Hoạt động xuất khẩu than tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung khí đốt và đẩy giá năng lượng tăng cao, than đá - loại nhiên liệu từng bị xem là “lỗi thời” đang bất ngờ trở lại mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu.

Diễn biến này đã tạo lực đẩy đáng kể cho hoạt động xuất khẩu than của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026. Theo số liệu của Cục Hải quan, riêng trong tháng 4, Việt Nam xuất khẩu gần 169.000 tấn than, tăng khoảng 83% so với cùng kỳ năm trước.

Lũy kế 4 tháng đầu năm, lượng than xuất khẩu đạt gần 493.000 tấn, thu về khoảng 78 triệu USD, tăng gần gấp đôi về sản lượng và tăng gần 70% về kim ngạch so với cùng kỳ năm 2025. Giá xuất khẩu bình quân trong tháng 4 đạt khoảng 164 USD/tấn, cao hơn khoảng 10% so với đầu năm.

Theo các chuyên gia năng lượng, đà tăng này phản ánh xu hướng nhiều quốc gia đẩy mạnh tìm kiếm nguồn nhiên liệu thay thế cho khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trong bối cảnh lo ngại rủi ro nguồn cung và biến động giá từ khu vực Trung Đông.

Trong cơ cấu thị trường, Indonesia hiện là khách hàng nhập khẩu than lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 27% tổng lượng xuất khẩu, tăng 1 điểm phần trăm so với năm 2025. Trong 4 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu sang thị trường này 132.231 tấn than, tăng 200% so với cùng kỳ; riêng tháng 4 ghi nhận mức tăng trưởng hơn 1.100%.

Nhật Bản đứng thứ hai với 128.327 tấn, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Theo Reuters, các quốc gia nhập khẩu LNG lớn tại châu Á như Nhật Bản và Hàn Quốc đã gia tăng đáng kể sản lượng điện than trong tháng 4 và đầu tháng 5 để bù đắp cho chi phí khí đốt tăng cao và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Tại Hàn Quốc, sản lượng điện than trong tháng 4 tăng gần 40% so với cùng kỳ năm ngoái – mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2019. Số liệu của Hải quan Việt Nam cho thấy nước này đã nhập khẩu hơn 4.000 tấn than từ Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026, trong khi cùng kỳ năm trước chưa phát sinh đơn hàng.

Không chỉ riêng Việt Nam, thị trường than toàn cầu cũng đang chứng kiến sự gia tăng nhu cầu trong ngắn hạn khi nhiều nền kinh tế tạm thời quay lại với nhiệt điện than nhằm giảm phụ thuộc vào khí đốt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và giá năng lượng biến động mạnh.

Dù xu hướng chuyển dịch sang năng lượng sạch vẫn là mục tiêu dài hạn của nhiều quốc gia, nhưng thực tế cho thấy than đá vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng toàn cầu. Đối với Việt Nam, sự phục hồi của thị trường này đang mở ra cơ hội gia tăng kim ngạch xuất khẩu, đồng thời khẳng định khả năng thích ứng linh hoạt của ngành than trước những biến động của kinh tế thế giới.