Kích hoạt các nguồn vốn chiến lược cho mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030

Theo báo cáo Triển vọng Kinh tế vĩ mô Việt Nam với chủ đề “Định vị Nguồn vốn cho mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026 - 2030” được FiinGroup công bố, bước vào giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP tối thiểu 10% mỗi năm. Nền kinh tế cần huy động lượng vốn trung và dài hạn khổng lồ, ước tính lên tới 172-263 tỷ USD mỗi năm để hiện thực hóa tham vọng tăng trưởng này.

Hiện nguồn vốn này đang phụ thuộc chủ yếu thuộc vào tín dụng ngân hàng. Song tín dụng ngân hàng dần chạm ngưỡng an toàn. Cuối 2025, dư nợ tín dụng đạt khoảng 18,4 triệu tỷ đồng, tương đương 146% GDP. Tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn đã lên 28,32%, gần sát trần quy định. Tỷ lệ an toàn vốn CAR của nhóm Big 4 giảm dưới 11% và chịu áp lực tuân thủ lớn từ Basel III.

Nếu tiếp tục duy trì tăng trưởng tín dụng 16% mỗi năm, tỷ lệ tín dụng trên GDP có thể vượt 180% vào cuối thập kỷ và tiến sát 200% sau 2030, vượt xa ngưỡng an toàn của một nền kinh tế mới nổi. Mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào mở rộng tín dụng vì vậy không còn bền vững.

Trong bối cảnh đó, các kênh vốn khác cần được kích hoạt mạnh hơn. Trước hết là trái phiếu doanh nghiệp được FiinGroup kỳ vọng phục hồi tích cực, đóng vai trò dẫn vốn trực tiếp cho sản xuất kinh doanh và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Theo FiinGroup, để trái phiếu doanh nghiệp thực sự dẫn vốn cho sản xuất cần đồng bộ ba trụ cột bao gồm mở rộng cơ sở nhà đầu tư, nâng chất lượng hàng hóa và hoàn thiện thể chế cùng hạ tầng thị trường.

Bên cạnh thị trường trái phiếu, các kênh dẫn vốn khác cũng được kỳ vọng đem tới khả năng tiếp cận vốn tốt hơn cho doanh nghiệp. Thị trường chứng khoán ghi nhận kỷ lục huy động vốn cổ phần năm 2025 với 150,5 nghìn tỷ đồng, tương đương 5,7 tỷ USD, vượt đỉnh 2021.

Tuy nhiên, quy mô này vẫn khiêm tốn, chỉ đáp ứng dưới 5% nhu cầu vốn dài hạn trong 5 năm qua, trong khi nguồn vốn chủ yếu tập trung ở ngân hàng, chứng khoán và bất động sản, thiếu đa dạng ngành. Do đó, kênh chứng khoán còn nhiều dư địa để dẫn vốn mạnh hơn.

Song song đó, FDI duy trì ổn định quanh 34 tỷ USD đăng ký mỗi năm giai đoạn 2022–2025, với tỷ lệ giải ngân khoảng 85%. Dòng vốn này tiếp tục hỗ trợ sản xuất nhưng chưa đủ lớn để bù đắp khoảng trống vốn dài hạn, khi tăng trưởng chủ yếu đến từ mở rộng dự án hiện hữu và đăng ký mới biến động theo chu kỳ.

Hoạt động M&A phục hồi năm 2025, thu hút vốn từ Singapore, Nhật Bản và Hàn Quốc, song vẫn chưa thể thay thế vai trò của tín dụng ngân hàng.

Trong bối cảnh đó, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt. Kế hoạch giai đoạn 2026-2030 đạt 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 315 tỷ USD, tập trung vào hạ tầng liên vùng nhằm tạo hiệu ứng vốn mồi cho PPP và khu vực tư nhân. Dư địa tài khóa vẫn rộng nhờ thặng dư ngân sách 2025 và nợ công ở mức an toàn.

Ở kênh vốn quốc tế, vay nước ngoài suy giảm do lãi suất toàn cầu cao và xếp hạng tín nhiệm BB+. Từ 2026, khi lãi suất hạ nhiệt và lộ trình nâng hạng lên Investment Grade rõ ràng hơn, chi phí vốn có thể giảm 1,5–3% theo FiinRatings, mở dư địa cho doanh nghiệp lớn tiếp cận vốn trung hạn và các công cụ tài chính bền vững.