Hà Nội: Quyết tâm chuyển đổi các khu công nghiệp sang mô hình khu công nghiệp thế hệ mới

Theo báo cáo của Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội, Tính đến tháng 2/2026, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội đang trực tiếp quản lý 2 KCNC, 1 khu công viên công nghệ thông tin; 24 KCN, trong đó có 9 KCN đang hoạt động; 5 KCN đã thành lập và có nhà đầu tư hạ tầng; 10 KCN đang được lập quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2000.

Toàn thành phố hiện có tổng số 999 dự án còn hiệu lực, trong đó KCNC Hòa Lạc có 115 dự án, các KCN còn lại có 884 dự án, số lượng chuyên gia, người lao động trong các KCNC và KCN hiện có khoảng 200 nghìn người, với khoảng 1.350 lao động nước ngoài.

Bên cạnh những đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của thủ đô, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội cũng nhận diện rõ những tồn tại hạn chế. Trong đó, có một số KCN đang có một số doanh nghiệp hoạt động trong các nhóm ngành tiềm ẩn "công nghệ thấp - phát thải cao" chiếm khoảng 29,6%. 

Nguyên nhân là do trước đây, mục tiêu "lấp đầy đất công nghiệp" và tạo công ăn việc làm cho người lao động thường được đặt cao hơn mục tiêu "lấp đầy bằng công nghệ và giá trị", dẫn tới ngưỡng sàng lọc dự án chưa đủ cao và thiếu cơ chế buộc nâng cấp theo chu kỳ.

Công cụ kiểm soát sau đầu tư, sau cấp phép còn yếu: điều kiện gia hạn đất, điều kiện tiếp tục hoạt động của cơ sở phát thải cao, quy trình kiểm tra - xử lý còn thiếu tính liên thông và tính răn đe.

Hạ tầng môi trường của một số KCN hình thành sớm (đặc biệt là các KCN nâng cấp từ Cụm công nghiệp) được thiết kế theo chuẩn cũ; trong khi yêu cầu mới về quan trắc, xử lý đạt chuẩn ngày càng chặt.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số trong quản trị khu còn chưa đồng đều; thiếu dữ liệu vận hành theo thời gian thực để phát hiện kịp thời vi phạm và cảnh báo sớm, dẫn tới xử lý thường chậm một nhịp so với thực tế.

Tại Hội thảo "Chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu của thành phố Hà Nội sang mô hình sinh thái - công nghệ - đô thị - dịch vụ", ông Lê Thanh Sơn, Phó trưởng Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Thành phố Hà Nội, cho rằng việc chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang mô hình khu công nghiệp thế hệ mới không còn là một lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu. Vì vậy, quan điểm đặt ra là phải tái cấu trúc các khu công nghiệp không chỉ như các không gian sản xuất đơn thuần, mà trở thành một bộ phận hữu cơ trong cấu trúc phát triển đô thị mới của Thủ đô, gắn với các trung tâm đổi mới sáng tạo, các cực tăng trưởng, các hành lang kinh tế và hệ sinh thái công nghệ - tri thức.

Hiện, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Thành phố Hà Nội cũng xây dựng chi tiết kế hoạch hành động và rõ sản phẩm đầu ra. Đặc biệt, Bộ tiêu chí chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng xanh - thông minh - sinh thái, với những nhóm tiêu chí toàn diện từ quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật - số, môi trường, năng lượng, cơ cấu ngành nghề, kinh tế tuần hoàn, đến hạ tầng xã hội và quản trị, bước đầu được xây dựng. Đây vừa là công cụ đánh giá, vừa là “bộ lọc”, giúp sàng lọc dự án đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích và thúc đẩy phát triển bền vững.

Lãnh đạo Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp Thành phố Hà Nội bày tỏ mong muốn được tham vấn bài học kinh nghiệm, để đề xuất cơ chế, chính sách đột phá, nhất là cơ chế “làn xanh”, cơ chế huy động nguồn lực xã hội, mô hình hợp tác công tư, cũng như những giải pháp sàng lọc, nâng cấp hoặc thay thế các dự án công nghệ thấp, phát thải cao. Mục tiêu hướng tới là xây dựng hệ thống các giải pháp phát triển hệ sinh thái đồng bộ, bao gồm: hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng xã hội, nhà ở, dịch vụ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của các khu công nghiệp trong dài hạn.