Khoa Công nghệ Hóa học và Thực phẩm - Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM : Ba mươi năm kiến tạo nền tảng, khẳng định vị thế và khát vọng vươn xa

Từ những ngày đầu gian khó đến dấu mốc trưởng thành

Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Khoa Công nghệ Hóa học và Thực phẩm - Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM (1996–2026) được tổ chức vào ngày 14/11/2026 là dịp để các thế hệ cán bộ, giảng viên, cựu sinh viên và sinh viên cùng nhìn lại hành trình xây dựng, phát triển của đơn vị; đồng thời tri ân những người đã đặt nền móng, kế thừa và tiếp tục vun đắp cho sự trưởng thành của Khoa.

Hành trình ấy bắt đầu từ năm 1996, với sự ra đời của Bộ môn Bảo quản và Chế biến nông sản thực phẩm, dưới sự dẫn dắt của Nhà giáo Nhân dân, PGS.TS. Bùi Văn Miên cùng các cộng sự. Trong điều kiện ban đầu còn nhiều khó khăn về nhân lực và cơ sở vật chất, việc xây dựng một ngành đào tạo mới đòi hỏi sự kiên trì, tâm huyết và quyết tâm của những người đi trước.

Những ngày đầu, nguồn lực còn hạn chế, cơ sở vật chất chưa đầy đủ, đội ngũ giảng viên còn mỏng. Theo hồi ức được chia sẻ tại lễ kỷ niệm, hành trình xây dựng ngành từng bắt đầu gần như với con số không. Từ điều kiện ban đầu ấy, những người đi trước đã từng bước xây dựng chương trình đào tạo, tham khảo các chương trình của Úc, Mỹ và châu Âu, đồng thời đặt nền móng cho hệ thống phòng thí nghiệm phục vụ giảng dạy, nghiên cứu. Những nỗ lực ban đầu ấy không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà còn hình thành tư duy đào tạo gắn với thực hành, thực nghiệm và ứng dụng – định hướng có ý nghĩa xuyên suốt trong quá trình phát triển của Khoa.

Năm 2004, Bộ môn Công nghệ Hóa học được thành lập, mở rộng thêm lĩnh vực chuyên môn và tạo cơ sở cho sự phát triển liên ngành sau này. Giai đoạn 2004–2005, các chuyên ngành liên quan đến bảo quản, chế biến nông sản, dinh dưỡng và vi sinh thực phẩm tiếp tục được phát triển. Đến năm học 2007–2008, chương trình tiên tiến ngành Công nghệ thực phẩm được triển khai với sự hợp tác của Đại học California Davis (Hoa Kỳ), giảng dạy bằng tiếng Anh. Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới chương trình đào tạo, tiếp cận phương pháp giảng dạy và chuẩn học thuật quốc tế.

Cùng với sự phát triển về chương trình, các bộ môn chuyên môn từng bước được hình thành, gồm Hóa sinh thực phẩm, Vi sinh thực phẩm, Phát triển sản phẩm, Công nghệ sau thu hoạch và Thiết bị chế biến. Qua từng giai đoạn, đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và hoạt động nghiên cứu được củng cố, tạo nên nền tảng chuyên môn cho sự phát triển của đơn vị.

Ngày 24/2/2021, Khoa Công nghệ Hóa học và Thực phẩm chính thức được thành lập trên cơ sở hợp nhất Khoa Công nghệ thực phẩm và Bộ môn Công nghệ hóa học. Đây là bước chuyển quan trọng về tổ chức, tạo điều kiện kết nối nguồn lực, phát huy thế mạnh của hai lĩnh vực và mở rộng khả năng nghiên cứu, đào tạo theo hướng liên ngành.

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy sự trưởng thành của Khoa không chỉ được tạo nên bởi những dấu mốc thành lập hay thay đổi về cơ cấu tổ chức, mà còn là kết quả của sự tiếp nối giữa các thế hệ. Từ những người đặt nền móng ban đầu đến đội ngũ kế thừa hôm nay, mỗi giai đoạn đều đóng góp một phần vào quá trình xây dựng bản sắc và năng lực chuyên môn của Khoa.

Phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu

Từ nền tảng ban đầu ấy, Khoa từng bước xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học có trình độ chuyên môn, đồng thời mở rộng hoạt động nghiên cứu và hợp tác. Theo thông tin được chia sẻ tại buổi lễ, sau khoảng 5 năm hình thành, đội ngũ giảng dạy đã có 30 người, trong đó có 3 tiến sĩ và 13 thạc sĩ. Đến nay, Khoa có 51 cán bộ, viên chức. Đây là nguồn lực quan trọng để Khoa tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển nghiên cứu khoa học và mở rộng hợp tác trong nước, quốc tế.

Trong đào tạo, Khoa chú trọng gắn kiến thức lý thuyết với thực hành, thí nghiệm và yêu cầu ứng dụng. Sinh viên được khuyến khích tham gia nghiên cứu khoa học, phát triển sản phẩm và tiếp cận môi trường doanh nghiệp.

Hoạt động hợp tác quốc tế cũng được chú trọng, với các mối liên hệ và trao đổi học thuật cùng đối tác tại Hoa Kỳ, Úc, Anh và một số quốc gia trong khu vực. Bên cạnh chương trình tiên tiến hợp tác với Đại học California Davis, các hoạt động kết nối chuyên gia, trao đổi nghiên cứu và hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp tiếp tục tạo cơ hội để giảng viên, nhà khoa học và sinh viên tiếp cận tri thức, phương pháp và kinh nghiệm quốc tế.

Những nỗ lực trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng tập thể được ghi nhận qua nhiều danh hiệu, phần thưởng từ Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đặc biệt, sắp tới đây, Khoa có hai cá nhân được nhận bằng khen từ Thủ tướng Chính phủ.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, PGS. TS Kha Chấn Tuyền – Trưởng khoa Công nghệ Hóa học và Thực phẩm nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục phát huy thành quả đã có, đồng thời chuyển mạnh hoạt động nghiên cứu theo hướng ứng dụng, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa sản phẩm. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là chuẩn bị chương trình Kỹ sư tài năng gắn kết với doanh nghiệp, nhằm tăng cường năng lực chuyên môn, khả năng thực hành và sự gắn bó giữa đào tạo với nhu cầu sử dụng nhân lực.

Cùng với đổi mới đào tạo, Nhà trường đã phê duyệt xây dựng cơ sở vật chất, tạo điều kiện để Khoa phát triển quy trình công nghệ, hoàn thiện sản phẩm nghiên cứu và tiến tới chuyển giao, thương mại hóa. Đây là bước nối quan trọng giữa nghiên cứu trong phòng thí nghiệm với khả năng ứng dụng trong sản xuất và đời sống. Khoa cũng định hướng tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kiểm soát chất lượng thực phẩm, nghiên cứu thực phẩm cá nhân hóa và phát triển các giải pháp công nghệ đáp ứng yêu cầu mới của thị trường.

Tầm nhìn 2035 - Hợp lực tri thức, lan tỏa giá trị

Phát biểu tại buổi lễ, PGS. TS Nguyễn Tất Toàn - Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM đánh giá chặng đường 30 năm của Khoa là kết quả của quá trình kế thừa, đoàn kết và nỗ lực qua nhiều thế hệ. Theo lãnh đạo Nhà trường, sự phát triển của mỗi khoa, mỗi đơn vị chính là một phần tạo nên sức mạnh chung của Trường. Nhà trường cam kết tiếp tục đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để Khoa thực hiện các mục tiêu chiến lược và nâng cao vị thế trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở nhìn lại những thành tựu đã đạt được, Hiệu trưởng định hướng tầm nhìn phát triển của Khoa đến năm 2035, với mục tiêu trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo liên ngành đạt chuẩn quốc tế. Theo Hiệu trưởng, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và nhu cầu xã hội thay đổi nhanh chóng, việc xác định tầm nhìn cần gắn với khả năng thích ứng, tính khả thi và những mục tiêu cụ thể, có thể triển khai trong từng giai đoạn.

Định hướng thứ nhất là phát triển liên ngành, thúc đẩy công nghệ xanh và các giải pháp bền vững. Định hướng thứ hai tập trung đổi mới chất lượng đào tạo và nghiên cứu, lấy năng lực thích ứng làm trọng tâm. Định hướng thứ ba được Hiệu trưởng gửi gắm qua thông điệp hành động: "Hợp lực tri thức – Lan tỏa giá trị". Hiệu trưởng nhấn mạnh tương lai của lĩnh vực Công nghệ Hóa học và Thực phẩm nằm trong nội lực, trí tuệ và khát vọng của các thế hệ thầy cô, học viên, sinh viên. Mỗi người cần mạnh dạn đổi mới, dấn thân vào nghiên cứu khoa học và tận dụng các cơ hội kết nối với chuyên gia, đối tác, đặc biệt là các chuyên gia quốc tế. Trên nền tảng thành tựu 30 năm đã được vun đắp, Khoa được kỳ vọng sẽ có bước chuyển mình mạnh mẽ, tạo ra những kết quả có giá trị và dấu ấn khác biệt.

Khép lại buổi lễ, lãnh đạo Nhà trường gửi lời tri ân đến các thế hệ lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, giảng viên và những người đã đóng góp cho sự phát triển của Khoa; đồng thời cảm ơn các cơ quan ngoại giao, giáo sư, chuyên gia quốc tế, doanh nghiệp, đối tác, cựu sinh viên, học viên và sinh viên. Mỗi cá nhân, mỗi tổ chức đồng hành đều góp phần lan tỏa hình ảnh, giá trị và thương hiệu Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới. Đồng thời, các doanh nghiệp đồng hành cũng trao học bổng cho các em sinh viên có thành tích học tập tốt tại trường.

Ba mươi năm là một dấu mốc để tự hào, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho những mục tiêu cao hơn. Từ những phòng học, phòng thí nghiệm còn đơn sơ thuở ban đầu đến định hướng phát triển các phòng pilot, chương trình đào tạo tài năng và nghiên cứu liên ngành, hành trình của Khoa Công nghệ Hóa học và Thực phẩm cho thấy sức mạnh của sự kế thừa và đổi mới. Với nền tảng đã được vun đắp, cùng sự đồng hành của Nhà trường và các đối tác, Khoa có thêm cơ sở để hiện thực hóa khát vọng phát triển, đóng góp thiết thực cho sự nghiệp giáo dục, khoa học và công nghệ của đất nước.