Hoàn thiện pháp luật kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh

Tham dự Hội thảo, về phía Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật có: PGS.TS Vũ Trọng Lâm - Giám đốc, Tổng Biên tập. Về phía Đại học Kinh tế Quốc dân có: GS.TS Tô Trung Thành - Phó Giám đốc Đại học; GS.TS Trần Thọ Đạt - Chủ tịch Hội đồng Khoa học & Đào tạo; TS. Hoàng Xuân Trường - Trưởng khoa Luật.

Cùng dự hội thảo còn có đại diện lãnh đạo các Trường, Phòng ban, Khoa, Viện, Trung tâm; các nhà khoa học, chuyên gia pháp lý, nhà quản lý, giảng viên, nhà nghiên cứu và đại diện cộng đồng doanh nghiệp.

Hội thảo tập trung trao đổi, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; đánh giá thực trạng, nhận diện những điểm nghẽn, khoảng trống pháp lý, từ đó đề xuất định hướng, giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trong thời gian tới.

Với 168 tham luận gửi đến, Ban Tổ chức đã lựa chọn 66 bài viết thông qua phản biện kín để đưa vào Kỷ yếu Hội thảo. Nội dung các tham luận tập trung vào những vấn đề pháp lý mới phát sinh trong nền kinh tế số, như giao dịch và hợp đồng điện tử, tài sản số, trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, cạnh tranh trên môi trường số.

Đồng thời, đề cập đến pháp luật phục vụ chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, trong đó có thị trường tín chỉ carbon, chuyển đổi năng lượng, tài chính xanh và quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS Tô Trung Thành - Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân - nhấn mạnh, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và quản trị. Cùng với đó, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải đã trở thành những yêu cầu chiến lược đối với năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.

Theo GS.TS Tô Trung Thành, những chuyển biến này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc hoàn thiện pháp luật kinh tế. Trong bối cảnh các quan hệ kinh tế ngày càng đa dạng, phức tạp và có tính xuyên biên giới, hệ thống pháp luật cần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch, đồng thời có khả năng thích ứng với sự xuất hiện của các công nghệ, mô hình kinh doanh và phương thức giao dịch mới. Việc hoàn thiện thể chế cần hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, thuận lợi và thúc đẩy phát triển bền vững.

Từ góc độ của một cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa chất lượng thể chế, pháp luật kinh tế với năng lực cạnh tranh quốc gia và sự phát triển của doanh nghiệp. Một hệ thống pháp luật phù hợp sẽ góp phần khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giảm chi phí tuân thủ và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Ngược lại, những quy định thiếu rõ ràng, chồng chéo hoặc chậm thích ứng có thể làm gia tăng rủi ro pháp lý, hạn chế cơ hội phát triển.

GS.TS Tô Trung Thành cũng nhấn mạnh tới sự cần thiết phải tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học, xây dựng chính sách, tổ chức thi hành pháp luật và thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Trong đó, các trường đại học và viện nghiên cứu có vai trò cung cấp luận cứ khoa học, phát hiện những vấn đề mới và đánh giá tác động chính sách; các cơ quan quản lý tiếp nhận, vận dụng những kết quả nghiên cứu có giá trị; cộng đồng doanh nghiệp phản ánh khó khăn, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp từ thực tiễn.

Tại hội thảo, PGS.TS Vũ Trọng Lâm - Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật - cho rằng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang tạo ra những thay đổi căn bản trong mô hình tăng trưởng, phương thức quản lý và phân bổ nguồn lực. Trong bối cảnh đó, pháp luật kinh tế cần được tiếp cận một cách tổng thể, có sự kết nối giữa các lĩnh vực đầu tư, thương mại, tài chính, công nghệ, dữ liệu và môi trường, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế hiện đại.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm phân tích, sự phát triển của giao dịch điện tử, tài sản số, công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số đang đặt ra nhiều vấn đề về giá trị pháp lý của giao dịch, chứng cứ điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền lợi người tiêu dùng, cạnh tranh và trách nhiệm của các chủ thể trong môi trường số. Trong khi đó, chuyển đổi xanh đòi hỏi những cơ chế pháp lý rõ ràng, minh bạch đối với giảm phát thải, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, tài chính xanh và thị trường tín chỉ carbon.

Từ thực tiễn đó, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, pháp luật kinh tế cần phát huy vai trò kiến tạo môi trường phát triển, khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện cho các mô hình kinh tế mới, đồng thời bảo đảm khả năng kiểm soát rủi ro, bảo vệ lợi ích công cộng và quyền tự do kinh doanh.

PGS.TS Vũ Trọng Lâm đề xuất tập trung vào năm nhóm vấn đề trọng tâm: hoàn thiện thể chế kinh tế và hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch, hiện đại; xây dựng khung pháp lý cho các hoạt động kinh tế trong môi trường số; hoàn thiện pháp luật phục vụ chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững; nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh; đồng thời nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam.

Bên cạnh đó, PGS.TS Vũ Trọng Lâm đề nghị các nghiên cứu, kiến nghị chính sách cần gắn chặt với thực tiễn, có cách tiếp cận liên ngành và chú trọng khả năng áp dụng. Các giải pháp không dừng lại ở việc đề xuất sửa đổi quy định mà cần làm rõ điều kiện thực hiện, nguồn lực, cơ chế phối hợp và phương thức đánh giá hiệu quả, qua đó nâng cao giá trị ứng dụng của các kết quả nghiên cứu.

Các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp đã cùng trao đổi quan điểm, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và thảo luận các giải pháp hoàn thiện pháp luật kinh tế. Những nội dung được đặt ra tập trung vào việc nâng cao khả năng thích ứng của hệ thống pháp luật trước sự phát triển của công nghệ, cải thiện hiệu quả thực thi, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình kinh tế mới.

Tại các phiên tham luận khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp cũng đã tập trung làm rõ những vấn đề pháp lý nổi bật trong quá trình phát triển kinh tế số và chuyển đổi xanh tại Việt Nam, với nhiều báo cáo chuyên sâu từ các nhà khoa học và chuyên gia pháp lý.

Hội thảo khoa học quốc gia "Pháp luật kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh" thành công đã góp phần tăng cường kết nối giữa nghiên cứu khoa học, hoạch định chính sách và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Thông qua hội thảo, góp phần bổ sung luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật kinh tế Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh.