Hoàn thiện hành lang pháp lý để nâng tầm dự trữ quốc gia

Để khẩn trương đưa Luật Dự trữ quốc gia năm 2025 đi vào cuộc sống, Bộ Tài chính vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều, biện pháp thi hành Luật Dự trữ quốc gia về dự trữ quốc gia và quản lý, sử dụng hàng dự trữ quốc gia.

So với các quy định hiện hành, dự thảo Nghị định có nhiều quy định mới đột phá, tập trung vào việc phân quyền triệt để, hiện đại hóa danh mục dự trữ và đa dạng hóa nguồn lực, qua đó nâng cao tính chủ động của quốc gia trước các tình huống cấp bách.

Một trong những thay đổi lớn là phân cấp thẩm quyền từ Thủ tướng cho Bộ trưởng Bộ Tài chính và người đứng đầu các bộ, ngành quản lý hàng dự trữ quốc gia. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính được quyết định kế hoạch hàng dự trữ quốc gia hằng năm, đồng thời phân cấp cho các bộ chủ động quyết định nhập, xuất hàng dự trữ.

Dự thảo cũng nâng mức thẩm quyền xử lý hao hụt hàng dự trữ. Các bộ, ngành được quyết định giảm vốn với lượng hàng thiệt hại dưới 1 tỷ đồng mỗi lần xử lý, thay vì mức 300 triệu đồng như hiện hành.

Đáng chú ý, danh mục hàng dự trữ quốc gia được điều chỉnh theo hướng loại bỏ các mặt hàng không còn phù hợp và bổ sung nhiều lĩnh vực mới mang tính chiến lược. Theo đó, dự thảo không tiếp tục giao Bộ Xây dựng quản lý hàng dự trữ quốc gia như trước đây.

Trong khi đó, lần đầu tiên Bộ Khoa học và Công nghệ được đề xuất quản lý các mặt hàng công nghệ chiến lược như chip bán dẫn, sản phẩm công nghệ y - sinh học tiên tiến, vật liệu mới, công nghệ năng lượng và sản phẩm an ninh mạng.

Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung danh mục “nhiên liệu” cho Bộ Công an phục vụ phương tiện đặc chủng và bổ sung “nhiên liệu, năng lượng” cho Bộ Tài chính quản lý.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung các mặt hàng công nghệ cao và năng lượng nhằm giúp Việt Nam chủ động hơn trước nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và bảo đảm an ninh năng lượng.

Dự thảo cũng mở rộng cơ chế huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho dự trữ quốc gia. Ngoài vốn nhà nước, cơ quan quản lý được tiếp nhận đóng góp tự nguyện bằng tiền hoặc hàng hóa từ doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân theo quy định pháp luật.

Ở khâu quản lý, dự thảo bổ sung mô hình kiểm tra “toàn chuỗi”, từ lập kế hoạch đến sử dụng hàng sau xuất cấp, đồng thời cho phép kiểm tra trực tuyến dựa trên dữ liệu điện tử nhằm tăng minh bạch và hạn chế thất thoát tài sản công.

Một điểm mới khác là mở rộng chế độ phụ cấp thâm niên, ưu đãi nghề cho lực lượng làm công tác dự trữ tại các bộ, ngành và địa phương. Mức phụ cấp ưu đãi nghề với lực lượng trực tiếp làm công tác dự trữ tại Bộ Quốc phòng và Bộ Công an được đề xuất tăng từ 15% lên 25%.

Sự quan tâm này giúp cán bộ ngành dự trữ yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với ngành và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ các tình huống hiểm nguy, cấp bách. 

Theo các chuyên gia, dự thảo Nghị định đã thiết kế một hành lang pháp lý hiện đại, linh hoạt và đồng bộ về dự trữ quốc gia. Khi được ban hành, việc triển khai Nghị định sẽ giúp nâng cao tiềm lực dự trữ quốc gia, không chỉ để ứng phó với thiên tai, dịch bệnh, mà còn thực hiện mục tiêu tự chủ chiến lược, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia và sự phát triển bền vững của đất nước.

Theo kế hoạch, dự thảo Nghị định sẽ được trình Chính phủ thông qua trước tháng 5/2026 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026. Riêng đối với các quy định liên quan đến dự trữ chiến lược có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2027.