Giải bài toán "Đô thị thông minh" nhưng vẫn đậm đà bản sắc Kinh Bắc

Nhịp đập mới của một đô thị xanh và thông minh

Kết luận số 52-KL/TW của Bộ Chính trị đã chỉ rõ định hướng tập trung phát triển thành phố Bắc Ninh trở thành hình mẫu về thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu đẹp . Đây không chỉ là một sự thay đổi về mặt danh xưng hành chính, mà là một cuộc cách mạng về không gian sống và cách thức vận hành đô thị. 

Bước dạo quanh các trục đường chính của thành phố Bắc Ninh hôm nay, người ta dễ dàng nhận thấy một sức sống mới đang cuộn chảy. Hạ tầng giao thông đang được định hướng hoàn thiện đồng bộ từ đường bộ, đường thuỷ, đường sắt cho đến đường hàng không. 

Người dân được thụ hưởng điều gì từ "mô hình thông minh"? Theo định hướng phát triển, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ là động lực tăng trưởng chủ yếu.

Chị Nguyễn Thị Hương (nhân viên văn phòng, sinh sống tại TP. Bắc Ninh) chia sẻ kỳ vọng: "Khi Bắc Ninh lên thành phố trực thuộc Trung ương, điều người dân chúng tôi mong mỏi nhất là chất lượng cuộc sống được nâng lên rõ rệt. Đường sá đi lại thuận tiện hơn, không gian sống trong lành hơn và con cái chúng tôi được tiếp cận với môi trường giáo dục, công nghệ hiện đại ngay tại quê hương mà không cần phải đi đâu xa". 

Kỳ vọng của chị Hương cũng chính là mục tiêu cốt lõi mà Bộ Chính trị đã nhấn mạnh: Phát triển toàn diện văn hoá, xã hội, nâng cao chất lượng sống để người dân được thực sự thụ hưởng những thành quả của sự phát triển.

Giữ gìn "hồn cốt" Kinh Bắc giữa cơn lốc đô thị hóa

Tuy nhiên, áp lực của đô thị hóa và làn sóng công nghệ hiện đại luôn mang đến nguy cơ đồng hóa văn hóa. Một thành phố ngập tràn kính, thép và vi mạch bán dẫn liệu có làm phai mờ đi mái đình làng biển, cây đa, bến nước và những canh hát giao duyên? 

Theo các chuyên gia văn hóa, bài toán khó nhất không phải là xây thêm bao nhiêu tòa nhà chọc trời, mà là xây dựng chúng như thế nào để không phá vỡ cảnh quan sinh thái và di sản cha ông. Bộ Chính trị đã đưa ra kim chỉ nam rất rõ ràng: Phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường sinh thái.

Kiến trúc sư Trần Văn Nam (Đại diện một Viện Quy hoạch Đô thị) nhận định: "Quy hoạch Bắc Ninh trong tương lai đòi hỏi một 'khoảng lùi' tinh tế. Chúng ta có thể quy hoạch những đại lộ thông minh, những trung tâm công nghệ cao, nhưng đồng thời phải giữ lại các 'vùng lõi di sản' - nơi các làng nghề truyền thống, các di tích lịch sử và không gian diễn xướng Quan họ được bảo tồn nguyên trạng. Sự giao thoa giữa ánh đèn LED của công nghệ hiện đại và ánh trăng của đêm hội Lim sẽ là điểm nhấn độc bản của đô thị này".

Sự phát triển hài hoà, cân đối giữa các địa phương trong thành phố là một yêu cầu mang tính bắt buộc, chính quyền đô thị cần kiến tạo những không gian để văn hóa được "sống" cùng cư dân. 

Đưa văn hóa vào không gian công cộng: Thay vì chỉ bó hẹp trong các nhà hát hay bảo tàng, các thiết chế văn hóa thông minh cần được tích hợp ngay tại các công viên, quảng trường. Màn hình tương tác giới thiệu lịch sử Kinh Bắc, hay hệ thống âm thanh đường phố phát những làn điệu dân ca có thể là những ý tưởng khả thi. 

Bảo tồn sinh kế cho làng nghề: Thành phố hiện đại cần tìm cách đưa sản phẩm của các làng nghề truyền thống (gỗ mỹ nghệ, tranh Đông Hồ...) vào chuỗi giá trị du lịch, dịch vụ cao cấp, giúp người dân sống tốt bằng chính nghề truyền thống của cha ông.

Lão nông Nguyễn Văn Bình (một nghệ nhân tại phường Vạn An) trầm ngâm: "Đô thị phát triển, nhà cao tầng mọc lên là điều tốt. Nhưng người Bắc Ninh vốn trọng tình, trọng nghĩa. Cái hồn của quê hương nằm ở tình làng nghĩa xóm, ở câu hát mời trầu. Thành phố có lớn đến đâu, công nghệ có hiện đại cỡ nào, thì nếp sống nhân văn, thanh lịch của người Kinh Bắc vẫn phải được trao truyền cho thế hệ trẻ".

Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh hiện tại là một chặng đường dài với nhiều thách thức. Nhưng với sự thống nhất chủ trương từ cấp cao nhất và sự đồng lòng của Nhân dân, Bắc Ninh hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa giấc mơ này. 

Bức tranh đô thị Bắc Ninh trong thập kỷ tới sẽ không chỉ có màu xám của bê tông hay màu xanh lam của vi mạch điện tử, mà còn tỏa sáng rực rỡ bởi dải lụa mớ ba mớ bảy và chiều sâu văn hóa của một vùng đất địa linh nhân kiệt. Giải thành công bài toán hài hòa giữa "hiện đại" và "bản sắc", Bắc Ninh sẽ không chỉ nâng tầm vị thế trong cả nước mà còn tự hào bước ra thế giới với tư cách là một hình mẫu phát triển bền vững và đậm tính nhân văn.