Hai “sắc thái” trái ngược chuyện thưởng Tết

Mặc dù vẫn còn gần 2 tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán 2026, nhưng thưởng Tết là câu chuyện được quan tâm nhất trong thời gian qua. Riêng tại Nghệ An, sự chênh lệch về mức thưởng Tết giữa các khối doanh nghiệp trở nên rõ nét hơn cả. Trong khi có doanh nghiệp dự kiến mức thưởng Tết Nguyên đán lên tới hàng chục triệu đồng mỗi lao động, thì không ít doanh nghiệp chỉ dừng ở vài trăm nghìn đồng/người.

 Chênh lệch giữa các doanh nghiệp

Mới đây, Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An đã phối hợp với Ban Quản lý khu Kinh tế Đông Nam cùng UBND các phường, xã tiến hành khảo sát tình hình tiền lương, tiền thưởng dịp cuối năm đối với 7.394 doanh nghiệp đóng trên địa bàn. Trong đó, bao gồm 10 công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, 15 công ty có cổ phần hoặc vốn góp chi phối của Nhà nước, 7.324 doanh nghiệp dân doanh và 45 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Thông qua cuộc khảo sát cho thấy, năm 2025, hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tiếp tục phục hồi, tạo dư địa để chi trả thưởng cho người lao động. Tuy nhiên, mức thưởng giữa các doanh nghiệp, các khối sản xuất – kinh doanh vẫn có sự chênh lệch đáng kể. Đơn cử, dịp Tết Dương lịch, mức thưởng cao nhất ghi nhận lên tới 40 triệu đồng/người, trong khi mức thấp nhất chỉ khoảng 100 nghìn đồng/người.

Còn đối với Tết Nguyên đán, phần lớn doanh nghiệp dự kiến dành nguồn lực lớn hơn để thưởng cho người lao động. Mức thưởng bình quân chung được ghi nhận khoảng 4,97 triệu đồng/người. Điểm đáng chú ý là mức thưởng cao nhất lên tới 87 triệu đồng/người, trong khi mức thấp nhất chỉ khoảng 200 nghìn đồng/người. Khoảng cách này tiếp tục cho thấy sự khác biệt lớn về quy mô, hiệu quả sản xuất – kinh doanh cũng như khả năng tài chính giữa các khối doanh nghiệp.

Cụ thể, trong khối các công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, mức thưởng Tết Nguyên đán cao nhất khoảng 25 triệu đồng/người, mức bình quân 4,8 triệu đồng/người và thấp nhất 1 triệu đồng/người. Đây là khối doanh nghiệp có mức thưởng tương đối ổn định, phản ánh đặc thù quản trị và cơ chế phân phối thu nhập gắn với hiệu quả sản xuất – kinh doanh và quy định hiện hành.

Đối với khối công ty có cổ phần hoặc vốn góp chi phối của Nhà nước, mức thưởng ghi nhận cao nhất lên tới 61,4 triệu đồng/người. Mức bình quân của khối này đạt khoảng 5,7 triệu đồng/người, trong khi mức thấp nhất khoảng 3 triệu đồng/người. So với khối doanh nghiệp Nhà nước thuần túy, nhóm này có biên độ thưởng rộng hơn, phản ánh tính linh hoạt cao hơn trong hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Ở khối doanh nghiệp dân doanh, mức thưởng Tết Nguyên đán cao nhất đạt 45 triệu đồng/người, mức bình quân khoảng 3,9 triệu đồng/người và thấp nhất chỉ 200 nghìn đồng/người. Đây cũng là khối có số lượng doanh nghiệp lớn nhất trên địa bàn, với sự đa dạng về quy mô, ngành nghề, dẫn tới mức thưởng có sự phân hóa rõ rệt.

Đáng chú ý nhất là các doanh nghiệp FDI, mức thưởng Tết Nguyên đán cao nhất tại khối này lên tới 87 triệu đồng/người, cao nhất trong các khối doanh nghiệp được khảo sát. Mức bình quân đạt khoảng 5,5 triệu đồng/người, trong khi mức thấp nhất khoảng 800 nghìn đồng/người. Nhiều doanh nghiệp FDI duy trì đơn hàng ổn định, thị trường xuất khẩu thuận lợi nên có điều kiện chi thưởng cao, tạo động lực làm việc cho người lao động.

Nỗi niềm của người lao động

Nhiều ý kiến cho rằng, sự chênh lệch trên phản ánh rõ nét thực trạng phục hồi không đồng đều giữa các doanh nghiệp sau giai đoạn khó khăn. Một số doanh nghiệp có đơn hàng ổn định, hiệu quả sản xuất – kinh doanh cải thiện rõ rệt nên mạnh dạn chi thưởng cao để giữ chân lao động. Ngược lại, không ít doanh nghiệp vẫn phải cân đối chi phí, duy trì hoạt động ở mức cầm chừng, dẫn tới mức thưởng khá khiêm tốn.

"Đối với các nhà máy của công ty chúng tôi, từ đầu năm 2025 đến nay đã tiếp đón hàng chục đoàn khách lớn nhỏ đến tham quan, đánh giá nhà máy và trao đổi để ký kết các đơn hàng lớn sản xuất. Tuy nhiên, theo đánh giá chung, sự khởi sắc đó chỉ đang đến với những doanh nghiệp lớn, còn các đơn vị nhỏ lẻ thì vẫn còn gặp những khó khăn nhất định. Do vậy, mức thưởng Tết năm sẽ có sự chênh lệch khá lớn giữa các doanh nghiệp" – đại diện một công ty xuất nhập khẩu chia sẻ.

Cũng chính từ những thông tin thưởng Tết đã tác động trực tiếp đến người lao động, với nhiều cung bậc cảm xúc, nỗi niềm khác nhau. Bởi lẽ, đối với bản thân mỗi người lao động, thưởng Tết chính là một trong những nguồn tài chính quan trọng giúp cho họ đối phó với các chi phí sinh hoạt dịp Tết đến Xuân về. Bên cạnh đó, đây còn là phần thưởng cho những nỗ lực trong suốt một năm làm việc, là nguồn động viên tinh thần lớn lao dành cho người lao động.

Chị Nguyễn Thị Tâm – nhân viên một công ty thuộc Khu công nghiệp Nam Cấm phấn khởi nói: "Đối với những người lao động như chúng tôi, việc công ty có đơn hàng ổn định, tăng ca thường xuyên trong suốt thời gian qua sẽ kéo theo mức thưởng Tết dự kiến sẽ cao hơn mọi năm. Phần thưởng này là nguồn động viên tinh thần, giúp cho chúng tôi cảm thấy vui vẻ, an tâm đón một cái Tết sum vầy, đầy đủ bên gia đình".

Không riêng gì chị Tâm, nhiều người lao động khác khi được hỏi về tình hình thưởng Tết ở công ty đều tỏ ra rất vui mừng, phấn khởi. Họ cho rằng, dù mức thưởng ít hoặc nhiều thì vẫn cho thấy sự quan tâm, chia sẻ của Ban lãnh đạo công ty trong bối cảnh nền kinh tế Nghệ An vẫn còn đối diện với nhiều khó khăn, thách thức; đặc biệt là sau khi phải hứng chịu thiệt hại nặng nề bởi các đợt mưa bão, lũ lụt vừa qua.

"Việc đảm bảo thu nhập cho người lao động là yếu tố then chốt, được công ty đặc biệt quan tâm, thể hiện qua chính sách tiền lương linh hoạt, minh bạch và chế độ phúc lợi xã hội đa dạng, đồng nhất. Các chỉ số KPI (chỉ số đánh giá hiệu quả công việc) là cơ sở để Ban lãnh đạo công ty điều chỉnh mức thưởng Tết, nhằm đảm bảo công bằng và tạo động lực cho người lao động sau một năm nỗ lực làm việc" – đại diện một doanh nghiệp nhấn mạnh.

Ở góc nhìn kém lạc quan, thông qua cuộc khảo sát đã nêu ở mục trên cho thấy mức thưởng Tết giữa các doanh nghiệp đóng trên địa bàn tỉnh Nghệ An có sự chênh lệch khá lớn. Bên cạnh đó, thực tế ghi nhận nhiều người còn không được thưởng vì doanh nghiệp chưa thoát khỏi khó khăn phải tạm ngừng hoạt động hoặc giải thể, phá sản,… Đó là người lao động của hơn 2.000 doanh nghiệp đã rời thị trường trong 11 tháng đầu năm 2025.

Ngoài ra, vấn đề đáng chú ý khác là số lao động tự do, bao gồm những công nhân thời vụ, thợ xây, xe ôm, bán hàng rong, làm dịch vụ,... khi không có nguồn thu nhập ổn định, không có chế độ thưởng Tết như tại các doanh nghiệp hay cơ quan Nhà nước. Dù bản thân họ cũng đã rất vất vả làm việc trong suốt một năm qua, nhưng thưởng Tết là câu chuyện xa vời, với cung bậc cảm xúc chứa đựng những gam màu buồn.

Và đặc biệt, nỗi lo âu của không ít người lao động như trên sẽ trở nên nặng nề hơn nữa khi vấn đề giá cả hàng hoá trên thị trường thường trở nên đắt đỏ trong những ngày cuối năm âm lịch. Niềm vui ngày Tết có thể luôn hiện hữu đối với họ khi được đoàn viên bên gia đình, nhưng gánh nặng về tài chính khiến cho họ chẳng thể thảnh thơi như những người lao động khác…