Giải ngân vốn đầu tư công đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng giao

Bộ Tài chính cho biết tổng vốn đầu tư công được giải ngân trên phạm vi cả nước tính đến ngày 31/7/2026 ước đạt 425.312 tỷ đồng, tương ứng 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, nguồn vốn ngân sách trung ương đạt 117.554,1 tỷ đồng, tương đương 32,3%, còn ngân sách địa phương đạt 307.757,9 tỷ đồng, bằng 47,3%.

So với cùng kỳ năm trước, tiến độ giải ngân đã cải thiện rõ rệt khi cao hơn 3,6% về tỷ lệ, đồng thời cao hơn 86.813,2 tỷ đồng về quy mô tuyệt đối. Tuy nhiên, vẫn còn 5 bộ, ngành và địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới 10% hoặc chưa thực hiện giải ngân, đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ trong những tháng cuối năm, khi áp lực hoàn thành kế hoạch giải ngân tiếp tục gia tăng.

Nếu loại trừ phần vốn tiết kiệm 5% từ kế hoạch đầu tư công ngân sách địa phương (khoảng 32.511,3 tỷ đồng) dự kiến dành cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cùng với phần vốn 9.648,2 tỷ đồng mới được bổ sung trong tháng, tỷ lệ giải ngân thực tế của cả nước đạt khoảng 43,8% trên tổng kế hoạch.

Về phân bổ vốn, tổng kế hoạch đầu tư công năm 2026 đã được Quốc hội thông qua và Thủ tướng giao đạt 1.014.234,2 tỷ đồng. Hiện còn 83.216,4 tỷ đồng chưa được phân bổ, thuộc thẩm quyền của Chính phủ.

Theo đó, nguồn lực này dự kiến sẽ được ưu tiên cho các dự án khởi công mới sau khi hoàn tất các thủ tục đánh giá hiệu quả và bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; đồng thời dành cho các chương trình mục tiêu quốc gia, các nhiệm vụ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phần điều chỉnh giảm kế hoạch vốn năm 2026 theo Nghị quyết số 176/NQ-CP.

Theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trong 7 tháng đầu năm vẫn đang chịu tác động xuất phát từ cả hai nhiều yếu tố chủ quan và khách quan. Những "nút thắt" lớn nhất vẫn là thiếu nguồn cung vật liệu xây dựng, giá nguyên vật liệu và nhiên liệu tăng khiến nhiều hợp đồng phải điều chỉnh; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng kéo dài do điều chỉnh quy hoạch, phát sinh diện tích thu hồi đất, di dời hạ tầng kỹ thuật hoặc người dân chưa đồng thuận.

Ngoài ra, nhiều dự án mới vẫn trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà thầu. Các dự án ODA tiếp tục gặp khó vì quy trình đấu thầu, giải ngân với nhà tài trợ phức tạp, biến động tỷ giá làm tăng chi phí. Riêng các dự án khoa học, công nghệ và chuyển đổi số cần thêm thời gian để lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp. Trong tháng 7, mưa kéo dài tại nhiều địa phương cũng khiến thi công, vận chuyển vật liệu, nghiệm thu và thanh toán vốn bị chậm.

Bên cạnh việc tháo gỡ các "điểm nghẽn", một công cụ mới cũng được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn trong giải ngân đầu tư công. Đó là hệ thống chấm điểm kết quả giải ngân vốn đầu tư công theo Quyết định 1129 của Thủ tướng.

Bộ Tài chính cho biết, việc đánh giá sẽ được thực hiện theo ba kỳ gồm hằng tháng, hằng quý và cả năm, dựa trên các tiêu chí như tỷ lệ giải ngân, mức độ hoàn thành kế hoạch, việc cập nhật dữ liệu và chấp hành chế độ báo cáo; đồng thời có cơ chế cộng hoặc trừ điểm đối với các trường hợp nhận điều chuyển hoặc điều chuyển giảm kế hoạch vốn... Kết quả được phân thành bốn mức: giải ngân rất tốt, tốt, trung bình và chưa tốt.

Sau mỗi kỳ đánh giá, hệ thống sẽ tự động tổng hợp kết quả báo cáo Chính phủ, Thủ tướng. Đáng chú ý, kết quả chấm điểm sẽ được công khai trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính và Cổng thông tin điện tử Chính phủ, qua đó tăng tính minh bạch và tạo sức ép đối với các đơn vị giải ngân chậm.