Giải pháp hiện đại hóa và tăng sức cạnh tranh cho chợ truyền thống

Theo Bộ Công Thương, cả nước hiện có hơn 8.000 chợ, trong đó chợ nông thôn chiếm khoảng 76%, cao gấp hơn 3 lần số chợ tại khu vực thành thị. Chợ vẫn là kênh phân phối quan trọng, chiếm khoảng 35-40% lượng hàng hóa lưu thông trên cả nước; riêng khu vực nông thôn, tỷ lệ này lên tới 50-70%.

Phần lớn mạng lưới chợ hiện nay vẫn có quy mô nhỏ. Trong hơn 8.000 chợ trên cả nước, chợ hạng III (dưới 200 điểm kinh doanh) chiếm tới 86%, trong khi chợ hạng I chỉ chiếm 2,8% và số lượng chợ đầu mối chưa đến 1%. Trong khi đó, chợ đầu mối và các chợ quy mô lớn phục vụ thu gom, phân phối hàng hóa còn rất ít, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại.

Thực tế, lượng khách đến chợ có xu hướng giảm rõ rệt do sự cạnh tranh từ siêu thị, trung tâm thương mại, các nền tảng bán hàng trực tuyến cùng sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng. Người dân ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm cũng như trải nghiệm mua sắm, tạo áp lực không nhỏ đối với mô hình chợ truyền thống.

Không chỉ vậy, phương thức kinh doanh tại nhiều chợ vẫn mang tính truyền thống, các dịch vụ hỗ trợ thương nhân và người mua chưa được đầu tư đúng mức. Tình trạng buôn bán hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng vẫn còn diễn ra tại một số chợ, trong khi công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy vẫn còn nhiều hạn chế.

Để khắc phục những tồn tại trên, Bộ Công Thương đã xây dựng và đang lấy ý kiến dự thảo Tờ trình Chính phủ ban hành nghị định thay thế Nghị định 60/2024 về phát triển và quản lý chợ.

Theo dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất bổ sung nhiều chính sách trong nghị định mới. Một trong những nội dung đáng chú ý là thúc đẩy chuyển đổi số, hiện đại hóa và chuyên nghiệp hóa hoạt động của hệ thống chợ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh với thương mại điện tử, đồng thời phát huy giá trị của chợ truyền thống như một không gian văn hóa, điểm đến du lịch và nơi tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Bộ cũng kiến nghị ngân sách Trung ương hỗ trợ đầu tư, cải tạo các chợ dân sinh và chợ đầu mối tại khu vực biên giới, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Đối với các địa phương còn lại, nguồn vốn sẽ được huy động từ ngân sách địa phương hoặc các nguồn hợp pháp khác.

Ngoài các chính sách về đầu tư, dự thảo nghị định còn đề xuất sửa đổi nhiều quy định để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tiếp tục mở rộng phân cấp, phân quyền trong quản lý và khai thác hạ tầng chợ, đồng thời đơn giản hóa các thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động quản lý và kinh doanh.