Kỳ vọng những giá trị bền vững từ Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Điện Biên năm 2026

Hội nghị có sự tham dự của Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng; lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; và hơn 1.200 đại biểu bao gồm: đại diện các cơ quan ngoại giao (Thái Lan, Pháp, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào), cùng đại diện các tỉnh, thành phố, Hiệp hội doanh nghiệp…

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Lê Văn Lương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên cho biết, sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong việc huy động nguồn lực, mở rộng không gian phát triển và phấn đấu đưa Điện Biên đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026-2030.

Theo lãnh đạo tỉnh, Điện Biên là địa phương miền núi, biên giới phía Tây Bắc của Tổ quốc, có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh và chủ quyền biên giới quốc gia. Tỉnh có đường biên giới dài hơn 455 km với Lào và Trung Quốc, mở ra khả năng kết nối với Sơn La, Lai Châu, Bắc Lào, các tỉnh Tây Nam Trung Quốc và tiểu vùng Mê Kông mở rộng.

Một trong những lợi thế được Điện Biên nhấn mạnh là hệ thống giao thông chiến lược đang được quan tâm đầu tư. Việc kết nối hàng không thuận lợi với Hà Nội, cùng với kế hoạch triển khai cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang và một số tuyến quốc lộ, đường tỉnh, được xem là điều kiện quan trọng để phát triển thương mại, dịch vụ và logistics.

Bên cạnh đó, Điện Biên xác định du lịch là một trong những trụ cột phát triển, với 3 hướng chính: du lịch lịch sử - tâm linh; du lịch bản sắc văn hóa dân tộc; du lịch nghỉ dưỡng. Tỉnh đặt mục tiêu phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, xanh, thông minh và bền vững, trên nền tảng hệ thống di tích lịch sử, cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa đa dân tộc.

Đặc biệt, theo ông Lương, từ tháng 1/2026, UBND tỉnh đã thực hiện cơ chế "Luồng xanh" đối với các dự án ưu tiên đầu tư ngoài ngân sách, theo nguyên tắc công khai, minh bạch, trách nhiệm, đồng hành cùng nhà đầu tư.

Trong đó, ưu tiên xử lý hồ sơ, cam kết rút ngắn tối thiểu trên 70% thời gian giải quyết các trình tự, thủ tục các dự án đầu tư theo quy định; xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù trên các lĩnh vực nông lâm nghiệp; công nghiệp - xây dựng; du lịch, thương mại...

Tại Hội nghị, nhiều ý kiến của nhà đầu tư không dừng ở việc giới thiệu tiềm năng, mà đi thẳng vào các điều kiện để dự án có thể triển khai thực chất.

Đại diện Vingroup, ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch HĐQT cho biết, trong chiến lược đầu tư tại Điện Biên, Vingroup xác định năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo, là lĩnh vực có ý nghĩa trọng tâm. Theo đại diện Tập đoàn, Điện Biên có tiềm năng lớn để phát triển điện mặt trời nhờ điều kiện bức xạ thuận lợi, quỹ đất phù hợp và khả năng tích hợp vào quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia.

Trên cơ sở đó, Công ty CP Năng lượng VinEnergo thuộc hệ sinh thái Vingroup đã đề xuất và đang nghiên cứu triển khai Dự án Nhà máy điện mặt trời Điện Biên 1. Dự án đã được tỉnh cấp chủ trương đầu tư, có công suất 300 MW, tổng vốn đầu tư 5.371 tỷ đồng, diện tích khoảng 509,47 ha tại phường Điện Biên Phủ và các xã Na Son, Mường Lạn, Pú Nhi.

Khi đi vào vận hành, dự án được kỳ vọng bổ sung nguồn cung điện sạch cho hệ thống điện quốc gia, giảm áp lực lên nguồn năng lượng truyền thống, đóng góp vào quá trình chuyển dịch năng lượng.

Với Điện Biên, dự án có thể mở ra một ngành kinh tế mới có hàm lượng công nghệ cao, tạo thêm nguồn thu ngân sách, việc làm và thúc đẩy phát triển hạ tầng liên quan.

Đại diện Sun Group, ông Đặng Minh Trường - Chủ tịch HĐQT cho rằng, Điện Biên là nơi hiếm hoi trên thế giới chỉ cần nhắc tên đã gợi lên sự kính trọng quốc tế, gắn với Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Tuy nhiên, tiềm năng này chưa được chuyển hóa thành giá trị kinh tế tương xứng. Khoảng cách không nằm ở tài nguyên, mà nằm ở hạ tầng, sản phẩm du lịch và cơ chế chính sách.

Theo số liệu được Sun Group nêu, năm 2025 Điện Biên đón 1,45 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt 2.645 tỷ đồng. Doanh nghiệp đặt vấn đề, với một địa danh có tầm nhận diện quốc tế, lượng khách của Điện Biên vẫn chỉ bằng khoảng 1/4 Sa Pa và 1/12 Hà Nội, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, nhưng cũng phản ánh rõ hạn chế về sản phẩm, hạ tầng và khả năng giữ chân du khách.

Từ thực tế đó, Sun Group cho rằng, du lịch có thể là đòn bẩy kích hoạt đồng thời việc làm, hạ tầng, văn hóa và ngân sách địa phương. Khi được đầu tư đúng hướng, những đặc thù khó khăn của Điện Biên có thể chuyển hóa thành lợi thế: địa hình hiểm trở trở thành cảnh quan; văn hóa đa dân tộc trở thành sản phẩm; lịch sử trở thành thương hiệu toàn cầu.

Tuy nhiên, để làm được điều này, doanh nghiệp kiến nghị cần có cơ chế chính sách đủ mạnh. Sun Group đề xuất áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 15 năm, miễn tiền thuê đất tối thiểu 11-15 năm đối với các dự án du lịch, lưu trú, vui chơi giải trí quy mô lớn; đồng thời bổ sung du lịch di sản lịch sử vào danh mục ngành nghề ưu đãi đặc biệt.

Về thủ tục, Sun Group đề nghị thiết lập cơ chế một cửa tại chỗ, cam kết phê duyệt không quá 45 ngày đối với dự án dưới 5.000 tỷ đồng và không quá 90 ngày đối với dự án lớn hơn.

Doanh nghiệp cũng chỉ rõ vướng mắc về đất rừng phòng hộ và đất quốc phòng là điểm nghẽn lớn, đặc thù của địa bàn biên giới, miền núi, cần có cơ chế phối hợp liên ngành có thời hạn, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Sun Group đề xuất tiếp tục ưu tiên đầu tư công cho các tuyến đường kết nối Điện Biên với Sơn La, Lai Châu và Cửa khẩu Tây Trang; nghiên cứu mô hình PPP trong du lịch di sản; phát triển kinh tế cửa khẩu gắn với du lịch quốc tế; xây dựng tuyến du lịch xuyên biên giới; đồng thời đào tạo nghề du lịch gắn với cam kết tiếp nhận lao động địa phương.

Còn theo Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng, ông đưa ra một số đề xuất để tỉnh tiếp tục xem xét, đẩy mạnh trong thời gian tới nhằm đưa Điện Biên thành điểm đến hấp dẫn trong thời gian tới cho các hoạt động kinh tế. Theo đó:

Một là, đẩy mạnh cải cách, minh bạch hóa các quy trình, thủ tục hành chính; áp dụng đồng bộ các giải pháp khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực tương ứng với các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Hai là, rà soát, hoàn thiện các quy hoạch kết nối giao thông đồng bộ dựa trên các tuyến giao thông huyết mạch đã được định hình và sắp được triển khai trên địa bàn tỉnh và các địa phương lân cận cũng như với các nước bạn Lào và Trung Quốc, qua đó tập trung đầu tư, kết nối giao thông tạo điều kiện cho việc vận chuyển hàng hóa, đón khách trong nước và quốc tế đến thăm quan, du lịch tại địa phương

Ba là, chuyển hướng mạnh sang kinh tế xanh, thông minh và bền vững, gắn sản xuất nông nghiệp đa giá trị với bảo vệ môi trường. Phát triển các chuỗi hoạt động du lịch cùng với các hoạt động sản xuất nông nghiệp, tận dụng các ưu thế của du lịch khám phá, du lịch trải nghiệm và lịch sử sẵn có.

Bốn là, xây dựng các cơ sở đào tạo, hướng nghiệp cho bà con các vùng sâu, vùng cao, những địa bàn còn khó khăn qua đó tạo nguồn nhân lực tốt cho tỉnh và các doanh nghiệp khi đến đầu tư, kinh doanh tại tỉnh nhà, khơi dậy tinh thần khởi nghiệp.

Năm là, phát huy vai trò của Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh và các tổ chức đại diện doanh nghiệp khác trong việc tham mưu chính sách, thông tin tuyên truyền, tiếp cận và triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, doanh nhân trên địa bàn tỉnh Điện Biên.

VCCI tin rằng với quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, Điện Biên sẽ sớm đạt được các chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội trung bình khá của cả nước, là điểm đến mang lại nhiều giá trị tài chính và tinh thần cho các doanh nghiệp và du khách. 

Từ các đề xuất của các nhà đầu tư tại Hội nghị có thể thấy, Điện Biên đang cố gắng hình thành đồng thời nhiều hướng phát triển: du lịch lịch sử - văn hóa - nghỉ dưỡng; đô thị mới; năng lượng tái tạo; kinh tế cửa khẩu và logistics quy mô vừa. Đây là cơ hội lớn, nhưng cũng tạo ra áp lực không nhỏ đối với công tác quy hoạch, quản lý đất đai, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và bảo tồn bản sắc.

Theo Ban tổ chức, nhân dịp này, tỉnh Điện Biên sẽ trao 12 quyết định chấp thuận nhà đầu tư, giấy chứng nhận đầu tư cho 11 nhà đầu tư, với tổng số vốn trên 48.320 tỷ đồng. Cùng với đó là ký biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư với 22 nhà đầu tư, tổng số vốn cam kết đầu tư trên 209.370 tỷ đồng.