Giáo dục Bắc Ninh: Từ nỗ lực đảm bảo sách giáo khoa đến kỷ nguyên số

Sách giáo khoa: Cuộc chạy đua nước rút đến ngày 24/9

Câu chuyện thiếu sách giáo khoa (SGK) đầu năm học 2026-2027 đã trở thành "điểm nóng" dai dẳng nhất tại Bắc Ninh kể từ khi khai giảng ngày 5/9. Nguyên nhân xuất phát từ một quyết định chính sách lớn: thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, từ năm học này cả nước thống nhất dùng duy nhất bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" theo Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT. 

Chủ trương đúng đắn về mặt dài hạn, nhưng trong ngắn hạn, sự thay đổi đột ngột đã gây ra không ít xáo trộn khi công tác dự báo số lượng học sinh - vốn biến động mạnh do Bắc Ninh vừa hoàn thành sắp xếp lại 567 trường công lập - chưa theo kịp tiến độ in ấn và phân phối.

Tại hội nghị giao ban ngày 25/9, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh thừa nhận vẫn còn khoảng 3% học sinh tiểu học và 4% học sinh trung học cơ sở chưa có đủ sách, tập trung ở các đầu sách mới được bổ sung in trong năm 2026. 

Tuy nhiên, trước đó một ngày, ngày 24/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác nhận toàn bộ số lượng sách còn thiếu trên cả nước, trong đó có Bắc Ninh, đã được nhà xuất bản phát hành bổ sung. Theo đó, Sở yêu cầu các đơn vị cung ứng khẩn trương hoàn thiện việc phân phối đến từng trường trước cuối tháng 9 hoặc chậm nhất đầu tháng 10.

Trong thời gian chờ đợi, ngành đã triển khai các giải pháp linh hoạt: chia sẻ sách trong lớp, huy động SGK cũ từ gia đình học sinh lớp trên và sử dụng sách giáo khoa điện tử như phương án dự phòng. Bí thư Thành ủy Nguyễn Hồng Thái đã trực tiếp chỉ đạo và yêu cầu các đơn vị báo cáo tiến độ để giải quyết dứt điểm trước khi bước vào đợt kiểm tra định kỳ đầu tiên của năm học.

Siết chặt kỷ cương: Đường dây nóng chống lạm thu và dạy thêm sai quy định

Song song với áp lực về SGK, ngành giáo dục Bắc Ninh cũng phải đối mặt với một vấn đề nhức nhối không kém ngay trong những ngày đầu năm học: tình trạng lạm thu và tổ chức dạy thêm không đúng quy định.

Sự việc điển hình xảy ra tại Trường Tiểu học Hoàn Sơn (xã Đại Đồng, thành phố Bắc Ninh), khi phụ huynh phản ánh ban đại diện cha mẹ học sinh đã thu quỹ lớp với mức 500.000 đồng/học sinh ngay từ đầu năm, dù Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Quyết định số 73/2026/QĐ-UBND của tỉnh Bắc Ninh đã quy định rõ các khoản phí không được phép thu. 

Ngay sau khi nhận phản ánh, Ban giám hiệu nhà trường đã ra thông báo yêu cầu tuyệt đối không duy trì quỹ lớp dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả khi phụ huynh tự nguyện, và yêu cầu các lớp đã thu phải hoàn trả toàn bộ cho phụ huynh trước ngày 26/9/2026. Hiệu trưởng nhà trường còn chủ động công khai số điện thoại cá nhân để phụ huynh liên hệ phản ánh trực tiếp - một động thái được đánh giá cao về tinh thần trách nhiệm và minh bạch.

Ở cấp độ toàn tỉnh, ngày 24-25/9, Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh chính thức công khai hệ thống đường dây nóng tiếp nhận phản ánh về hai vấn đề nhạy cảm này:

Về lạm thu: Phòng Kế hoạch - Tài chính (Sở GD&ĐT), số điện thoại: 0915.179.179/0912.897.245/0912.777.911, email: pkttc@bacninh.edu.vn.

Về dạy thêm sai quy định: Phòng Giáo dục Tiểu học và Phòng Giáo dục Trung học (Sở GD&ĐT).

Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là tín hiệu mạnh: các thủ trưởng đơn vị, hiệu trưởng nhà trường phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra sai phạm. Việc công khai đường dây nóng ngay trong tuần cuối tháng 9 - thời điểm nhiều trường thường "tranh thủ" thu các khoản đầu năm - được xem là bước đi kịp thời và có tính răn đe cao.

Chuẩn bị bước vào kỷ nguyên số trong giáo dục

Trong khi đang xử lý các vấn đề cấp bách, ngành giáo dục Bắc Ninh đồng thời gấp rút chuẩn bị cho chuyển đổi số toàn diện. Theo Kế hoạch số 341/KH-UBND, hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia (10/10) với chủ đề "Bứt phá kinh tế số", 100% cơ sở giáo dục phải tổ chức ít nhất một hoạt động cụ thể đưa công nghệ số vào trường học trong tháng 10/2026. 

Nền tảng đã sẵn sàng: 100% trường có trang thông tin điện tử, học bạ số và tuyển sinh trực tuyến đầu cấp đã vận hành đồng bộ, AI và thanh toán không dùng tiền mặt đã phổ biến trong đời sống học đường. Xa hơn, tỉnh còn triển khai gói chính sách giáo dục đặc thù 2025-2030, chú trọng đào tạo nhân lực công nghệ số, AI và ngành bán dẫn - phù hợp với định hướng của một thành phố công nghiệp công nghệ cao đang vươn tầm quốc tế.

Những chuyển động dồn dập trong tuần cuối tháng 9 - từ bài toán sách giáo khoa, kỷ cương học đường đến nhịp chạy chuyển đổi số - phác họa chân dung một nền giáo dục chịu áp lực lớn nhưng đang thực sự chuyển mình. Với vị thế mới là thành phố trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh có đủ lý do để kỳ vọng những thách thức trước mắt sẽ sớm trở thành đòn bẩy cho bước phát triển giáo dục vững chắc hơn trong những tháng cuối năm 2026.