Hà Nội phát động triển khai 10 mô hình, đưa chuẩn mực ứng xử văn minh vào cuộc sống

Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò quan trọng, tầm vóc của một Thủ đô ngàn năm văn hiến, trái tim của cả nước, nhiều năm qua, hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở đã triển khai đồng bộ, nhiều giải pháp, ban hành các nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động, kế hoạch, đề án xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Cụ thể như, Chương trình số 06-CTr/TU, ngày 17/3/2021, của Thành ủy Hà Nội, về "Phát triển văn hóa; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2021 - 2025"; Quyết định số 522/QĐ-UBND, ngày 25/1/2017, của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, về việc ban hành "Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan trực thuộc thành phố Hà Nội".

Đặc biệt là Quyết định số 1665/QĐ-UBND ngày 10/3/2017 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về việc ban hành "Quy tắc ứng xử nơi công cộng trên địa bàn thành phố Hà Nội". Rồi mới đây nhất, ngày 19/2/2024, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 30-CT/TU về "Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng về xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh"…

Những điều này cho thấy, Thành ủy, UBND thành phố Hà Nội luôn xác định xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh là một nội dung quan trọng, giữ vị trí trung tâm của chiến lược phát triển Thủ đô, là một trong những biện pháp trọng điểm nhất, quyết định trực tiếp thành công của sự nghiệp phát triển Thủ đô nhanh, bền vững.

Sau gần 10 năm triển khai "Quy tắc ứng xử nơi công cộng trên địa bàn thành phố Hà Nội" của thành phố, nhiều chuẩn mực đã từng bước đi vào nếp sống của Nhân dân. Tuy nhiên, để tạo chuyển biến thực chất, bền vững và khắc phục những hạn chế còn tồn tại, công tác xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh năm 2026 đòi hỏi những việc làm cụ thể, gắn với bộ tiêu chí đánh giá rõ ràng, lấy giá trị cốt lõi "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo" làm trung tâm.

Để tạo chuyển biến thực chất và bền vững, Hà Nội tiếp tục đặt ra yêu cầu đưa các quy tắc ứng xử vào thực tiễn bằng những mô hình cụ thể, có tiêu chí đánh giá rõ ràng. Năm 2026, Hà Nội triển khai 10 mô hình "không gian thực hành" nhằm đưa chuẩn mực ứng xử thanh lịch, văn minh vào từng môi trường sống, học tập, làm việc và sinh hoạt cộng đồng.

Các mô hình gồm: Tuyến phố, khu dân cư văn minh Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp; Công sở văn hóa - kỷ cương - trách nhiệm - tận tình - thân thiện; Trường học thân thiện - nói lời hay, làm việc tốt - cảnh quan đẹp; Thiết chế văn hóa - thể thao thân thiện - kết nối văn hóa cộng đồng; Gia đình văn hóa - Dòng họ văn minh - Khu dân cư nghĩa tình; Di tích, lễ hội văn minh - an toàn - hiện đại; Thư viện mở - không gian đọc thanh lịch; Người Hà Nội ứng xử đẹp trên không gian mạng; Chợ văn minh - tiểu thương thân thiện; Công dân xanh - hội nhập - thanh lịch, văn minh.

Mô hình "Tuyến phố, khu dân cư văn minh Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp". Nội dung thực hiện xây dựng tuyến phố, khu dân cư văn minh, sạch đẹp, an toàn; thực hiện Quy tắc ứng xử nơi công cộng gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn trật tự đô thị và cảnh quan. Vận động Nhân dân duy trì vệ sinh môi trường, phân loại rác tại nguồn, không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, xây dựng các tuyến đường hoa, không gian xanh và phát huy vai trò tự quản của cộng đồng.

Mô hình được triển khai thông qua phát động "Ngày cuối tuần xanh", "Tuyến phố không rác", "Ngõ phố văn minh", "Khu dân cư tự quản về môi trường"; Nội dung xây dựng tổ chức các đợt ra quân cao điểm vào dịp lễ, Tết, các sự kiện chính trị -văn hóa lớn của Thủ đô và đất nước; tuyên truyền trên loa truyền thanh, bảng tin khu dân cư, nhóm mạng xã hội cộng đồng, pano, áp phích, khẩu hiệu trực quan.

Hình thức triển khai mỗi xã, phường lựa chọn tuyến phố, ngõ phố hoặc khu dân cư phù hợp để triển khai; huy động sự tham gia của các hộ dân, cơ sở kinh doanh và cộng đồng; phân công trách nhiệm quản lý, duy trì; tổ chức theo dõi, đánh giá kết quả và kịp thời khắc phục những tồn tại, hạn chế.

Mô hình "Công sở văn hóa - kỷ cương -trách nhiệm -tận tình - thân thiện". Nội dung xây dựng môi trường công sở văn minh, chuyên nghiệp; thực hiện nghiêm Quy tắc ứng xử, kỷ luật, kỷ cương hành chính; nâng cao trách nhiệm, thái độ phục vụ Nhân dân; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng văn hóa công vụ. Hình thức triển khai là tổ chức quán triệt Quy tắc ứng xử, tập huấn kỹ năng giao tiếp; niêm yết quy tắc tại trụ sở; khảo sát mức độ hài lòng của người dân; định kỳ kiểm tra, đánh giá, biểu dương tập thể, cá nhân tiêu biểu.

Mô hình "Trường học thân thiện - nói lời hay, làm việc tốt - cảnh quan đẹp". Nội dung là xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện; giáo dục học sinh về văn hóa ứng xử, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, ý thức bảo vệ môi trường và giữ gìn cảnh quan trường học; lồng ghép nội dung Quy tắc ứng xử vào các hoạt động giáo dục. Hình thức triển khai tổ chức các hoạt động ngoại khóa, diễn đàn, cuộc thi, sinh hoạt chuyên đề; phát động các phong trào thi đua trong trường học; phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh.

Mô hình "Thiết chế văn hóa - thể thao thân thiện - kết nối văn hóa cộng đồng". Nôi dung xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng lành mạnh; tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, tuyên truyền Quy tắc ứng xử; nâng cao hiệu quả sử dụng thiết chế và tăng cường sự gắn kết cộng đồng. Hình thức triển khai là tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ, hội thi, liên hoan, ngày hội văn hóa - thể thao; duy trì hoạt động thường xuyên của thiết chế văn hóa; huy động nguồn lực xã hội hóa để nâng cao chất lượng hoạt động.

Mô hình "Gia đình văn hóa - Dòng họ văn minh - Khu dân cư nghĩa tình". Nội dung phát huy vai trò của gia đình, dòng họ và cộng đồng trong xây dựng nếp sống văn minh; thực hiện Quy tắc ứng xử; giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống; xây dựng gia đình hạnh phúc, khu dân cư đoàn kết, nghĩa tình. Khuyến khích rà soát, lồng ghép các nội dung phù hợp của Quy tắc ứng xử vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư theo quy định của pháp luật và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Hình thức triển khai tổ chức tọa đàm, diễn đàn gia đình văn hóa, hội thi ứng xử đẹp, ngày hội đại đoàn kết, sinh hoạt chuyên đề tại khu dân cư; xây dựng chuyên mục "Câu chuyện đẹp từ khu dân cư"; biểu dương gia đình văn hóa tiêu biểu, dòng họ hiếu học, cá nhân có hành động đẹp.

Mô hình "Di tích, lễ hội văn minh - an toàn - hiện đại": Nội dung xây dựng môi trường văn hóa tại di tích, lễ hội văn minh, an toàn; thực hiện nếp sống văn minh, bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm; phát huy giá trị di sản văn hóa và thực hiện Quy tắc ứng xử nơi công cộng. Hình thức triển khai tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân và du khách; tổ chức kiểm tra trước, trong và sau lễ hội; bố trí lực lượng hỗ trợ, tiếp nhận phản ánh và kịp thời xử lý các hành vi vi phạm.

Mô hình "Thư viện mở - không gian đọc thanh lịch": Nội dung thực hiện phát triển văn hóa đọc; xây dựng không gian đọc thân thiện; khuyến khích học tập suốt đời; tuyên truyền Quy tắc ứng xử và lan tỏa các giá trị văn hóa thông qua hoạt động đọc sách. Hình thức triển khai tổ chức ngày hội đọc sách, giới thiệu sách, câu lạc bộ đọc sách; xây dựng thư viện mở, tủ sách cộng đồng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong phục vụ bạn đọc.

Mô hình "Người Hà Nội ứng xử đẹp trên không gian mạng": Nội dung thực hiện xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số; nâng cao trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội; lan tỏa thông tin tích cực; góp phần xây dựng môi trường mạng văn minh, an toàn. Hình thức triển khai tổ chức tuyên truyền trên các nền tảng số; phát động các cuộc thi, chiến dịch truyền thông; xây dựng chuyên mục, fanpage tuyên truyền; biểu dương các điển hình tích cực trên không gian mạng.

Mô hình "Chợ văn minh - tiểu thương thân thiện": Nội dung thực hiện xây dựng môi trường kinh doanh văn minh, an toàn; thực hiện Quy tắc ứng xử trong hoạt động thương mại; bảo đảm niêm yết giá, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và quyền lợi người tiêu dùng. Hình thức triển khai tuyên truyền, ký cam kết với các hộ kinh doanh; xây dựng quầy hàng văn minh; tổ chức kiểm tra, đánh giá và biểu dương các hộ kinh doanh thực hiện tốt.

Mô hình "Công dân xanh - hội nhập - thanh lịch, văn minh": Nội dung thực hiện xây dựng lối sống xanh, văn minh, trách nhiệm; nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, tiêu dùng bền vững; phát triển kỹ năng hội nhập, tinh thần học tập suốt đời và phát huy các giá trị văn hóa của người Hà Nội.

Hình thức triển khai tổ chức các phong trào, diễn đàn, hoạt động cộng đồng về bảo vệ môi trường và hội nhập; phát động các sáng kiến xanh; tuyên truyền, nhân rộng các mô hình, cá nhân tiêu biểu; lồng ghép nội dung của mô hình vào hoạt động của cơ quan, trường học và khu dân cư.

Điểm mới của việc triển khai năm 2026 là lượng hóa kết quả thực hiện thông qua bộ tiêu chí và thang điểm cụ thể cho từng mô hình. Mỗi xã, phường lựa chọn từ 01-03 mô hình, tự đánh giá trên cơ sở hồ sơ minh chứng. Sở sẽ kiểm tra thực tế, làm căn cứ biểu dương các mô hình tiêu biểu đạt từ 80 điểm trở lên tại Hội nghị tổng kết dự kiến tổ chức vào tháng 12/2026.

Đến nay, 126/126 xã, phường cùng các cơ quan cấp thành phố đã ban hành kế hoạch và đăng ký mô hình phù hợp với thực tiễn, thể hiện sự hưởng ứng tích cực trong triển khai xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Phát biểu tại Lễ phát động hưởng ứng thực hiện Quy tắc ứng xử, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh và phát động cuộc thi trực tuyến "Văn hóa từ mỗi hành động", ông Phạm Tuấn Long - Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao Hà Nội - khẳng định: Xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh là nhiệm vụ lâu dài, không thể hoàn thành chỉ bằng một đợt phát động hay một cuộc thi.

Đó là quá trình bền bỉ biến chuẩn mực thành thói quen, biến nhận thức thành hành động, biến giá trị văn hóa thành sức mạnh nội sinh của Thủ đô. Mỗi cơ quan làm tốt hơn trách nhiệm của mình, mỗi gia đình vun đắp nếp sống đẹp hơn, mỗi người dân ứng xử có trách nhiệm hơn - đó chính là những nền tảng thiết thực để xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại.

Trong dịp này, thành phố Hà Nội cũng chính thức phát động Cuộc thi trực tuyến "Văn hóa từ mỗi hành động", nhằm khuyến khích các cơ quan, đơn vị, địa phương và nhân dân chia sẻ những câu chuyện thật, hành động đẹp, cách ứng xử văn minh và sáng kiến thiết thực trong đời sống.

Các cơ quan, đơn vị, địa phương cần tích cực tuyên truyền, phổ biến thể lệ cuộc thi trên hệ thống thông tin cơ sở, trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tham gia. Mỗi tác phẩm dự thi không chỉ là sản phẩm tham gia cuộc thi mà còn là thông điệp văn hóa, góp phần lan tỏa những giá trị tích cực trong cộng đồng.

Xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì biến chuẩn mực thành thói quen, biến nhận thức thành hành động. Thông qua Hội nghị, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội mong muốn tạo chuyển biến từ tuyên truyền sang hành động cụ thể, khuyến khích các cấp, các ngành và Nhân dân cùng thực hiện những chuẩn mực ứng xử thanh lịch, văn minh. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Thủ đô, xây dựng môi trường sống văn minh và phát triển Hà Nội ngày càng giàu đẹp, hiện đại.