Hàng Việt đối mặt 327 vụ điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường

Ngày 18/9, tại Hải Phòng, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn Phòng vệ thương mại lần thứ ba với chủ đề “Thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia - kiến tạo động lực cho tăng trưởng”.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, phòng vệ thương mại không phải công cụ hạn chế cạnh tranh mà nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, bảo vệ hợp lý năng lực sản xuất trong nước, đồng thời hỗ trợ hàng hóa Việt Nam duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo Cục Phòng vệ thương mại, ở chiều nhập khẩu, Việt Nam đã khởi xướng 62 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại và hiện duy trì 37 biện pháp đối với hàng hóa nhập khẩu. Việc điều tra, áp dụng các biện pháp được thực hiện trên cơ sở quy định pháp luật và các cam kết quốc tế, nhằm bảo đảm cạnh tranh công bằng và bảo vệ năng lực sản xuất trong nước.

Trong khi đó, sức ép đối với hàng hóa Việt Nam tại các thị trường xuất khẩu ngày càng rõ nét. Tính đến giữa tháng 9/2026, hàng xuất khẩu của Việt Nam đã đối mặt với 327 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường. Riêng 9 tháng năm nay có 27 vụ việc mới, nhiều hơn 4 vụ so với tổng số vụ việc của cả năm 2025.

Theo các chuyên gia tại diễn đàn, trong bối cảnh dư thừa công suất và cạnh tranh về giá ngày càng gay gắt, các sản phẩm công nghiệp cơ bản như kim loại, hóa chất, nhựa và vật liệu xây dựng tiếp tục là những nhóm hàng dễ phát sinh các vụ việc phòng vệ thương mại.

Bên cạnh các biện pháp truyền thống, xu hướng sử dụng công cụ chống lẩn tránh và chống gian lận xuất xứ cũng ngày càng phổ biến. Một số thị trường còn áp dụng những công cụ thương mại mới như thuế quan theo Điều 232, Điều 301 của Hoa Kỳ và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu, tạo thêm yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam trong việc theo dõi và tuân thủ các quy định tại thị trường nhập khẩu.

Diễn biến số vụ việc gia tăng cho thấy phòng vệ thương mại không còn là vấn đề chỉ đặt ra khi doanh nghiệp đã bị điều tra. Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, công tác này cần chuyển mạnh từ ứng phó sang chủ động, từ xử lý từng vụ việc sang quản trị rủi ro.

Để thực hiện mục tiêu này, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp; nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm, chất lượng dữ liệu và năng lực sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại.

Trong khuôn khổ diễn đàn, cơ quan chuyên môn cũng hướng dẫn doanh nghiệp nhận diện các dấu hiệu khởi xướng điều tra, xây dựng hồ sơ yêu cầu điều tra phòng vệ thương mại, thu thập dữ liệu và chứng minh thiệt hại nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và ngành sản xuất trong nước.

Việc chủ động chuẩn bị dữ liệu, minh bạch thông tin về sản xuất, xuất khẩu, nguồn gốc hàng hóa và chuỗi cung ứng được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng ứng phó khi vụ việc phát sinh. Cùng với đó, doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với hiệp hội và cơ quan quản lý để cập nhật cảnh báo, đánh giá nguy cơ và có phương án xử lý phù hợp ngay từ sớm.