng đạt 1,1 triệu tấn, tăng 82,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, Philippines - thị trường tiêu thụ lớn nhất - nhập khẩu 2,73 triệu tấn gạo Việt Nam, giảm 7,2%, chiếm khoảng 43% tổng lượng xuất khẩu.

Sự thay đổi trong cơ cấu thị trường cũng đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong việc đa dạng hóa khách hàng, nâng cao khả năng thích ứng trước biến động thương mại và duy trì chất lượng sản phẩm.

Không chỉ trong ngắn hạn, triển vọng thị trường gạo thế giới năm 2027 cũng được dự báo tích cực hơn khi nguồn cung toàn cầu có khả năng suy giảm, trong khi nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng.

Trong báo cáo Triển vọng Thị trường Hàng hóa mới nhất, Ngân hàng Thế giới (WB) dự báo giá gạo sẽ tăng 10% trong năm 2026 và tiếp tục tăng thêm 12% trong năm 2027, trước khi giảm 6% vào năm 2028. Nếu diễn biến đúng như dự báo, đây sẽ là giai đoạn tăng giá mạnh nhất kể từ năm 2012, ngoại trừ những đợt biến động đặc biệt vào năm 2020 và 2023.

Một trong những nguyên nhân chính là sản lượng gạo toàn cầu trong niên vụ 2026-2027 được dự báo giảm khoảng 2%, đánh dấu lần suy giảm đầu tiên trong vòng một thập kỷ. Hiện tượng El Niño có thể ảnh hưởng đến năng suất tại nhiều quốc gia xuất khẩu gạo lớn ở châu Á, làm gia tăng áp lực lên nguồn cung.

Theo báo cáo tháng 10 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 dự kiến đạt 533,1 triệu tấn, giảm 12,6 triệu tấn so với niên vụ trước. Trong đó, Ấn Độ được dự báo giảm sản lượng mạnh nhất trong nhóm các quốc gia sản xuất lớn, xuống còn 147 triệu tấn, giảm 7 triệu tấn so với niên vụ 2025-2026.

Sản lượng của Việt Nam dự kiến giảm 100.000 tấn, Thái Lan giảm 400.000 tấn, trong khi Myanmar có thể giảm tới 1 triệu tấn. Điều kiện thời tiết bất lợi cùng diện tích canh tác thu hẹp được xem là những yếu tố tác động trực tiếp đến triển vọng sản xuất tại các quốc gia này.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu tiêu thụ gạo toàn cầu vẫn tăng. USDA dự báo tiêu thụ gạo trong niên vụ 2026-2027 đạt mức kỷ lục 538,8 triệu tấn, tăng hơn 5,7 triệu tấn so với niên vụ trước. Khoảng cách giữa sản lượng và tiêu thụ dự kiến tiếp tục tạo sức ép lên cân đối cung cầu và hỗ trợ mặt bằng giá.

Đối với Việt Nam, triển vọng giá gạo tăng có thể tạo thêm dư địa cải thiện hiệu quả xuất khẩu, đồng thời hỗ trợ giá thu mua lúa trong nước. Tuy nhiên, cơ hội này cũng đi kèm những thách thức về bảo đảm nguồn hàng, chất lượng và tiến độ giao hàng, nhất là khi sản lượng tại một số quốc gia xuất khẩu lớn cùng suy giảm.

Trong bối cảnh đó, việc theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động nguồn nguyên liệu và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp. Về lâu dài, nâng cao chất lượng gạo, phát triển các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng và xây dựng vùng nguyên liệu ổn định sẽ là nền tảng để ngành lúa gạo Việt Nam tận dụng tốt hơn cơ hội từ chu kỳ tăng giá của thị trường thế giới.