Khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026

Diễn ra trong hai ngày 9 - 10/6, đây là sự kiện đối ngoại đa phương quan trọng, tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác khu vực. Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự và có bài phát biểu dẫn đề.

Phiên khai mạc có sự tham dự của Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn.

Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Việt Nam, được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Qua hai kỳ tổ chức năm 2024 và 2025, nhiều ý tưởng, sáng kiến từ diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong văn kiện của các hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm. Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN.

Năm nay, Diễn đàn được tổ chức đúng vào thời điểm năm 2026 là năm kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Đông Nam Á (TAC), đồng thời cũng là năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp.

Theo Ban Tổ chức, chủ đề của AFF năm nay phản ánh nhu cầu của ASEAN trong việc hành động với sự đoàn kết, tầm nhìn sáng tạo và khát vọng thực tiễn mạnh mẽ hơn trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều bất ổn. Diễn đàn mong muốn nhấn mạnh rằng tương lai của ASEAN phải được cùng nhau kiến tạo, với hòa bình là nền tảng của sự ổn định khu vực, thịnh vượng là động lực của phát triển bền vững, và con người là trung tâm của hợp tác khu vực.

Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 thu hút hơn 600 đại biểu tham dự trực tiếp, nhiều lãnh đạo cấp cao các nước ASEAN, lãnh đạo các tổ chức quốc tế, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương của Việt Nam và quốc tế.

Phát biểu chào mừng tại Phiên Khai mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao các nước ASEAN, Timor-Leste, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các tổ chức quốc tế, giới học giả, doanh nghiệp và địa phương đã phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn đối với tương lai của ASEAN, đồng thời thể hiện tinh thần đồng hành và trách nhiệm chung trong việc định hình hướng phát triển của khu vực trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết Diễn đàn Tương lai ASEAN được Việt Nam khởi xướng với mong muốn tạo dựng “một không gian đối thoại cởi mở, thực chất và hướng tới tương lai”, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp cùng các đối tác trong và ngoài khu vực để trao đổi ý tưởng, chia sẻ sáng kiến và đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. 

Sự hưởng ứng tích cực từ các nước thành viên và các đối tác quốc tế ngay từ những kỳ đầu tiên cho thấy nhu cầu ngày càng rõ nét về một diễn đàn đa chiều, có khả năng kết nối các ý tưởng chiến lược với quá trình hoạch định chính sách của ASEAN.

Theo Bộ trưởng, với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm”, Diễn đàn năm nay tập trung thảo luận những vấn đề mang ý nghĩa chiến lược đối với ASEAN, từ củng cố đoàn kết nội khối, nâng cao năng lực tự cường và tự chủ chiến lược, phòng ngừa xung đột cho đến các lĩnh vực đang định hình tương lai khu vực như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tài chính. Đây đều là những chủ đề có tác động sâu rộng đến quỹ đạo phát triển của ASEAN, đòi hỏi các quốc gia thành viên phải tăng cường phối hợp và tìm kiếm các cách tiếp cận mới về quản trị cũng như hợp tác khu vực.

Phát biểu dẫn đề phiên Khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi chủ đề của diễn đàn phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của hiệp hội trong giai đoạn tới. Theo Thủ tướng, trong bối cảnh thế giới biến đổi sâu sắc, câu hỏi đặt ra không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng ra sao mà là ASEAN sẽ định hình tương lai của chính mình như thế nào trong thế kỷ XXI.

Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam cho rằng, sau 59 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô dân số gần 700 triệu người dân hay ở vị thế của một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới mà là ở chính những nỗ lực vượt lên trên khác biệt, vun đắp lòng tin và mở rộng hợp tác để trở thành một Cộng đồng đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng.

"Nếu gần sáu thập kỷ đã qua là hành trình xây dựng bản sắc của ASEAN thì những thập kỷ tới đây sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong một thế giới mà những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại. Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh. Trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất. Dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực. Và chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển", Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu.

Theo Thủ tướng, trong thời khắc mang tính bước ngoặt như vậy, lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại. "Việt Nam tin rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình đó – nơi không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu, mà là một động lực góp phần định hình chính các xu thế đó", ông bày tỏ.

Ông cho rằng, để hiện thực hóa khát vọng đó, ASEAN cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng - những giá trị làm nên thành công của mình - nhưng với cách tiếp cận sáng tạo hơn: Đồng thuận về giá trị nhưng năng động trong hành động, kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức, giữ vững về bản sắc nhưng chủ động tạo thời cơ trước những thay đổi của thời đại mới.

Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam cho rằng, trên hành trình thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN cần hướng tới ba tầm vóc chiến lược: Thứ nhất, không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu, mà ASEAN còn phải góp phần định hình các xu thế đó. Thứ hai, không chỉ là một trung tâm sản xuất mà còn là một trung tâm đổi mới, sáng tạo. Thứ ba, không chỉ là một cộng đồng các quốc gia mà còn là một cộng đồng thực sự của người dân.

Khẳng định giá trị lớn nhất mà ASEAN đã chứng minh trong gần 60 năm qua là khả năng biến khác biệt thành hợp tác, thống nhất mà không triệt tiêu đa dạng và hội nhập mà vẫn giữ được bản sắc riêng, Thủ tướng tin tưởng ASEAN sẽ tiếp tục phát huy những giá trị đó để đóng góp tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Trên hành trình đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Việt Nam cam kết mạnh mẽ tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai với tất cả con tim và khối óc, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN, cũng như gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của cả khu vực.