Giá trị trái phiếu doanh nghiệp được xếp hạng tín nhiệm đạt 10,2 nghìn tỷ đồng

Theo dự thảo Tờ trình và Báo cáo tổng kết thi hành Nghị định số 88/2014/NĐ-CP của Bộ Tài chính, hiện Việt Nam có 5 doanh nghiệp được cấp phép cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm là: Công ty Cổ phần Sài Gòn Phát Thịnh Ratings (Saigon Ratings); Công ty Cổ phần FiinRatings; Công ty Cổ phần xếp hạng tín nhiệm Đầu tư Việt Nam (VIS Rating); Công ty Cổ phần xếp hạng tín nhiệm S&I; Công ty Cổ phần XHTN Thiên Minh.

Đến hết năm 2025, 5 công ty trên đã ký kết 228 hợp đồng cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm. Trong đó, 174 hợp đồng xếp hạng doanh nghiệp và tổ chức phát hành, chiếm khoảng 76,3%; 37 hợp đồng phục vụ quản trị nội bộ doanh nghiệp, chiếm khoảng 16,2%; và 17 hợp đồng xếp hạng công cụ nợ, chiếm khoảng 7,5%. Trong số các hợp đồng xếp hạng công cụ nợ có 16 hợp đồng đối với trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ và 1 hợp đồng đối với trái phiếu doanh nghiệp chào bán ra công chúng.

Tổng doanh thu của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ xếp hạng tín nhiệm đến cuối năm 2025 ước đạt khoảng 62 tỷ đồng, tăng khoảng 20% so với năm 2024. Giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành có sử dụng dịch vụ xếp hạng tín nhiệm đạt khoảng 10,2 nghìn tỷ đồng, gấp 3,1 lần so với năm 2024 và tương đương khoảng 1,6% tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong năm 2025.

Theo Bộ Tài chính, với kết quả trên, thị trường xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn đầu phát triển. Hoạt động của các doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào xếp hạng doanh nghiệp và tổ chức phát hành, trong khi số lượng hợp đồng xếp hạng công cụ nợ còn hạn chế.

Tỷ lệ sử dụng dịch vụ thấp xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Các quy định bắt buộc về xếp hạng tín nhiệm mới được triển khai trong thời gian tương đối ngắn; thị trường trái phiếu doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của biến động kinh tế vĩ mô và tâm lý nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, một số tổ chức phát hành chưa nhận thức đầy đủ vai trò của xếp hạng tín nhiệm đối với hoạt động huy động vốn. Doanh nghiệp còn e ngại chi phí, thời gian thực hiện, nguy cơ lộ lọt thông tin bảo mật hoặc kết quả xếp hạng không đạt mức kỳ vọng.

Áp lực thay đổi được dự báo sẽ rõ nét hơn từ năm 2026. Theo quy định của Luật Chứng khoán sửa đổi và Nghị định số 245/2025/NĐ-CP, từ ngày 1/1/2026, trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng và trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư cá nhân đều phải được xếp hạng tín nhiệm.

Nghị định số 245/2025/NĐ-CP cũng cho phép các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập quốc tế như Moody’s, Standard & Poor’s và Fitch Ratings xếp hạng đối với tổ chức phát hành hoặc trái phiếu đăng ký chào bán theo quy định của pháp luật chứng khoán.

Vì thế, theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc mở rộng phạm vi áp dụng bắt buộc sẽ làm tăng nhu cầu sử dụng dịch vụ, góp phần phát triển thị trường vốn, thị trường trái phiếu theo hướng an toàn, minh bạch hơn. Đồng thời, thay đổi này cũng tạo sức ép buộc các doanh nghiệp xếp hạng tín nhiệm trong nước nâng cao chất lượng dịch vụ, năng lực tài chính, nhân sự và hệ thống dữ liệu.