Hà Nội: Tăng cường kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm không khí

Sáng 10/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức tọa đàm với chủ đề “Thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội: Giải pháp của Thành phố và trách nhiệm của các bên”. Chương trình nhằm trao đổi, đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp kiểm soát và ứng phó với ô nhiễm không khí, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân trong quá trình triển khai.

Đây là hoạt động nằm trong kế hoạch thực hiện Kế hoạch số 400/KH-UBND ngày 15/10/2026 của UBND thành phố Hà Nội về tăng cường, quyết liệt triển khai các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí trên địa bàn.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Lê Thanh Thủy, Phó trưởng Phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết, ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn PM2.5, đang là một trong những vấn đề môi trường được thành phố đặc biệt quan tâm bởi những tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân và chất lượng cuộc sống.

Theo bà Thủy, chất lượng không khí tại Hà Nội thường diễn biến bất lợi trong những tháng cuối năm và đầu năm sau. Đây là thời điểm chịu ảnh hưởng của điều kiện khí tượng mùa Đông - Xuân, với các hiện tượng nghịch nhiệt, gió yếu và độ cao lớp hòa trộn thấp, khiến các chất ô nhiễm dễ tích tụ trong không khí.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, các nguồn phát thải từ hoạt động giao thông, xây dựng, bụi đường, sản xuất và tình trạng đốt chất thải ngoài trời tiếp tục tạo áp lực lớn đối với môi trường không khí Thủ đô.

Trước thực trạng đó, Thành ủy và UBND thành phố đã chỉ đạo triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước cải thiện chất lượng không khí. Đặc biệt, Kế hoạch số 400/KH-UBND xác định việc tăng cường kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí là nhiệm vụ cấp thiết, nhất là trong giai đoạn mùa đông - xuân.

Trong các giải pháp trước mắt, Hà Nội tập trung kiểm soát bụi tại các công trường xây dựng, đặc biệt là khu vực cổng ra vào; kiểm tra phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng; tăng cường vệ sinh môi trường, quét hút bụi và rửa đường.

Thành phố cũng chú trọng ngăn chặn tình trạng đốt rác, đốt phụ phẩm nông nghiệp và các hoạt động đốt ngoài trời không đúng quy định. Cùng với đó, công tác theo dõi, dự báo và cảnh báo chất lượng không khí được tăng cường nhằm chủ động ứng phó khi môi trường có diễn biến bất lợi, hạn chế những tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng.

Làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị

Tại tọa đàm, các đại biểu thống nhất nhận định, kiểm soát ô nhiễm không khí là nhiệm vụ khó khăn, lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của nhiều cấp, nhiều ngành và toàn xã hội. Việc cải thiện chất lượng không khí không thể chỉ dựa vào một giải pháp đơn lẻ hay trách nhiệm của riêng cơ quan quản lý môi trường.

Theo đó, các cơ quan quản lý cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường. Chính quyền xã, phường cần phát huy vai trò quản lý địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi gây ô nhiễm.

Đối với chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị vận tải và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, sản xuất, vệ sinh môi trường, việc thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát phát thải cần được xác định là trách nhiệm thường xuyên.

Một trong những nội dung được quan tâm tại tọa đàm là nâng cao hiệu quả kiểm tra, xử lý vi phạm tại các công trường xây dựng, tuyến đường vận chuyển vật liệu và khu dân cư. Đồng thời, cần hoàn thiện cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý phản ánh của người dân, bảo đảm các hành vi gây ô nhiễm được phát hiện và giải quyết kịp thời.

Các đại biểu cũng đề cập đến trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình kiểm soát phát thải, từ khâu tổ chức thi công, vận chuyển vật liệu đến công tác vệ sinh môi trường và giám sát thực hiện.

Kết hợp giải pháp lâu dài, phát huy vai trò cộng đồng

Bên cạnh những biện pháp cấp bách, Hà Nội cũng đặt mục tiêu triển khai các giải pháp dài hạn nhằm kiểm soát nguồn phát thải và cải thiện chất lượng không khí một cách bền vững.

Trong đó, thành phố tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông, phát triển hệ thống giao thông công cộng, kiểm soát khí thải phương tiện và triển khai các vùng phát thải thấp. Việc xác định rõ mục tiêu, lộ trình thực hiện được xem là yếu tố quan trọng để bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế.

Cùng với đó, việc hoàn thiện mạng lưới quan trắc, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm chất lượng không khí cũng được đặt ra. Đây là cơ sở để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, đồng thời giúp người dân có thông tin cần thiết nhằm chủ động bảo vệ sức khỏe khi chất lượng không khí diễn biến xấu.

Đối với vấn đề ô nhiễm có tính chất liên vùng, Hà Nội xác định cần tăng cường phối hợp với các địa phương trong khu vực nhằm kiểm soát hiệu quả những nguồn phát thải có tác động vượt ra ngoài phạm vi địa giới hành chính của thành phố.

Đáng chú ý, công tác thông tin, truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng được xác định là một trong những yếu tố quan trọng góp phần cải thiện chất lượng không khí. Các thông tin, dữ liệu về môi trường cần được cung cấp từ những nguồn chính thống, bảo đảm tính khách quan, kịp thời và gắn với các khuyến cáo bảo vệ sức khỏe.

Đối với những chính sách, biện pháp có tác động trực tiếp đến đời sống người dân, việc công khai phạm vi, đối tượng và lộ trình áp dụng sẽ góp phần tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Thực tế cho thấy, hiệu quả kiểm soát ô nhiễm không khí không chỉ phụ thuộc vào các giải pháp quản lý của cơ quan chức năng mà còn cần sự tham gia chủ động của doanh nghiệp và mỗi người dân. Việc phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm, hạn chế phát sinh bụi và khí thải trong sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh sẽ góp phần giảm áp lực đối với môi trường.

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp tại tọa đàm, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội sẽ tiếp thu, phối hợp với các cơ quan, đơn vị tham mưu thành phố chỉ đạo và triển khai hiệu quả các giải pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí, hướng tới mục tiêu cải thiện chất lượng môi trường và bảo vệ sức khỏe người dân Thủ đô.