Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành Nông nghiệp và Môi trường

Hội nghị được tổ chức dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long. Dự hội nghị còn có gần 450 đại biểu, đại diện các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng và tổ chức quốc tế.

Hội nghị tập trung nhận diện dư địa tăng trưởng, làm rõ các điểm nghẽn về công nghệ, thể chế, nguồn lực và thị trường; đồng thời đề xuất những giải pháp đột phá cho giai đoạn 2026-2030. Thông qua Hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng tới xác định những bài toán lớn, công nghệ lõi và nhiệm vụ ưu tiên, đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh: Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến, khó lường, cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Cùng diễn biến bất thường của thiên tai và biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp và môi trường đã nỗ lực duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Nhiều tiến bộ về giống, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, bảo quản, chế biến và truy xuất nguồn gốc đã được ứng dụng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh đòi hỏi ngành nông nghiệp và môi trường phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, khu vực phía Bắc có nhiều lợi thế về hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, đội ngũ chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, việc gắn kết giữa nghiên cứu và sản xuất còn rời rạc, chưa phát huy hiệu quả các nguồn lực khoa học công nghệ. Vì vậy, Bộ trưởng đề nghị hội nghị tập trung vào các giải pháp phát huy hiệu quả nguồn lực khoa học công nghệ, giải quyết những điểm nghẽn trong sản xuất, chế biến và thị trường, qua đó tạo chuyển biến thực chất về năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, giai đoạn 2021-2026, ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực, tạo sinh kế và thúc đẩy xuất khẩu.

Năm 2025, ngành tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỷ USD. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng đạt 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt 56,3 tỷ USD. Khoa học công nghệ đã góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

Việc ứng dụng giống mới, công nghệ sinh học, cơ giới hóa và quy trình canh tác tiên tiến giúp năng suất các giống lúa mới tăng khoảng 9,9%, sản lượng tăng ước 2,4 triệu tấn mỗi năm, tạo giá trị kinh tế gia tăng khoảng 12.000 tỷ đồng.

Trong các lĩnh vực khác, nghiên cứu vắc xin thú y, phát triển giống cây lâm nghiệp, mở rộng nuôi trồng thủy sản và tăng tỷ trọng chế biến sâu cũng đạt nhiều kết quả tích cực.

Tuy nhiên, hiện ngành nông nghiệp vẫn đối mặt với 05 điểm nghẽn lớn, đó là: sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; nghiên cứu và chuyển giao công nghệ dàn trải; hạn chế về giống và công nghệ đầu vào; thiếu công nghệ bảo quản, chế biến sâu; dữ liệu chưa liên thông và nhân lực số còn yếu.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tập trung nguồn lực vào những công nghệ giải quyết trực tiếp bài toán của từng ngành hàng, ưu tiên giống chất lượng cao, công nghệ sinh học, tự động hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc.

Đặc biệt, cần đổi mới phương thức nghiên cứu theo hướng lấy nhu cầu doanh nghiệp và thị trường làm điểm xuất phát; tăng cường liên kết viện, trường, doanh nghiệp và địa phương, gắn nhiệm vụ khoa học công nghệ với sản phẩm cụ thể, khả năng thương mại hóa và hiệu quả kinh tế.

Mục tiêu không chỉ là tạo ra nhiều kết quả nghiên cứu, mà quan trọng hơn là đưa công nghệ vào sản xuất, giảm chi phí, nâng giá trị gia tăng và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho ngành nông nghiệp.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá, tiềm năng phát triển nông nghiệp của cả nước, đặc biệt khu vực phía Bắc, còn rất lớn. Khu vực phía Bắc bao gồm 20 tỉnh, thành phố, có nhiều tiềm năng và lợi thế trong phát triển nông nghiệp. Các báo cáo tham luận đã phản ánh những kết quả bước đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cây ăn quả, chè, dứa, dược liệu, lợn, gà, bò sữa, thủy sản, lâm nghiệp và chế biến gỗ,….

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo, yêu cầu phát triển đối với ngành nông nghiệp thời gian tới cần thống nhất các quan điểm: Thứ nhất, tiếp tục nhận diện rõ, đầy đủ, thực chất các điểm nghẽn để có biện pháp giải quyết hiệu quả hơn; Thứ hai, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp; Thứ ba, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nông nghiệp là việc làm thường xuyên, không ngừng, không nghỉ, hướng tới thực chất và hiệu quả.

Hội nghị "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành Nông nghiệp và Môi trường" tại miền Bắc đã khép lại. Thông qua hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kỳ vọng hình thành những nhiệm vụ khoa học, công nghệ trọng tâm, có tính khả thi và khả năng nhân rộng; đồng thời thúc đẩy sự tham gia thực chất của doanh nghiệp trong nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ.

Quan trọng hơn, đây là bước cụ thể hóa định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với mục tiêu tăng trưởng, chuyển những bài toán của ngành và địa phương thành nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, tạo động lực nâng cao năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn tới.