Hợp tác, chia sẻ tri thức giáo dục, kiến tạo sự thịnh vượng chung trong kỷ nguyên mới

GMC 2026 quy tụ gần 400 đại biểu là lãnh đạo các trường đại học, nhà khoa học, chuyên gia và đại diện các tổ chức giáo dục quốc tế, cùng thảo luận những xu hướng chuyển đổi giáo dục đại học trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), với chủ đề chính của hội nghị là: "Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo".

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung vào bốn nhóm nội dung chính. Nhóm thứ nhất, xem xét lại sứ mệnh và chiến lược phát triển của các trường đại học trong kỷ nguyên AI, thúc đẩy những mô hình nghiên cứu, sáng tạo tri thức và đổi mới quản trị. Nhóm thứ hai, phát triển năng lực mới cho nhà giáo dục và người học, đặc biệt là tư duy phản biện, sáng tạo, phán đoán và lý luận đạo đức; đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy, đánh giá và thúc đẩy học tập suốt đời.

Nhóm thứ ba, xây dựng các tiêu chuẩn đạo đức, khung quản trị và niềm tin trong ứng dụng AI, bảo đảm tính minh bạch, trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm. Nhóm thứ tư, tăng cường hợp tác giữa các đại học, tổ chức quốc tế, nền tảng giáo dục trực tuyến và doanh nghiệp nhằm chia sẻ tài nguyên giáo dục chất lượng cao, mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ và xây dựng hệ sinh thái giáo dục toàn cầu công bằng, bao trùm, bền vững.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Bùi Thế Duy - Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội - chia sẻ: Những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo đang ngày càng phát triển mạnh mẽ. Trong lĩnh vực giáo dục, AI cũng đang tạo ra những thay đổi sâu sắc, không chỉ hỗ trợ tìm kiếm thông tin mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình dạy, học và nghiên cứu.

AI có thể đóng vai trò như một trợ giảng cá nhân, hỗ trợ sinh viên học tập theo năng lực, giúp giảng viên xây dựng học liệu, đổi mới phương pháp giảng dạy và hỗ trợ các nhà khoa học phân tích dữ liệu, đề xuất giả thuyết, tìm kiếm hướng nghiên cứu mới. Những khả năng này mở ra cơ hội lớn để cá nhân hóa việc học, nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy nghiên cứu khoa học.

Tuy nhiên, PGS.TS Bùi Thế Duy băn khoăn rằng, AI cũng đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, liêm chính học thuật, bảo vệ dữ liệu và nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ. Khi AI có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc trí tuệ, giáo dục không thể tiếp tục chủ yếu dựa trên việc truyền thụ, ghi nhớ và tái hiện kiến thức, mà phải chú trọng hơn đến phát triển tư duy độc lập, khả năng phản biện, sáng tạo và giải quyết vấn đề của người học.

Chuyển đổi giáo dục vì thế đã trở thành yêu cầu tất yếu, không chỉ là đưa AI vào giảng đường mà còn phải đổi mới căn bản cách thức dạy, học và nghiên cứu, phát huy thế mạnh của công nghệ trong khi con người vẫn giữ vai trò chủ động, sáng tạo. Đây cũng là tinh thần của Hội thảo năm nay với chủ đề "Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo", qua đó nhằm chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy những mô hình giáo dục mới và sự hợp tác hiệu quả giữa con người và AI.

PGS.TS Bùi Thế Duy nhận định, mặc dù đã sớm quan tâm, chủ động nghiên cứu và ứng dụng AI với những kết quả bước đầu, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận thức rằng để AI thực sự trở thành động lực đổi mới giáo dục, tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong đào tạo và nghiên cứu khoa học, cần tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và nguồn lực.

Đó là lý do mà Đại học Quốc gia Hà Nội mong muốn đẩy mạnh hợp tác với các thành viên Liên minh MOOC (liên minh quốc tế quy tụ các trường đại học hàng đầu trên thế giới) và Giáo dục trực tuyến toàn cầu cùng các đối tác quốc tế trong phát triển giáo dục số và ứng dụng AI. Trọng tâm là cùng xây dựng và chia sẻ các khóa học trực tuyến mở, học liệu số chất lượng cao, phát triển các chương trình đào tạo, đồng giảng dạy và nghiên cứu chung về AI trong giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức.

PGS.TS Bùi Thế Duy khẳng định, Đại học Quốc gia Hà Nội cam kết là thành viên tích cực, có trách nhiệm của Liên minh, chủ động tham gia và đóng góp vào các sáng kiến hợp tác chung. Qua đó, góp phần nâng cao vai trò của Việt Nam trong hợp tác giáo dục số toàn cầu và mang lại những giá trị thiết thực cho người học và cộng đồng.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, khi trí tuệ nhân tạo đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ, câu hỏi đặt ra cho giáo dục không còn là có nên sử dụng trí tuệ nhân tạo hay không, mà là sử dụng trí tuệ nhân tạo vào những mục đích gì, và con người sẽ tập trung phát triển những năng lực gì?

Đánh giá cao chủ đề của Hội thảo, Phó Thủ tướng cho rằng, tái phân bổ trí tuệ trong thời đại trí tuệ nhân tạo không có nghĩa là chuyển giao trí tuệ cho máy móc một cách đơn thuần, mà là để công nghệ giúp con người tập trung phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời.

Theo Phó Thủ tướng, điều quan trọng nhất là con người phải luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ. Thành công của giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người.

Tại Việt Nam, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với tương lai phát triển đất nước. Hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang chuyển mạnh sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy con người làm trung tâm, chủ thể và động lực phát triển.

Hiện nay, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều quyết sách chiến lược quan trọng, nổi bật là Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Theo đó, Việt Nam chủ trương xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, công bằng và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để đổi mới căn bản phương thức dạy và học, nghiên cứu và quản trị giáo dục. Trong tiến trình ấy, giáo dục đại học phải giữ vai trò tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, sáng tạo tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Nhấn mạnh khát vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực và thế giới, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, cùng các đối tác cụ thể hóa kết quả GMC 2026 thành những chương trình, dự án hợp tác "có sản phẩm, có thời hạn cụ thể". Đây là yêu cầu quan trọng nhằm chuyển những ý tưởng, sáng kiến và kết nối học thuật tại hội thảo thành các hoạt động hợp tác thiết thực, tạo giá trị cho giáo dục và nghiên cứu khoa học.

Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ Việt Nam cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng mở, minh bạch, ổn định; đồng thời kêu gọi các nhà khoa học, nhà giáo dục, trí thức và đối tác quốc tế đến Việt Nam cùng hợp tác, chia sẻ tri thức và kiến tạo sự thịnh vượng chung trong kỷ nguyên mới.

Tại hội thảo, ông Tshilidzi Marwala, Phó Tổng thư ký Liên Hợp Quốc kiêm Hiệu trưởng Trường Đại học Liên Hợp Quốc, nhận định: AI có tiềm năng cá nhân hóa trải nghiệm học tập, hỗ trợ nhà giáo và mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục, kể cả ở những khu vực còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nếu thiếu các chính sách và hành động phù hợp, AI có thể tạo ra khoảng cách số mới, làm gia tăng những bất bình đẳng vốn có.

Ông Trần Quần, Trợ lý Tổng Giám đốc UNESCO phụ trách Giáo dục, cũng đã có phát biểu nhấn mạnh trách nhiệm của các trường đại học trong việc bảo vệ tính chủ động của con người, phát triển tư duy phản biện và năng lực phán đoán độc lập. Theo quan điểm của UNESCO, quyền được giáo dục và lợi ích công cộng phải tiếp tục giữ vị trí trung tâm khi AI được ứng dụng ngày càng sâu rộng, đồng thời cần bảo đảm quyền lợi của người học, nhà giáo và sự công bằng trong tiếp cận công nghệ.

Tại hội thảo, các đại biểu đã được lắng nghe nhiều tham luận, phát biểu quan trọng. Trong đó có bài trình bày chính tại hội thảo của Giáo sư Lý Lộ Minh, Giám đốc Đại học Thanh Hoa, Chủ tịch Ban điều hành Liên minh GMA; chuyên gia quốc tế Shafika Isaacs (UNESCO IITE), Jacques Frémont (Đại học Ottawa), Letlhokwa Mpedi (Đại học Johannesburg), Wilert Puriwat (Đại học Chulalongkorn), Colin Bailey (Đại học Queen Mary London), Xu Kun (Đại học Bưu chính Viễn thông Bắc Kinh), Emma McCoy (Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị Luân Đôn) và Karen L. Thornber (Đại học Harvard),...

Các ý kiến trao đổi và tham luận trình bày tập trung vào vấn đề đổi mới mô hình đại học, quản trị và lãnh đạo trong kỷ nguyên AI, phát triển năng lực người học, nâng cao chất lượng giáo dục và xây dựng những hệ sinh thái học tập có khả năng thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

Đáng chú ý, nhiều ý kiến cho rằng, AI có thể hỗ trợ truyền đạt kiến thức, xử lý thông tin và cá nhân hóa học tập, nhưng không thể thay thế vai trò của nhà giáo trong phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, trí tuệ cảm xúc và các giá trị nhân văn cho người học. Các ý kiến cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và tái định hình vai trò của giảng viên trong môi trường giáo dục tích hợp AI, hướng tới phát huy thế mạnh của công nghệ nhưng vẫn bảo đảm con người giữ vai trò chủ thể của quá trình giáo dục.

Phát biểu kết thúc hội thảo, PGS.TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, khẳng định: Trong thời gian tới, Đại học Quốc gia Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác quốc tế phát triển khóa học trực tuyến bằng tiếng Việt và tiếng Anh, thử nghiệm mô hình lớp học kết hợp xuyên biên giới và đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng AI trong giảng dạy, đánh giá và phát triển đội ngũ giáo viên, hướng tới những kết quả hợp tác cụ thể, thiết thực.

Được tổ chức từ ngày 2-4/11/2026 với sự phối hợp của Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (GMA) và UNESCO IITE, GMC 2026 có sự tham gia của đại diện nhiều cơ sở giáo dục, nghiên cứu uy tín như Đại học Harvard, Đại học Thanh Hoa, Đại học Tokyo, Đại học Chulalongkorn, Đại học Queen Mary London, Đại học Johannesburg và nhiều đối tác quốc tế khác.

Với vai trò đồng đăng cai GMC 2026, Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục khẳng định định hướng chủ động hội nhập, kết nối tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học. Trên cơ sở những định hướng của lãnh đạo Chính phủ và các sáng kiến được trao đổi tại hội thảo, Đại học Quốc gia Hà Nội hướng tới cùng các đối tác phát triển những chương trình hợp tác có mục tiêu, sản phẩm và lộ trình thực hiện cụ thể, góp phần chuyển hóa tiến bộ công nghệ thành giá trị thiết thực cho người học, cộng đồng và sự phát triển đất nước.