Không sử dụng doanh thu năm 2026 để truy thu tiền thuế khoán của các năm trước

Từ 2026, hàng triệu hộ khoán chuyển sang kê khai, nộp thuế. Song nhiều hộ kinh doanh phát sinh tâm lý lo ngại doanh thu thực tế tăng cao so với mức khoán của các năm trước, dẫn đến bị truy thu thuế.

Theo công văn 307 ngày 19/1, Cục Thuế cho biết sẽ không kiểm tra thuế, hay sử dụng doanh thu khai thuế của hộ, cá nhân kinh doanh năm 2026 để hồi tố, truy thu nghĩa vụ thuế của các năm trước. 

Cụ thể, để đồng hành, hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh trong việc tuân thủ pháp luật thuế, tránh các trường hợp bị xử phạt vi phạm hành chính trong quá trình chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang kê khai, Cục Thuế hướng dẫn một số quy định về việc không xử lý vi phạm hành chính với nhóm này.

Tại Nghị định 125/2020 quy định không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế đối với cá nhân trực tiếp quyết toán thuế thu nhập cá nhân chậm nộp hồ sơ quyết toán thuế mà có phát sinh số tiền thuế được hoàn, hộ, cá nhân kinh doanh đã bị ấn định thuế.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 198 của Quốc hội có nêu rõ, nguyên tắc xử lý vi phạm và giải quyết vụ việc trong hoạt động kinh doanh là không được áp dụng hồi tố quy định pháp luật để xử lý bất lợi cho doanh nghiệp, cá nhân, hộ kinh doanh.

Căn cứ các quy định pháp luật về thuế, Cục Thuế khẳng định các cá nhân, hộ kinh doanh đã nộp thuế theo phương thức khoán trong năm 2025 trở về trước, kể cả trường hợp thay đổi quy mô sản xuất, kinh doanh làm doanh thu khoán biến động từ 50% trở lên, đều đã được cơ quan thuế ấn định doanh thu và mức thuế khoán theo đúng quy định.

Khi các hộ, cá nhân này chuyển sang hình thức kê khai thuế từ ngày 1/1/2026, cơ quan thuế sẽ không kiểm tra thuế và không sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để xử lý hồi tố nghĩa vụ thuế, bao gồm truy thu và xử phạt vi phạm hành chính về thuế.

Việc không kiểm tra, hồi tố xử phạt nêu trên áp dụng cả với trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thay đổi về quy mô sản xuất, kinh doanh dẫn đến doanh thu khoản thuế thay đổi từ 50% trở lên trong năm 2026.

Theo Cục Thuế, điều này không áp dụng đối với trường hợp các cơ quan có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hành vi gian lận, che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp. Trường hợp này hộ kinh doanh cá nhân kinh doanh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế theo quy định tại Điều 17 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP. 

Cụ thể, vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn có thể bị phạt cảnh cáo hoặc tiền. Mức phạt tiền tối đa tới 200 triệu đồng với tổ chức, 100 triệu đồng với cá nhân vi phạm thủ tục thuế; 100 triệu đồng với tổ chức, 50 triệu đồng với cá nhân vi phạm hóa đơn. Hành vi khai sai bị phạt 20% số thuế thiếu, trốn thuế phạt 1-3 lần số tiền thuế trốn.

Ngoài phạt tiền, họ có thể bị đình chỉ hoạt động in hóa đơn. Người vi phạm buộc nộp đủ thuế thiếu, thuế trốn, tiền chậm nộp, điều chỉnh kê khai, thực hiện đúng quy định về hóa đơn và nộp lại khoản lợi bất hợp pháp. Mức phạt cụ thể xác định theo mức trung bình của khung, điều chỉnh tăng hoặc giảm 10% cho mỗi tình tiết, hộ kinh doanh áp dụng mức phạt như cá nhân. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng có thể xử lý hình sự về tội trốn thuế theo quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Theo Cục Thuế, năm ngoái, hơn 18.300 hộ kinh doanh đang nộp thuế khoán đã tự nguyện chuyển sang phương pháp kê khai trước thời hạn; trên 3.200 hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp; cơ bản 100% hộ, cá nhân kinh doanh đã được tiếp cận đầy đủ thông tin và sẵn sàng thực hiện kê khai thuế từ ngày 1/1.