Hà Nội định hướng tổ chức lại hệ thống cây xanh trên các tuyến đường, phố

Theo đề án vừa được duyệt, Hà Nội hiện có hơn 1.000 tuyến đường, phố với hệ thống cây xanh đa dạng. Tuy nhiên, việc trồng xen kẽ nhiều loài cây trên cùng tuyến phố khiến cảnh quan thiếu đồng bộ, đồng thời gây khó khăn cho công tác chăm sóc, cắt tỉa và quản lý.

Để khắc phục tình trạng này, thành phố định hướng mỗi tuyến phố chỉ trồng một loài cây bóng mát chủ đạo, trường hợp đặc thù có thể sử dụng tối đa 2 loài. Cây xanh trên cùng tuyến phố sẽ được trồng thống nhất về chủng loại, chiều cao, tán cây và khoảng cách, tạo thành những hàng cây liên tục. Mục tiêu là hình thành những hàng cây liên tục, tạo dấu ấn cảnh quan riêng cho từng tuyến đường, phố.

Việc lựa chọn cây xanh sẽ căn cứ vào chiều rộng lòng đường, vỉa hè, đặc điểm kiến trúc, mật độ giao thông và chức năng của từng khu vực. Tại các tuyến phố nhỏ trong khu vực nội đô lịch sử, thành phố ưu tiên cây có chiều cao vừa phải, tán gọn, rễ ăn sâu để hạn chế ảnh hưởng đến vỉa hè và công trình ngầm. Với các đại lộ, đường vành đai, cây được lựa chọn theo hướng có tán rộng, che bóng tốt và chịu được điều kiện môi trường đô thị.

Ở các tuyến phố thương mại, cây xanh cần bảo đảm không che khuất mặt tiền cửa hàng, cản trở hoạt động kinh doanh. Khu dân cư ưu tiên các loài ít rụng quả, rụng lá, không gây mùi khó chịu. Các khu di tích, phố cổ và không gian văn hóa sẽ ưu tiên những loài cây gắn với lịch sử, ký ức của người Hà Nội.

Trong khi đó, khu hành chính, chính trị và quảng trường lớn sử dụng cây tạo cảnh quan trang trọng, thống nhất. Các khu đô thị mới ưu tiên cây dễ chăm sóc, sinh trưởng nhanh; khu công nghiệp và các trục giao thông lớn chú trọng lựa chọn cây có khả năng giữ bụi, giảm tiếng ồn, chịu được điều kiện môi trường khắc nghiệt.

Theo đề án, các tuyến phố chính tại khu vực trung tâm Hà Nội được chia thành 6 nhóm cảnh quan, gồm phố ký ức, tuyến hồ xanh di sản, tuyến chính trị - nghi lễ, tuyến văn hóa - cư trú nội đô, tuyến thương mại - dịch vụ và các trục giao thông lớn, cửa ngõ thành phố. Mỗi nhóm có định hướng lựa chọn cây xanh riêng, vừa đáp ứng yêu cầu cảnh quan, vừa phù hợp với đặc trưng không gian.

Với nhóm phố ký ức tại khu vực Ba Đình - Hoàn Kiếm, thành phố ưu tiên duy trì những hàng cây lâu năm như sấu, nhội, thàn mát, quếch và sao đen. Phố Phan Đình Phùng tiếp tục giữ hàng sấu trên đoạn từ Mai Xuân Thưởng đến Cửa Bắc và hàng nhội từ Cửa Bắc đến Hàng Đậu. 

Phố Hoàng Diệu được định hướng sử dụng quếch và thàn mát làm cây chủ đạo, kết hợp các loài cây trang trí ở dải phân cách. Phố Điện Biên Phủ lựa chọn cây sang, sao đen, bổ sung hoa thời vụ và cây bụi thấp để tạo cảnh quan trang trọng quanh khu di tích.

Tại nhóm tuyến hồ xanh di sản, các tuyến Hàng Khay, Lê Thái Tổ và Đinh Tiên Hoàng quanh hồ Hoàn Kiếm được định hướng sử dụng lộc vừng, sấu, bằng lăng. Đường Thanh Niên, nằm giữa hồ Tây và hồ Trúc Bạch, tiếp tục sử dụng phượng và ban trắng làm cây chủ đạo, kết hợp hoa trang trí tại dải phân cách.

Đối với nhóm tuyến chính trị - nghi lễ ở khu vực Ba Đình, cây xanh được lựa chọn theo hướng tạo không gian trang nghiêm, thống nhất. Đường Hùng Vương sử dụng dầu rái làm cây chủ đạo, kết hợp thảm cỏ nhung. Đường Hoàng Văn Thụ lựa chọn cây sang, bổ sung lài tây, nguyệt quế, ngâu, bạch trinh. Đường Nguyễn Tri Phương tiếp tục trồng sấu trên vỉa hè, kết hợp cây sang và chuông vàng ở dải phân cách.

Ở nhóm tuyến văn hóa - cư trú nội đô, thành phố ưu tiên duy trì các loài cây đã trở thành nét đặc trưng của từng con phố. Phố Trần Hưng Đạo và Hai Bà Trưng tiếp tục duy trì cây sấu, nhội. Đáng chú ý, phố Nguyễn Du, nơi từ lâu nổi tiếng với những hàng hoa sữa, được định hướng sử dụng sao đen làm cây chủ đạo. Phố Quán Sứ lựa chọn sấu và bằng lăng, kết hợp cây bụi thấp quanh gốc nhằm tạo cảnh quan hài hòa.

Tại nhóm tuyến thương mại - dịch vụ, các phố Bà Triệu và Phố Huế được định hướng sử dụng sấu, lộc vừng, lát hoa. Trên trục Cầu Giấy - Xuân Thủy, nơi có tuyến đường sắt đô thị trên cao, thành phố định hướng trồng bàng lá nhỏ và bằng lăng. Dải phân cách kết hợp cau bụi, huỳnh liên và hoa thời vụ nhằm giảm cảm giác khô cứng của các công trình bê tông.

Đối với các trục giao thông lớn và cửa ngõ thành phố, cây xanh được lựa chọn theo hướng tăng khả năng che bóng, chịu được điều kiện môi trường khắc nghiệt. Các tuyến Võ Chí Công và Võ Nguyên Giáp được định hướng trồng giáng hương, long não, dầu rái, kết hợp một số loài cây hoa tại dải phân cách để tăng tính thẩm mỹ.

Bên cạnh việc tổ chức lại cây xanh theo từng tuyến phố, đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, diện tích cây xanh đô thị đạt trên 10 m²/người, theo định hướng được nêu tại Đại hội Đảng bộ TP Hà Nội lần thứ XVIII.

Theo thống kê sơ bộ, khu vực nội đô lịch sử hiện có hơn 8.000 cây cổ thụ, với nhiều loài như bàng, bằng lăng, đa, lát hoa, long não, muồng đen, hoa sữa, sao đen, sấu, sưa và xà cừ.

Việc định hướng loài cây chủ đạo trên từng tuyến phố được đặt trong yêu cầu kết hợp giữa chỉnh trang cảnh quan và bảo tồn giá trị lịch sử. Khi triển khai, việc lựa chọn và tổ chức trồng cây cần phù hợp điều kiện thực tế của từng tuyến đường, đồng thời bảo đảm an toàn giao thông, hạ tầng kỹ thuật và duy trì những hàng cây đã trở thành dấu ấn của Thủ đô.