Hà Nội thí điểm mô hình tiêu dùng số, kết nối 500 chủ thể vào năm 2028

Ngày 19/10, UBND TP. Hà Nội ban hành Kế hoạch số 403/KH-UBND triển khai Đề án “Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử thành phố Hà Nội” giai đoạn 2026-2028. Mô hình hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ thể OCOP, làng nghề và cơ sở sản xuất, kinh doanh tham gia môi trường số an toàn, đồng thời tăng cường niềm tin của người tiêu dùng khi mua sắm trực tuyến.

Điểm đáng chú ý là thành phố không xây dựng một nền tảng thương mại điện tử mới của Nhà nước, mà tập trung thiết lập cơ chế điều phối, bộ tiêu chí, dữ liệu quản lý, kênh tiếp nhận phản ánh và công cụ giám sát, cảnh báo rủi ro. Cách làm này nhằm kế thừa, kết nối các chương trình đang triển khai, trong đó có chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô”.

Theo kế hoạch, đến năm 2028, Hà Nội phấn đấu lựa chọn tối thiểu 10 điểm, chợ hoặc cụm hộ kinh doanh để thí điểm; kết nối ít nhất 500 chủ thể và công khai 1.000 sản phẩm trên gian hàng số hoặc chuyên mục liên kết. Trong số sản phẩm tham gia, tối thiểu 80% có truy xuất điện tử hoặc mã định danh phù hợp; 100% chủ thể được hướng dẫn công khai các thông tin bắt buộc.

Cùng với mở rộng sự hiện diện của hàng hóa trên môi trường số, thành phố đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả tiếp nhận và xử lý phản ánh của người tiêu dùng. Tối thiểu 90% phản ánh, kiến nghị thuộc phạm vi tiếp nhận phải được phân loại, chuyển xử lý đúng hạn; 100% hồ sơ được tiếp nhận, phân loại, chuyển và thông báo đúng hạn. Thành phố cũng phấn đấu ít nhất 70% vụ việc được phản hồi trong thời hạn công bố, đối với vụ việc phức tạp sẽ thực hiện theo thời hạn của cơ quan chuyên ngành.

Để hỗ trợ các chủ thể thích ứng với phương thức kinh doanh mới, Hà Nội dự kiến tổ chức ít nhất 20 lớp hoặc chương trình đào tạo, tập huấn; xây dựng bảng điều hành số (dashboard) phục vụ theo dõi, tổng hợp và đánh giá kết quả. Mức độ hài lòng của các chủ thể sau khi được hỗ trợ, tập huấn được đặt mục tiêu đạt tối thiểu 80%.

Mô hình được triển khai qua 4 giai đoạn, bắt đầu từ khâu chuẩn bị, thiết kế và lựa chọn địa bàn thí điểm trong quý IV/2026 đến quý I/2027. Thành phố sẽ hoàn thiện bộ tiêu chí lựa chọn điểm bán, chợ, chủ thể và sản phẩm; xây dựng quy chế phối hợp liên ngành, quy trình tiếp nhận phản ánh, mẫu dữ liệu và yêu cầu kỹ thuật đối với chuyên trang, mô-đun kết nối cùng bảng điều hành số.

Trong quý I và quý II/2027, mô hình vận hành thí điểm đợt một tại tối thiểu 5 điểm, chợ, cụm hộ kinh doanh, với ít nhất 250 chủ thể và 500 sản phẩm. Kết quả được theo dõi, đánh giá qua các báo cáo 30 ngày, 90 ngày và 6 tháng.

Quý III và quý IV/2027 là giai đoạn mở rộng có kiểm soát, trên cơ sở đánh giá đợt thí điểm đầu tiên, điều chỉnh tiêu chí, quy trình, biểu mẫu và dashboard.

Năm 2028, thành phố tập trung đánh giá tác động, chuẩn hóa mô hình và đề xuất phương án duy trì, mở rộng hoặc tích hợp vào các chương trình phát triển thương mại điện tử, kinh tế số và chuyển đổi số trong giai đoạn tiếp theo. Việc nhân rộng chỉ được thực hiện khi có dữ liệu kiểm chứng, đáp ứng các điều kiện cần thiết và bảo đảm nguồn lực.

Về hạ tầng số, Hà Nội sẽ xây dựng yêu cầu kỹ thuật đối với chuyên trang hoặc mô-đun “Gian hàng số Thủ đô”, hoặc lớp liên kết với các nền tảng hiện có. Các công cụ này phục vụ công khai thông tin chủ thể, sản phẩm, kênh bán hàng, truy xuất nguồn gốc, chính sách đổi trả và khiếu nại; đồng thời tiếp nhận phản ánh liên quan đến hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, quảng cáo sai sự thật, gian lận thanh toán, dữ liệu cá nhân, vận chuyển và tranh chấp giao dịch.

Thành phố cũng nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát để hỗ trợ phân loại phản ánh, nhận diện từ khóa rủi ro, tổng hợp các vụ việc lặp lại và gợi ý đầu mối xử lý. Công nghệ này chỉ hỗ trợ nghiệp vụ, không thay thế việc xác minh, kết luận vi phạm hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Song song với công cụ quản lý, hoạt động tập huấn sẽ hướng đến những kỹ năng thiết thực như vận hành gian hàng số, đăng tải sản phẩm, thanh toán điện tử, truy xuất nguồn gốc, tổ chức vận chuyển, thực hiện chính sách đổi trả và xử lý phản ánh. Thành phố định hướng truyền thông theo thông điệp: người bán rõ danh tính, sản phẩm rõ nguồn gốc, giao dịch có chứng từ, phản ánh có đầu mối.

Để bảo đảm tính khách quan, việc huy động doanh nghiệp nền tảng, ngân hàng, ví điện tử, đơn vị logistics, hiệp hội và cơ sở đào tạo được thực hiện theo cơ chế xã hội hóa, tự nguyện, công khai, không độc quyền. Các đơn vị tham gia không được chi phối tiêu chí công nhận hoặc dữ liệu quản lý nhà nước.

Đặc biệt, Hà Nội nhấn mạnh việc đáp ứng tiêu chí tham gia mô hình không đồng nghĩa với chứng nhận chất lượng, bảo lãnh giao dịch hay thay thế giấy phép, chứng nhận chuyên ngành. Các tổ chức, cá nhân kinh doanh và đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật. Đây là nguyên tắc quan trọng để mô hình vừa hỗ trợ phát triển thương mại điện tử, vừa hạn chế rủi ro và góp phần xây dựng môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch, đáng tin cậy.