Giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ mới đạt hơn 41%

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), tổng dự toán kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được sử dụng trong năm 2026 là 52.680,28 tỷ đồng. Tuy nhiên, tính đến ngày 26/10, số giải ngân mới đạt 21.693,48 tỷ đồng, tương đương 41,18%. Với hơn 30.986 tỷ đồng chưa được giải ngân, áp lực thực hiện kế hoạch trong những tháng cuối năm còn rất lớn.

Thông tin được bà Hoàng Thị Phương Lựu, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, đưa ra tại hội nghị trực tuyến giữa Bộ KH&CN với các Sở KH&CN ngày 27/10. Hội nghị do Bộ trưởng Vũ Hải Quân chủ trì, tập trung đánh giá tiến độ giải ngân, trao đổi kinh nghiệm và tìm giải pháp tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai nhiệm vụ tại các địa phương.

Trong tổng dự toán được sử dụng, khối địa phương được giao hơn 28.032 tỷ đồng, nhưng mới giải ngân 10.789,36 tỷ đồng, đạt 38,49%. Như vậy, số kinh phí chưa giải ngân tại các địa phương còn hơn 17.243 tỷ đồng, cho thấy tiến độ thực hiện vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Xét theo lĩnh vực, tỷ lệ giải ngân kinh phí khoa học, công nghệ tại địa phương đạt 47,15%, đổi mới sáng tạo đạt 27,54% và chuyển đổi số đạt 30,23%. Trong khi đó, chi đầu tư phát triển đạt 43,78%, cao hơn mức 37,18% của chi thường xuyên.

Kết quả giữa các địa phương có sự chênh lệch đáng kể. Có 7 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ 50% trở lên, gồm Thái Nguyên, Huế, Tuyên Quang, Cần Thơ, Quảng Trị, Khánh Hòa và Đà Nẵng. Trong đó, Huế đạt 65,21%, Tuyên Quang đạt 65,17%.

Xét về giá trị tuyệt đối, TP.HCM dẫn đầu với 2.711,87 tỷ đồng đã giải ngân, tiếp đến là Hà Nội với 2.035,14 tỷ đồng và Đà Nẵng với 697,70 tỷ đồng. Riêng TP.HCM và Hà Nội chiếm khoảng 44% tổng giá trị giải ngân của khối địa phương.

Theo Bộ KH&CN, sự khác biệt về tiến độ cho thấy vai trò quan trọng của công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện và khả năng chủ động tháo gỡ khó khăn tại từng địa phương. Việc nhận diện đúng nguyên nhân chậm trễ, từ thủ tục hành chính đến quá trình triển khai nhiệm vụ, là cơ sở để có giải pháp phù hợp trong thời gian còn lại của năm.

Tuy nhiên, Bộ cũng lưu ý tỷ lệ giải ngân không phải thước đo duy nhất để đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách. Theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kinh phí nhà nước phải được sử dụng có trọng tâm, trọng điểm, gắn với kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Kết quả giải ngân cùng sản phẩm đầu ra tương ứng sẽ là căn cứ xem xét bố trí ngân sách cho các năm tiếp theo.

Tại hội nghị, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ KH&CN đã giải đáp những vướng mắc trong quá trình triển khai nhiệm vụ, đồng thời làm rõ các cơ chế, chính sách mới nhằm tạo thuận lợi cho việc sử dụng kinh phí.

Về quy trình quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ, ông Nguyễn Phú Hùng, Vụ trưởng Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ, cho biết Nghị định 267/2025/NĐ-CP quy định thời gian ký hợp đồng giao nhiệm vụ tối đa 120 ngày kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ đề xuất nhiệm vụ.

Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 cũng quy định cơ chế giao quyền quản lý, sử dụng và quyền sở hữu kết quả nhiệm vụ cho tổ chức chủ trì tương ứng với phần kinh phí ngân sách nhà nước, theo các điều kiện của luật. Những quy định này được kỳ vọng góp phần giảm bớt thủ tục, tạo điều kiện để các tổ chức triển khai nhiệm vụ thuận lợi hơn.

Đối với lĩnh vực chuyển đổi số, đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia thông tin về một số quy định tại Nghị định 224/2026/NĐ-CP, trong đó có nội dung liên quan việc thu thập báo giá công khai, minh bạch và phê duyệt đồng thời thiết kế chi tiết với dự toán.

Để cải thiện tiến độ giải ngân, Bộ KH&CN đề nghị các địa phương rà soát toàn bộ nhiệm vụ, xác định rõ nguyên nhân chậm thực hiện và chủ động ban hành quy trình quản lý thuộc thẩm quyền. Các địa phương cần tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, hiệp hội để thúc đẩy những dự án đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; đồng thời cập nhật số liệu giải ngân hằng tuần và phối hợp với Kho bạc Nhà nước đối soát dữ liệu.

Đối với các khoản kinh phí ngân sách trung ương bổ sung nhưng không còn khả năng giải ngân trong năm, địa phương cần chủ động đề xuất hủy dự toán hoặc hoàn trả để cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh sang những nhiệm vụ có khả năng sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Bộ KH&CN nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ phải đi đôi với chất lượng và hiệu quả thực hiện. Kinh phí cấp tiếp cho nhiệm vụ cần dựa trên đánh giá tiến độ, kết quả; tổ chức chủ trì chịu trách nhiệm về sản phẩm đã cam kết. Việc giải ngân vì thế không thể chỉ nhằm nâng tỷ lệ thực hiện dự toán, mà phải bảo đảm nguồn lực ngân sách thực sự chuyển hóa thành kết quả trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.