Khoảng trống tín dụng đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam vẫn còn lớn

Báo cáo SMEs in Vietnam: Business Maturity & Access to Credit tháng 8/2026 của FiinGroup cho thấy khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn còn hạn chế, dù đây là nhóm chiếm tỷ trọng áp đảo trong cộng đồng doanh nghiệp.

Theo FiinGroup, Việt Nam hiện có khoảng 914.000 SME, tương đương 94% tổng số doanh nghiệp. Tuy nhiên, khu vực này đóng góp chưa tới 20% tổng doanh thu và khoảng 8% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.

Đáng chú ý, chỉ khoảng 8,8% SME có tiếp cận khoản vay, giảm 0,5 điểm phần trăm so với năm 2025. Trong khi đó, tỷ lệ này ở doanh nghiệp lớn lên tới 47,1%. Khoảng cách đáng kể về khả năng tiếp cận tín dụng được FiinGroup đánh giá là một trong những yếu tố hạn chế khả năng duy trì hoạt động và mở rộng quy mô của SME.

Thực tế, gần 90% SME trong mẫu phân tích không ghi nhận dư nợ vay. Các ngân hàng và tổ chức tài chính cũng có xu hướng ưu tiên những doanh nghiệp có thời gian hoạt động dài, khi gần 85% SME đang vay vốn đã hoạt động từ 5 năm trở lên.

Tuy nhiên, dư địa mở rộng tín dụng vẫn còn ở nhóm doanh nghiệp có nền tảng tương đối tốt. FiinGroup cho biết khoảng 45% doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm, thuộc nhóm rủi ro trung bình và thấp, nhưng chưa tiếp cận vốn vay.

Đi sâu vào nhóm doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm nhưng chưa có dư nợ, FiinGroup ghi nhận khoảng 222.000 doanh nghiệp. So với nhóm đang vay vốn, các doanh nghiệp này có quy mô tài sản và doanh thu trung vị thấp hơn, tỷ lệ tạo dòng tiền dương từ hoạt động kinh doanh cũng thấp hơn, ở mức 47,8%, so với 56,4% của nhóm có vay.

Dù vậy, nhóm chưa vay lại có một số chỉ tiêu tích cực. Tăng trưởng doanh thu trung vị đạt 15,6%, cao hơn mức 9,8% của nhóm có vay. Biên lợi nhuận ròng, tỷ suất sinh lời trên tài sản và khả năng thanh khoản cũng được ghi nhận ở mức tốt hơn.

Đáng chú ý, khoảng 67.000 doanh nghiệp vừa tạo ra dòng tiền dương từ hoạt động kinh doanh, vừa có doanh thu tăng trưởng. Theo FiinGroup, đây là nhóm đáng được các tổ chức tín dụng ưu tiên tiếp cận để đánh giá nhu cầu vốn và khả năng cung cấp tín dụng.

Tuy nhiên, FiinGroup lưu ý việc chưa có dư nợ không đồng nghĩa doanh nghiệp chắc chắn có nhu cầu vay hoặc đủ điều kiện vay vốn. Một bộ phận có thể đang tự tài trợ bằng nguồn vốn của mình hoặc chưa phát sinh nhu cầu huy động vốn lớn.

Khoảng trống tín dụng cũng thể hiện rõ trong lĩnh vực thương mại, nơi có số lượng SME lớn. Chưa tới 10% SME trong lĩnh vực này đang tiếp cận khoản vay. Trong khoảng 249.000 doanh nghiệp thương mại chưa vay vốn, có 59.000 doanh nghiệp được xếp vào nhóm rủi ro thấp và 97.000 doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro trung bình.

Tuy nhiên, chỉ 23,4% doanh nghiệp thương mại tạo được dòng tiền dương từ hoạt động kinh doanh. Vì vậy, dư địa mở rộng tín dụng vẫn còn nhưng đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải đánh giá kỹ chất lượng dòng tiền, khả năng trả nợ và mức độ rủi ro thay vì chỉ dựa trên tiêu chí doanh nghiệp chưa có dư nợ.